Вы тут

Як маладыя таленавітыя музыкі ўтварылі ўнікальны арганны дуэт


Вялікі арган, які нагадвае касмічны карабель, на сцэне філармоніі. Узвышаная духоўная музыка. І дзве далікатныя дзяўчыны за інструментам. Такі эфектны дуэт выклікае цікавасць самых розных гледачоў. 


Музыка іх звязала

Лізавета Марозава і Ганна Горбач знаёмыя 8 гадоў. Ліза з Гомеля, Ганна з Мінска. Абедзве нарадзіліся ў адзін дзень (11 жніўня) з розніцай у два гады. Скончылі акадэмію музыкі па класе фартэпіяна і аргана. І вось ужо тры гады выступаюць разам. За гэты час унікальны для Беларусі інструментальны ансамбль атрымаў першую прэмію VII Міжнароднага конкурсу арганных дуэтаў «Organo Duo» імя В.А.Федэрмесера (Петразаводск) і знайшоў сваіх шчырых прыхільнікаў. 

— Я з сям’і, дзе традыцыйна прытрымліваліся каталіцкага веравызнання, — расказвае Ганна Горбач. — З дзяцінства наведвала касцёл Святога Роха на Залатой Горцы. Яшчэ калі вучылася ў гімназіі-каледжы мастацтваў імя І.В. Ахрэмчыка, сёстры-манашкі бачылі мяне ў будучыні арганісткай храма. Паступіўшы ў акадэмію музыкі ў клас фартэпіяна да дацэнта В.А.Дулава, дакладна ведала, што з другога курса пачну займацца яшчэ і ў класе аргана ў У.В. Неўдаха. 

— У мяне іншая гісторыя. Ужо стаўшы студэнткай БДАМ, аднойчы наведала канцэрт класа аргана, у якім удзельнічала і мая, на курс старэйшая, суседка па пакоі ў інтэрнаце, — далучаецца да размовы Лізавета Марозава. — Гэта зрабіла на мяне велізарнае ўражанне, адразу захацелася асвоіць такі неверагодны інструмент. Разумела, што будзе складана вучыцца адразу па дзвюх спецыяльнасцях, і ўсё ж папрасілася ў клас да Уладзіміра Васільевіча Неўдаха. Яшчэ скончыла факультатыўны курс «Мастацтва звону» і адначасова аж да 5 курса займалася на факультатыве «Аўтэнтычная манера выканання старадаўняй музыкі на гістарычных флейтах».

Адраджэнне арганнай культуры пачалося ў Беларусі толькі ў канцы XX стагоддзя. Клас, якім кіруе дацэнт БДАМ У. В.Неўдах, сёлета адзначае сваё 20-годдзе. Арганістаў у нашай краіне пакуль няшмат, а дуэтаў яшчэ менш. І гэта зразумела. Музыкі, як правіла, вялікія індывідуалісты. Для таго каб аб’яднацца ў ансамбль, творчыя асобы павінны быць зацікаўлены ў супрацоўніцтве, шмат у чым супадаць. Дуэт Лізаветы Марозавай і Ганны Горбач вырас з сяброўскіх адносін, няўрымслівасці, творчай прагнасці і рызыкі. Абедзве перакананыя: «Самае страшнае ў дуэце — таемныя крыўды. Адносіны павінны быць адкрытымі і сумленнымі».

За тры гады дзяўчыны выдатна «сыграліся», напрацавалі цэлую сістэму адмысловых знакаў, якія падаюць адна адной у выпадку няштатных сітуацый падчас выступаў.

Прэм’ера іх дуэту адбылася на канцэрце ў Верхнім горадзе. Поспех у публікі вельмі натхніў абедзвюх. Неўзабаве іх запрасілі на канцэрт з нагоды адкрыцця адноўленага аргана ў касцёле святых Пятра і Паўла ў вёсцы Мядзведзічы. Пасля гэтага выконвалі фугі, прэлюдыі, п’есы і ў іншых касцёлах Беларусі.

Ганна Горбач і Лізавета Марозава лічаць: арган падыходзіць ім па мысленні і характары. Ён вельмі няпросты. Зусім не выпадкова яго завуць каралём сярод музычных інструментаў. Падчас выканання ў музыкаў «уключаюцца» усе зоны мозгу. У адрозненне ад фартэпіяна сіла гуку ў аргане не залежыць ад сілы націску. Гэты клавішна-духавы інструмент патрабуе выдатнай каардынацыі — бо пры выкананні задзейнічаны не толькі рукі, але і ногі.

— Мастацтва арганіста не толькі ў тым, каб правільна сыграць ноты, — тлумачыць Ганна Горбач. — Трэба выдатна ведаць музычны твор, добра валодаць тэорыяй — інакш не падбярэш рэгістры (шэраг труб аргана аднолькавага тэмбру. — Заўв. аўт.) для канкрэтнай залы.

Арганістам, як шахмацістам, патрэбна прадумаць будучую музычную «партыю». Забыўся прапісаць адзін рэгістр для асістэнта, і твор загучыць зусім інакш. Таму нараўне з творчым тэмпераментам і палкасцю так важна развіваць у сабе «матэматыка».

— Абавязкова трэба разумець, што адбываецца ўнутры інструмента, улічваць акустычныя магчымасці залы і набор рэгістраў канкрэтнага аргана, каб уяўляць, як музыка прагучыць менавіта ў гэтым памяшканні, — дапаўняе Лізавета. — У нейкай меры арганіст — сааўтар твора. Адну і тую ж фугу ці п’есу на аргане можна выканаць вельмі па-рознаму.

Аня і Ліза свядома выбіраюць музыку розных эпох, стыляў, жанраў. Яны адчуваюць цікавасць да аргана з боку не толькі прафесійных музыкаў і вернікаў, якія прыходзяць на службу ў касцёлы, але і людзей самых розных прафесій і поглядаў.

— Часам саджуся ў зале і назіраю за слухачамі, — дзеліцца Лізавета Марозава. — Мне здаецца, публіка маладзее. Цешыць, што паслухаць арган прыходзяць юнакі і дзяўчаты, бацькі з дзецьмі школьнага ўзросту. Памятаю, як на нашым трохгадзінным канцэрце гледачы сядзелі да самага завяршэння і праводзілі нас авацыямі. Пры знаёмстве з новымі людзьмі таксама адчуваю цікавасць, калі расказваю, на якім інструменце граю. Усе творы для аргана — і рэлігійныя, і свецкія — напоўнены духоўнымі сэнсамі. Калі выконваеш іх, быццам узвышаешся над усім мірскім, становішся крышачку бліжэй да Бога.

— Падчас выканання ў касцёле часта адчуваю, што ўзнікае нейкая аўра, сфера духоўнасці, нешта незямное, і ад вернікаў праз мяне ідзе нейкае пасланне, зварот да Бога, — прызнаецца Ганна. — Часам звычайныя людзі прыходзяць на арганны канцэрт у касцёл і пачынаюць цікавіцца яго жыццём. А ёсць прыхаджане касцёла, аматары арганнай музыкі, якія рэгулярна наведваюць нашыя канцэрты ў філармоніі.

Вучыць іншых — удасканальваць сябе

Абедзве выканаўцы не толькі граюць у храмах і канцэртных залах Беларусі, але і навучаюць гэтаму іншых. Ганна Віктараўна Горбач — старэйшы выкладчык на кафедры спецыяльнага фартэпіяна БДАМ. Лізавета Вячаславаўна Марозава выкладала ў Рэспубліканскай гімназіі-каледжы пры БДАМ, цяпер дае прыватныя ўрокі (у тым ліку анлайн) па ўсім свеце.

— Калі вучыш іншых, лепш бачыш недахопы і імкнешся сам іх не дапушчаць. Гэта развівае, удасканальвае цябе прафесійна, — упэўнена Лізавета Марозава. — Але калі шмат выкладаеш, то мала часу застаецца на свае выступы. Таму стараюся захоўваць баланс паміж уласнай канцэртнай дзейнасцю і настаўніцтвам. Сваім вучням імкнуся быць сябрам. Для мяне не так важна, ці абяруць яны музыку сваёй прафесіяй, галоўнае, каб нашыя заняткі ўспаміналіся імі з радасцю, каб музыка назаўжды пасялілася ў іх сэрцы.

— Выкладанне — гэта самаахвяраванне, — перакананая Ганна Горбач. — Сваім вучням аддаеш энергію і веды. Разам з тым у творчых зносінах з імі, ва ўзаемным абмене думкамі, часта адкрывеш новыя магчымасці выканання, новыя сэнсы, якія заклалі кампазітары ў свае творы, — вельмі верагодна, у адзіночку іх не заўважыла б.

Дзяўчаты да гэтага часу звяртаюцца да сваіх педагогаў, жадаючы пачуць іх меркаванне, дзе і што ў іх не атрымліваецца. Выступаючы на канцэртах разам з Уладзімірам Васільевічам Неўдахам, заўсёды цікавяцца яго ацэнкай іх выканання. 

Гаючая сіла

Лізавета Марозава і Ганна Горбач не прывыклі сядзець на адным месцы, яны лёгкія на ўздым, ім падабаецца рухацца наперад, падарожнічаць. Абедзве бываюць запальчывыя, але ўмеюць і саступаць. Яны адкрытыя і таварыскія, але калі стамляюцца, любяць трохі пабыць у цішыні і адзіноце. Духоўная блізкасць, падабенства характараў, не перашкаджаюць ім захоўваць індывідуальнасць.

Ліза апроч фартэпіяна, аргана, клавесіна і званоў, вучыцца зараз граць яшчэ на ўкулеле і блокфлейце. Марыць асвоіць скрыпку і карыльён. Вучыцца на курсах ваджэння. Яшчэ любіць смачна гатаваць і маляваць. У дарогу заўсёды бярэ фарбы і пэндзлікі. Ганне падабаецца падарожнічаць па гарадах і мястэчках Беларусі, знаёміцца з архітэктурнымі і гістарычнымі славутасцямі. Лепшае месца адпачынку для яе — якая-небудзь глуш. У мінулым годзе разам з сябрамі адправілася на Палессе і ўспамінае гэтыя дні з захапленнем. Штодня дабіраецца з загараднага дома ў Мінск на ровары, выконваючы ўсе дэдлайны. 

Распавядаць пра сваё асабістае жыццё мае суразмоўніцы не пажадалі. Але запэўнілі: з ім у іх усё ў парадку.

Сучасныя маладыя дзяўчаты — мэтанакіраваныя, працавітыя, арганізаваныя, энергічныя, цэняць адукацыю і культуру, маюць шырокае кола інтарэсаў. А яшчэ любяць музыку і чуюць яе літаральна ва ўсім — у кроплях дажджу, якія стукаюць па асфальце, у спевах птушак і мяўканні коткі, у гуках аўтамабіляў, у шуме дрэў, у размовах з сябрамі. І Лізавета, і Ганна сумняваюцца ў тым, што музыка выратуе ўвесь свет, як бы гэтага асабіста ім не хацелася б. Але пры гэтым вераць у гаючую сілу мастацтва, у яго здольнасць акультурваць людзей, узвышаць іх. Няхай не ўсіх і незаўсёды. Хай хаця б кагосьці, хаця б на той час, пакуль яны граюць. Пакуль гучыць арган.

Вольга ПАКЛОНСКАЯ

Фота з архіву суразмоўцаў

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Прыёмная кампанія: хто штурмаваў ВНУ? Рэкорды і антырэкорды

Прыёмная кампанія: хто штурмаваў ВНУ? Рэкорды і антырэкорды

У БДУ 82 % залічаных на першы курс набралі 300 балаў і больш.

Калейдаскоп

Склад для дачніка. Парады ад практыкаў, як лепш захаваць ураджай на зіму

Склад для дачніка. Парады ад практыкаў, як лепш захаваць ураджай на зіму

Парады ад практыкаў, як лепш захаваць ураджай на зіму.