Вы тут

Як зберагчы і зрабіць даступнай гістарычную спадчыну?


Захоўваць гістарычную памяць у кніжных крыніцах, рабіць яе даступнай і папулярнай ва ўсім свеце — так вызначаюць адну з важных задач у рабоце Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі на сучасным этапе. А ўстанова сёлета святкуе 100-годдзе з моманту свайго ўзнікнення. З нагоды прыгожай даты і ў межах Года гістарычнай памяці рэалізоўваецца і ёсць у планах шмат праектаў. Пра гэта і распавялі нядаўна падчас сустрэчы з журналістамі прадстаўнікі бібліятэкі, выдавецтва «Беларусь» і Нацыянальнага архіва Беларусі.


Фота: pixabay.com

Для Нацыянальнай бібліятэкі ініцыятыва абвяшчэння 2022-га Годам гістарычнай памяці — гэта сапраўдны падарунак, лічаць яе супрацоўнікі. Бо гэта тое, чым яны займаюцца штодня на працягу ўсіх ста гадоў існавання бібліятэкі. Гэта ўстанова, якая арыентуецца найперш на гісторыю, культуру свайго народа. І зберажэнне нацыянальнай дакументальнай спадчыны — яе першы абавязак. Вельмі важнае дасягненне — напярэдадні юбілею ў бібліятэцы перасягнуты 10—мільённы аб'ём дакументаў уласных калекцый.

Сапраўды, у фондах установы можна знайсці самыя розныя крыніцы інфармацыі. Старажытныя рукапісы, летапісы, царкоўныя кнігі... Дарэчы, ужо цяпер больш як тры чвэрці наведвальнікаў Нацыянальнай бібліятэкі — гэта тыя, хто прыходзіць праз вэб-партал, які сёння становіцца галоўнай крыніцай інфармацыі пра Беларусь. Праз інтэрнэт-партал НББ можна атрымаць доступ да мільёнаў вывераных і аўтарытэтных навуковых крыніц пра нашу краіну. Ва ўстанове заўсёды адкрытыя да супрацоўніцтва. Так, летась ўбачыў свет альбом, прысвечаны Напалеону Ордзе і выявам беларускіх гарадоў, мястэчак, замкаў, палацаў ХІХ ст., зробленым гэтым мастаком, а сёлета выйшла кніга, дзе прадстаўлена гісторыя беларускага буквара.

Вядзецца работа і ў рэчышчы таго, каб аднаўляць і вяртаць тую дакументальную спадчыну, што была страчана ў няпростыя перыяды гісторыі. Напрыклад, перад Вялікай Айчыннай вайной у фондах бібліятэкі налічвалася каля двух мільёнаў дакументаў. А пасля яе завяршэння іх колькасць стала складаць каля 320 тысяч. Прыблізна 16 % фонду перажыло вайну. А ўсё астатняе было альбо знішчана, альбо вывезена за межы Беларусі акупантамі. І дагэтуль, на вялікі жаль, пакуль не ўсё здолелі аднавіць і вярнуць. І гэта таксама важная задача для далейшай работы.

Вольга Ваніна, намеснік дырэктара выдавецтва «Беларусь», распавяла пра работу, якую іх структура робіць для таго, каб папулярызаваць і выдаваць кнігі, якія дазволяць кожнаму больш даведацца пра гісторыю нашай краіны і яе герояў.

— Для нас таксама тэма гістарычнай спадчыны з'яўляецца пастаяннай. У нас ёсць шмат серый, прысвечаных гісторыі, і яны адрасаваныя чытачам розных узростаў. Так, мы працягнем выпуск выданняў з серыі «Беларусь памятае: у імя жыцця і міру», «Беларусь. Трагедыі і праўда памяці» — гэта кнігі пра падзеі Вялікай Айчыннай вайны і пра ахвяры, масавыя ў той час. На чарзе ў нас выпускі, прысвечаныя Віцебскай, Магілёўскай абласцям, Мінскаму гета і Брэсту. Серыя будзе мець яшчэ шмат кніг. Бо такія старонкі гісторыі трэба для сябе адкрываць, і іх нельга забываць. Для юных чытачоў выходзіць серыя «Гісторыя для школьнікаў». Кнігі ў ёй напісаны простай і даступнай мовай, і кожная з іх прысвечана пэўнай падзеі беларускай гісторыі, пачынаючы ад старажытнасці. Сёлета плануем выпускаць кнігу сумесна з Інстытутам гісторыі і Нацыянальным архівам, прысвечаную дэпутатам Вярхоўнага Савета першага склікання БССР. Акрамя таго, у нас выходзяць кнігі пра культуру Беларусі. Цяпер у рабоце — выданні пра вадзяныя млыны, пра бортніцтва, пра народны каляндар беларусаў.

Што датычыцца Нацыянальнага архіва Рэспублікі Беларусь, то і гэтай установай вядзецца актыўная дзейнасць па папулярызацыі і падрыхтоўцы новых выданняў, што захоўваюць праўду і сведчаць дакументальна пра падзеі нашай гісторыі. Як адзначыў Святаслаў Кулінок, загадчык аддзела публікацый Нацыянальнага архіву, яны таксама робяць пэўныя крокі для ўвядзення ў навуковы абарот дакументаў:

— Гістарычная спадчына — гэта дакументальная памяць, што захоўваецца ў архівах. І Нацыянальны архіў — найбуйнейшы захавальнік дакументаў па навейшай гісторыі Беларусі. Для любога архіва, як і для бібліятэкі, адна з найважнейшых задач — гэта захаванне дакументаў. Аднак мы не можам заставацца ў баку і перакананыя, што архівы павінны таксама займацца і папулярызацыяй, і ўвядзеннем у навуковы абарот дакументаў, — кажа Святаслаў Кулінок. — Толькі за апошнія пяць гадоў, з 2017 да 2021 года, архівам выдадзена 19 папяровых зборнікаў дакументаў, 3 электронныя мультымедыйныя зборнікі, адно даведачнае выданне, два буклеты. Для няпрофільнай установы гэта нядрэнны вынік. Апошнім часам мы працуем над вельмі важным для нашай краіны праектам — шасцітомнай серыяй «Без тэрміну даўнасці», дзе адлюстроўваюцца злачынствы нацыстаў і іх памагатых на нашых тэрыторыях супраць мірнага насельніцтва. Ужо ўбачылі свет чатыры кнігі, і сёлета мы плануем завяршыць гэтую серыю. Увогуле мы імкнёмся максімальна разнастаіць нашу публікацыйную работу. Нядаўна актывізавалася работа па падрыхтоўцы манаграфічных даследаванняў. І 2022 год для нас таксама вельмі важны. Напрыклад, плануем прадставіць выданне, прысвечанае творчасці партызанаў, дзе апублікуем шматлікія малюнкі, партрэты, звязаныя з баявой і дыверсійнай дзейнасцю, таксама ў ім знойдзе адлюстраванне партызанская сатыра і гумар. Хочацца таксама анансаваць нашы сумесныя з НББ мультымедыйныя праекты. Так, ідзе работа над серыямі «Перасяленцы з БССР» і «НЭП у БССР».

Алена ДРАПКО

Выбар рэдакцыі

Гараскоп

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

У пачатку тыдня да Ракаў могуць падступна падкрасціся трывогі і сумневы.

Здароўе

Як працуюць санаторныя школы-інтэрнаты для дзяцей, хворых на скаліёз?

Як працуюць санаторныя школы-інтэрнаты для дзяцей, хворых на скаліёз?

Па статыстыцы на пяць хворых дзяўчынак прыходзіцца толькі адзін хлопчык.

Рэгіёны

У якіх ўмовах працавалі медыкі ў гады вайны?

У якіх ўмовах працавалі медыкі ў гады вайны?

Подзвіг ваенурачоў адлюстроўвае выстава Брэсцкага абласнога краязнаўчага музея.

Грамадства

Што трэба ведаць тым, хто адпачывае каля вадаёмаў

Што трэба ведаць тым, хто адпачывае каля вадаёмаў

Нават пры наяўнасці на пляжы ратавальнай станцыі не варта грэбаваць элементарнымі правіламі бяспекі.