Вы тут

«Мова і кніга ў сучасным беларускім грамадстве»


Напярэдадні Дня роднай мовы, які традыцыйна адзначаецца 21 лютага, прадстаўнікі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі агучылі вынікі сацыялагічнага даследавання па тэме «Мова і кніга ў сучасным беларускім грамадстве».


Фота: pexels.com

— Мова і кніга з'яўляюцца традыцыйнымі сімваламі культуры. І мы як сацыёлагі не можам не цікавіцца лёсам і станам гэтых сімвалаў у розныя перыяды гісторыі. Што датычыцца кнігі і чытання, выбару беларускіх чытачоў, то мы вывучалі дадзенае пытанне ўжо не першы раз. Нядаўняе апытанне праводзілі сёлета на працягу студзеня-лютага з удзелам 900 рэспандэнтаў ад 18 гадоў і старэйшымі людзьмі з мэтай высветліць: хто і што сёння чытае, наколькі часта тое робіць і які фармат кнігі для гэтага выбірае, што ўплывае на выбар літаратуры, якая доля ў гэтым прыпадае на беларускамоўную літаратуру і айчынных аўтараў, — адзначыў намеснік дырэктара па навуковай рабоце Інстытута сацыялогіі Нацыянальнай акадэміі навук Дзмітрый Бязнюк.

Апытанне праводзілі ў фармаце тэлефонных размоў па Мінску, абласных гарадах, раённых і сельскіх населеных пунктах. Напрыклад, у рэспандэнтаў цікавіліся, ці могуць яны свабодна размаўляць і чытаць па-беларуску, і на гэта 63, 8 % адказалі сцвярджальна. Прычым тут, як кажуць сацыёлагі, ёсць невялікая разбежка паміж людзьмі з сярэдняй і вышэйшай адукацыяй. Сярэднюю мае 52 % тых, хто даў станоўчы адказ, а вышэйшую — 68 %. Калі казаць пра чытанне на мове, то робяць гэта 51,2 % апытаных.

Штодзённае чытанне больш характэрнае для людзей сярэдняга і старэйшага ўзросту, чым для моладзі. А вось калі спыніцца на выбары беларускіх аўтараў для чытання, то ў лік найбольш запатрабаваных увайшлі (прычым пытанне было адкрытае, і рэспандэнты самі пісалі адказ): Якуб Колас (20,9 %), Іван Шамякін (16,8 %), Янка Купала (15,9 %), Васіль Быкаў (14,9 %), Уладзімір Караткевіч (13,4 %), Іван Мележ (8,2 %), Максім Багдановіч (3,8 %).

У сваю чаргу дырэктар філіяла «Інстытут літаратуразнаўства імя Янкі Купалы» Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі Іван Саверчанка акрэсліў сітуацыю з тым, што сёння робіцца на дзяржаўным узроўні і сіламі акадэмічных колаў для захавання і пашырэння беларускай мовы.

— У нашай краіне шмат робіцца і дзяржавай, і творчымі людзьмі, і акадэмічнымі супрацоўнікамі для развіцця беларускай мовы, для пашырэння яе ў грамадстве і сярод нашых суайчыннікаў за мяжой. Напрыклад, калі гаварыць пра сферу, дзе я працую, у акадэмічным інстытуце, то магу адзначыць, што беларуская літаратурная мова становіцца ўсё больш пашыранай. Яна карыстаецца павагай у навуковым асяроддзі. Мноства навуковых манаграфій, артыкулаў, часопісаў выходзяць на сучаснай беларускай мове. Вельмі цешыць і тое, што большасць твораў мастацкіх прозы, паэзіі, публіцыстыкі, драматургіі ў нашай краіне таксама друкуюцца па-беларуску. Дзяржава падтрымлівае нашы літаратурныя часопісы «Полымя», «Маладосць», «Роднае слова» і г. д. Словам, вельмі радасна ад таго, што прадстаўнікі не толькі гуманітарнай навукі (гісторыкі, культуролагі, філосафы) выступаюць у друку і выпускаюць свае манаграфіі на беларускай мове, але і вучоныя, што працуюць у галіне медыцыны, біялагічных, тэхнічных навук. Многія ў тым ліку і курсы свае ў ВНУ чытаюць на беларускай мове, — дзеліцца Іван Саверчанка. — Сёння беларуская мова становіцца і сярод славянскіх, і сярод еўрапейскіх народаў роўнай сярод роўных. І пачуваецца такой. Калі 20—30 гадоў мы марылі пра такі стан, то сёння гэта ўжо рэальнасць. І мы спакойна пра гэта гаворым. Але тое не значыць, што мы павінны змяншаць нашы намаганні і працу. Наадварот, мы павінны падтрымліваць і працягваць працаваць у гэтым кірунку. Бо толькі сістэмная дзейнасць у гэтым пытанні здольна забяспечыць устойлівае развіццё духоўнай і культурнай сферы.

Вучоны таксама агучыў прапанову, што ў Год гістарычнай памяці было б дарэчна выдаць беларускамоўную серыю навукова-папулярных кніг па гісторыі Беларусі. А таксама стварыць парталы, прысвечаныя беларускім класікам, партал з помнікамі беларускага пісьменства, дзе са зместам твораў маглі б пазнаёміцца не толькі ў нашай краіне, але і ва ўсім свеце.

Алена ДРАПКО

Выбар рэдакцыі

Гараскоп

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

У пачатку тыдня да Ракаў могуць падступна падкрасціся трывогі і сумневы.

Здароўе

Як працуюць санаторныя школы-інтэрнаты для дзяцей, хворых на скаліёз?

Як працуюць санаторныя школы-інтэрнаты для дзяцей, хворых на скаліёз?

Па статыстыцы на пяць хворых дзяўчынак прыходзіцца толькі адзін хлопчык.

Рэгіёны

У якіх ўмовах працавалі медыкі ў гады вайны?

У якіх ўмовах працавалі медыкі ў гады вайны?

Подзвіг ваенурачоў адлюстроўвае выстава Брэсцкага абласнога краязнаўчага музея.

Грамадства

Што трэба ведаць тым, хто адпачывае каля вадаёмаў

Што трэба ведаць тым, хто адпачывае каля вадаёмаў

Нават пры наяўнасці на пляжы ратавальнай станцыі не варта грэбаваць элементарнымі правіламі бяспекі.