Вы тут

Ці будзе археалагічны музей у Віцебску?


Гэтае пытанне зноў паўстала падчас навуковай канферэнцыі «Віцебскія старажытнасці». Яна сёмы раз сабрала ў сталіцы Падзвінскага краю вучоных, краязнаўцаў, работнікаў музеяў, выдаўцоў з Беларусі і Расіі і гэтым разам была прысвечана 1000-годдзю першай згадкі Віцебска ў летапісах. Канферэнцыя праводзіцца Віцебскім абласным краязнаўчым музеем з 2009 года, за гэты час яна стала аўтарытэтным форумам не толькі ў краіне, але і за яе межамі.


На па­ста­ян­най вы­стаў­цы «Ста­ра­жыт­ны Ві­цебск».

Адной з мэт, як растлумачылі журналістам арганізатары, з'яўляецца стварэнне ўмоў для навуковага прымянення вынікаў даследаванняў у розных галінах гісторыі, археалогіі, этнаграфіі, гісторыі мастацтваў і музейнай справы, звязаных з Віцебскай вобласцю і тэрыторыямі, якія некалі ўваходзілі ў склад дзяржаўных і адміністрацыйных утварэнняў Падзвіння. Тэматыка канферэнцыі мае шырокія храналагічныя рамкі — ад найстаражытных часоў засялення рэгіёна да 20-х гадоў ХХ стагоддзя.

Многія гісторыкі лагічна канстатуюць, што паміж акадэмічнай навукай, рэгіянальнымі ўніверсітэтамі, архівамі, музеямі і шырокім колам краязнаўцаў існуюць пэўныя межы. Матэрыялы па гісторыі краю захоўваюцца ў розных архівах Мінска, Літвы, Расіі, Польшчы, што ўскладняе ўмовы навуковых даследаванняў. І наадварот, даследчыкі па-за межамі Віцебскай вобласці не заўсёды цікавяцца вынікамі сваёй работы на месцах. Правядзенне канферэнцый дапамагае пераадольваць такія перашкоды і садзейнічае інтэнсіфікацыі даследаванняў па рэгіянальных пытаннях, міждысцыплінарнаму дыялогу, пашырэнню сувязяў паміж даследчыкамі і навуковымі ўстановамі.

У рамках сёлетняй канферэнцыі прагучала каля трыццаці дакладаў удзельнікаў з Масквы, Мінска, Віцебскай вобласці. Работы прысвечаны найноўшым археалагічным адкрыццям, старажытнай гісторыі Віцебска, музейным калекцыям, біяграфіям даследчыкаў рэгіёна А. М. Семянтоўскага, А. П. Сапунова.

Адбылося адкрыццё выстаўкі, прысвечанай 100-годдзю з дня нараджэння выдатнага гісторыка, археолага Л. В. Аляксеева, на якой былі прадстаўлены матэрыялы ягонай навуковай спадчыны. Гэты савецкі і расійскі гісторык і археолаг вельмі шмат зрабіў для нашай краіны, ён вядомы як пачынальнік даследаванняў тапаграфіі старажытнага Віцебска.

Адметна, што пасля заканчэння гістарычнага факультэта Маскоўскага дзяржаўнага ўніверсітэта з 1948 да 1950 года вучоны працаваў у Гродзенскім гісторыка-археалагічным музеі, з 1953-га — у Інстытуце археалогіі АН СССР. У 1954 годзе знайшоў у
Ленінградскім архіве фотапласцінкі з выявай Крыжа Еўфрасінні Полацкай, па якіх была праведзена яго рэканструкцыя. У 1955 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Полацкая зямля ў ІX—XІІІ стст.». У 1962—1966 гадах выкладаў археалогію ў Магілёўскім педінстытуце. У 1985-м абараніў доктарскую дысертацыю на тэму «Смаленская зямля
ў ІX—XІІІ стст.».

Падзеяй з вялікай літары стала і прэзентацыя новай манаграфіі Л. У. Калядзінскага «Верхні замак Віцебска (ІX—XVІІІ стст.)», у якім вядомы беларускі археолаг падводзіць вынікі сваіх шматгадовых раскопак у горадзе на Заходняй Дзвіне. Ён нагадаў, дарэчы, што яшчэ ў 1980-м Савет Міністраў БССР прыняў пастанову аб стварэнні ў абласным цэнтры археалагічнага музея, які павінен быў знаходзіцца недалёка ад будынка Коласаўскага драматычнага тэатра. Над драўлянай забудовай узвялі падстрэшша, туды арганізоўвалі экскурсіі. На жаль, у 1990 годзе наземнае збудаванне разабралі, гістарычнае месца засыпалі. Але даследчык лічыць, што не ўсё так сумна, і калі добра лабіраваць пытанне стварэння археалагічнага музея ў Віцебску, можна рэалізаваць даўнюю ідэю.

У будынку ратушы ёсць пастаянна дзеючая археалагічная выстаўка «Старажытны Віцебск». Там можна даведацца гісторыю горада з дапамогай археалагічных знаходак (манеты, прылады працы, прадметы ўзбраення, шахматныя фігуркі, вырабы віцебскіх рамеснікаў, старажытныя прадметы культу) з перыяду ўзнікнення горада ў Х стагоддзі да ХІV стагоддзя — часоў далучэння да ВКЛ.

Магчымасць самім убачыць старажытныя будынкі пакідае асаблівае ўражанне. Тым больш што, як было агучана на канферэнцыі, захаванасць знойдзенага дастаткова высокая.

Аднак жыхарам Віцебска ў гэтым пакуль даводзіцца зайздросціць брастаўчанам, бо ў Брэсце вясной 1982 года быў адкрыты доступ да гарадзішча. Хочацца верыць, што падобны раскоп з'явіцца і на поўначы краіны.

Аляксандр ПУКШАНСКІ

Фота аўтара

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Захаваць. Нельга знесці

Захаваць. Нельга знесці

Знакі прыпынку нарэшце расстаўлены.

Калейдаскоп

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Стральцам на гэтым тыдні не трэба пераацэньваць сваіх магчымасцяў.