Вы тут

Вертыкальныя фермы — спроба прымірэння гарадскога і сельскага жыцця


По прагнозам ААН, да 2050 года насельніцтва Зямлі складзе 9,7 млрд чалавек і прыкладна дзве траціны будуць жыць у гарадах. Са сталым узростам ліку жыхароў нашай планеты ўсё вастрэй робяцца праблемы вырошчвання прадукцыі, аднаўлення ўрадлівых земляў, забруджання прэснай вады. Дастаўка харчавання ў гарады з сельскай мясцовасці каштуе нятанна і павялічвае вугляродны след. Таксама неспрыяльныя ўмовы надвор’я могуць загубіць ураджай і сарваць дастаўкі, што выкліча істотны ўзрост попыту на харчаванне. Таму тэма забеспячэння эка-ўстойлівага харчавання ў гарадах робіцца ўсё больш актуальнай.


Адным з вырашэння дадзенай праблемы з’яўляецца ўдасканаленне існуючых сельскагаспадарчых тэхналогій вырошчвання гародніны і садавіны ў гарадах. І для гэтага не трэба прыдумляць нешта новае. Досыць зірнуць у мінулае, пераняць досвед, мадэрнізаваць яго і скарыстаць. Напрыклад, як нашы продкі спраўляліся з праблемай недахопу ўрадлівых земляў ці вымушаным перасяленнем? Шляхам выкарыстання метадаў гідра- і аквапонікі.

Ад Вісячых садоў да гародаў на стэлажах

Архітэктурная практыка задоўга да з’яўлення вертыкальных фермаў выпрацавала мноства прыёмаў ды прынцыпаў, што рэалізуюць ідэю інтэграцыі архітэктуры і прыроды. Метады гідрапоннай гадоўлі раслін ужывалі яшчэ найстаражытныя цывілізацыі. Падвесныя сады Семіраміды ў Вавілоне, плывучыя сады ацтэкаў у Мексіцы, гідрапонныя збудаванні ў Старажытным Кітаі... Гадоўлю раслін у вадзе апісваюць егіпецкія іерагліфічныя запісы.

У XIX стагоддзі навукоўцы і садоўнікі эксперыментавалі з рознымі метадамі гідрапонікі. Патэнцыйнае выкарыстанне складалася ў вытворчасці свежых прадуктаў у няворыўных раёнах свету. У 1915 годзе земляроб Гілберт Эліс Бэйлі прыдумаў тэрмін «вертыкальная сельская гаспадарка» і напісаў кнігу з такой жа назвай. Ён сцвярджаў, што сельская гаспадарка ў кантраляваным вертыкальным асяроддзі забяспечыць эканамічныя і экалагічныя выгады. Напачатку 1930-х навуковец Уільям Фрыдэрык Герыке стаў піянерам гідрапонікі ў Каліфарнійскім універсітэце ў Берклі. У 1980-х шведскі фермер Ацэ Олсон прапанаваў вертыкальную сельскую гаспадарку ў якасці сродку вытворчасці гародніны ў гарадах. Ён вынайшаў спіральную сістэму рэек для гадоўлі раслін. 

Хмарачосы для пятрушкі

Новы метад вырашэння праблемы задавальнення ўзросту попыту на харчаванне ў гарадах складаецца ў распрацоўцы і ўкараненні вертыкальных аграпрамысловых будынкаў — вертыкальных фермаў.

Гэта сучасны трэнд сельскай гаспадаркі... у гарадах. Канцэпцыя вертыкальных фермаў дапускае культываванне раслін і свойскай жывёлы ў вышынных будынках на тэрыторыях гарадскіх раёнаў, дзе адсутнічаюць даступная зямля і прастора. Па сутнасці гэта высокааўтаматызаваныя аграпрамысловыя комплексы змешанага выкарыстання, якія могуць сумяшчацца з функцыяй жытла ці існаваць асобна, размяшчаючыся ў адмыслова спраектаваным вышынным будынку.

Для паўнавартаснага функцыявання такіх фермаў трэба на 90 % менш вады і ўдвая менш угнаенняў. Пры гэтым ураджайнасць гародніны, зяленіва, ягад, грыбоў удвая вышэйшая.

Асноўны прынцып ужывання метадаў гідра- ці аквапонікі на вертыкальных фермах складаецца ў выкарыстанні, у тым ліку паўторным, прыродных рэсурсаў і біяраскладаемых адкідаў, каб закальцаваць экалагічны ланцужок і мінімізаваць шкоду, што наносіцца навакольнаму асяроддзю, а таксама для магчымай нармалізацыі экасістэм.

Рацыянальнае выкарыстанне тэрыторый, эканомія часу на арганізацыю гаспадаркі, поўны кантроль кліматычных умоў чалавекам, магчымасць гадаваць вітамінную гародніну проста ў горадзе — усё гэта дазваляюць рабіць сучасныя тэхналогіі.

Такім чынам, вертыкальныя фермы — спроба прымірэння гарадскога і сельскага жыцця для фармавання эка-гарадоў будучыні.

Гэта цікава

Mirai Corp у Японіі — самая вялікая вертыкальная ферма ў свеце плошчай 25 000 м2. Для працы ёй трэба на 40 % меней энергіі, на 80 % меней угнаенняў і на 99 % меней вады, чым звычайнай. А прадукцыйнасць павялічылася ў 100 разоў — у дзень там вырошчваюць 10 000 галовак латуку.

AeroFarms у ЗША — адна з самых вялікіх вертыкальных фермаў у свеце — месціцца ў будынку былога сталеліцейнага завода ў Нью-Джэрсі. Дзякуючы глыбокаму разуменню біялогіі раслін, кампанія сёння гадуе больш за 550 розных гатункаў садавіны ды гародніны. Мясцовым раслінам не патрабуюцца сонечнае святло і зямля, а таксама ёй трэба ў 20 разоў меней вады, чым традыцыйнай ферме.

Насельніцтва планеты экспаненцыйна расце, і галоўным чынам у гарадскіх раёнах, тым часам як у глабальным маштабе мае месца нястача харчовых рэсурсаў.

Вертыкальныя фермы неўзабаве стануць неад’емнай часткай жыцця ў гарадах па ўсім свеце. Хатняя вертыкальная ферма адрозніваецца ад прамысловай толькі меншымі памерамі.

Яўген АБАРАНАК

Друкуецца ў часопісе «Родная прырода»

Выбар рэдакцыі

Жыллё

Па якіх крытэрыях дамы ўваходзяць у праграму па капрамонце?

Па якіх крытэрыях дамы ўваходзяць у праграму па капрамонце?

Пра ўсе тонкасці правядзення капітальнага рамонту расказалі спецыялісты.

Рэгіёны

Самы працяглы ўрок гістарычнай праўды і сяброўства

Самы працяглы ўрок гістарычнай праўды і сяброўства

Удзельнікі «Цягніка Памяці» папярэдніх гадоў дзеляцца сваімі ўражаннямі ад праекта.

Экалогія

Якія прагнозы на лета робяць метэаролагі?

Якія прагнозы на лета робяць метэаролагі?

Тры месяцы суцэльнай спякоты нам не абяцаюць

Гараскоп

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

У пачатку тыдня да Ракаў могуць падступна падкрасціся трывогі і сумневы.