Вы тут

Шлях у бездань. Чаму палякі лічаць, што іх краіна рушыць у няправільным кірунку?


Гадавая інфляцыя ў зоне еўра зноў пабіла рэкорд, дасягнуўшы ў ліпені, паводле папярэдніх звестак, 8,9 працэнта. Пра гэта паведаміла РІА «Навіны» са спасылкай на Еўрастат. Аналітыкі разлічвалі, што гэты паказчык захаваецца на ўзроўні чэрвеня, калі інфляцыя паскорылася да 8,6 працэнта. У Польшчы гэты паказчык амаль удвая вышэйшы за сярэднееўрапейскі. Тут гадавая інфляцыя ў ліпені, паводле папярэдняй ацэнкі, склала 15,5 працэнта, за месяц цэны на тавары і паслугі ўзраслі на 0,4 працэнта. Пра гэта паведамляе інфармацыйны партал польскага радыё RMF 24 са спасылкай на Цэнтральнае статыстычнае ўпраўленне краіны.


Паводле даных статыстычнага ведамства, за год цэны на прадукты харчавання і безалкагольныя напіткі ўзраслі на 15,3 працэнта, энерганосьбіты падаражэлі на 36,6 працэнта, паліва для аўтамабіляў — на 36,8 працэнта. Улады відавочна ў разгубленасці: пасля абвяшчэння даных па інфляцыі прэм'ер-міністр Польшчы Матэвуш Маравецкі адзначыў, што «казаць аб інфляцыйным развароце пакуль рана». «Я думаю, што інфляцыя будзе павышанай і ў наступным годзе», — заўважыў польскі прэм'ер. Нядзіўна, што жыхары краіны проста ў адчаі і не ведаюць, што рабіць. Куды ж рушыць Польшча?

Змрочныя перспектывы

Прадукты харчавання ў Польшчы даражэюць і будуць даражэць. «Эксперты ў гэтым не сумняваюцца. Складана знайсці хаця б адну катэгорыю прадуктаў, якая восенню парадуе нашы кашалькі. Усё паказвае на тое, што мы заплацім больш, у прыватнасці за хлеб, алей, гародніну, садавіну і мяса», — заўважыў навінавы партал Busіness Іnsіder.

Пачкі масла абаронены магнітамі на выпадак крадзяжу. Фермеры пачынаюць падлічваць страты. Калі дадаць да гэтага праблемы энергетыкі і транспарту, мы атрымаем карціну польскага рынку ўлетку 2022 года. Аб тым, чаго чакаць увосень, Busіness Іnsіder спытаў у экспертаў. Адказы былі выключна аднадушныя.

«Адзінае, у чым я ўпэўнены, дык гэта ў тым, што цэны будуць расці. Няма ніякіх фактараў, якія паказваюць на тое, што яны пачнуць зніжацца», — заўважыў генеральны дырэктар і віцэ-прэзідэнт Польскай федэрацыі вытворцаў прадуктаў харчавання Саюза работадаўцаў Анджэй Гантнер. «Павышаную дынаміку цэн мы будзем назіраць не толькі на хлеб, але і мяса, кошт вытворчасці якога значна ўзрос з-за дарагіх кармоў. Сярод прадуктаў з высокай дынамікай росту ў гадавых суадносінах можна вылучыць масла, галоўным чынам сметанковае. На яго кошт, з аднаго боку, уплывае зніжэнне вытворчасці асноўных экспарцёраў (у прыватнасці, гэта ЕС і Новая Зеландыя), а з другога боку, высокія цэны на раслінны алей, што з'яўляецца вынікам расійска-ўкраінскага канфлікту, — дадаў аналітык сельскагаспадарчых рынкаў банка PKO BP Марыуш Дзівульскі.

«Я б увогуле не чакаў зніжэння цэн. Адзінае, на што мы можам спадзявацца, — гэта больш павольныя тэмпы росту цэн», — адзначае старшы эканаміст Credіt Agrіcole Bank Polska S Якуб Аліпра. A. Як адзначыў эксперт, найбольшае падаражанне будзе зафіксавана ў тых катэгорыях прадуктаў, вытворцы якіх мацней за ўсё адчулі наступствы спецаперацыі ва Украіне. Гэта алей, хлеб, а таксама ўсе прадукты жывёльнага паходжання (мяса, малочныя прадукты, яйкі), што з'яўляецца вынікам росту цэн на кармы.

«Аграметэаралагічныя ўмовы, гэта значыць усё больш сур'ёзная праблема засухі, нясуць рызыку таго, што ўраджай садавіны і агародніны будзе горшы, чым летась. Агульная перспектыва для спажыўцоў заключаецца ў тым, што дынаміка цэн на прадукты харчавання і безалкагольныя напоі восенню можа перавысіць 18 працэнтаў», — прагназуе Якуб Аліпра.

Паніка і пратэсты

Палякі абмежавалі пакупкі не толькі электронікі і адзення. Паводле даных кампаніі NіelsenІQ, сёлета за пяць месяцаў абарот рынку харчовых і хімічных тавараў узрос больш чым на 7 працэнтаў. Але ў асноўным гэта адбылося выключна з-за росту цэн. Па словах Ганны Чарчыньскай з Akademіі Leona Kozmіnskіego, калі ўлічваць колькасць тавараў, то продажы выраслі ўсяго на 0,3 працэнта. Гэта нягледзячы на тое, што з Украіны ў Польшчу з'ехала больш чым чатыры мільёны бежанцаў. Рознічныя продажы ў краіне падаюць у рэальным аб'ёме, хоць узровень спажывання значна перавышае лічбы, якія былі ў часы пандэміі. Паводле даных газеты Rzeczpospolіta, прадаўцы электронікі, будаўнічых матэрыялаў і адзення таксама адзначаюць запаволенне тэмпаў рознічнага гандлю.

Апошнім часам на рынку харчовых тавараў разгарнулася спажывецкая паніка: як паведаміла газета Rzeczpospolіta, праз рост цэн і страх перад крызісам палякі пачалі закупляць больш прадуктаў. Былі ўведзены абмежаванні, у прыватнасці на куплю цукру, кошт якога ў чэрвені ў параўнанні з такім жа часам летась узрос на 40 працэнтаў. Такія меры выкарысталі прынамсі тры гандлёвыя сеткі: у Aldі — 5 кілаграмаў, а ў Netto, Bіedronka — 10 кіло на чэк. Палякі пацягнуліся па салодкі пралукт у суседнія краіны. Рост цэн прымушае палякаў купляць даступныя тавары. Яны актыўна набываюць прадукты з вялікім тэрмінам прыдатнасці, перш за ўсё сыпкія. Як заўважыла Rzeczpospolіta, больш за ўсё ўзраслі продажы рысу і мукі, а таксама круп, масла і цукру.

— Большасць палякаў адчуваюць нявызначанасць, асцерагаюцца інфляцыі і даступнасці вугалю. Няма ніякіх сігналаў, што сітуацыя зменіцца ў найбліжэйшы час, таму гэтыя апасенні ўсё яшчэ высокія, — лічыць кіраўнік Дзяржаўнага аналітычнага цэнтра Норберт Малішэўскі.

У пачатку ліпеня польскія фермеры правялі ў Варшаве акцыю пратэсту супраць палітыкі ўлад у сувязі з шалёнай інфляцыяй пад лозунгам «Нас не абрабуюць!». Аб гэтым паведаміў польскі сельскагаспадарчы партал Sad29. Аграрыі запатрабавалі ад урада змяніць сельскагаспадарчую палітыку, якая вядзе да росту цэн на ўгнаенні і павелічэння імпарту прадуктаў харчавання і сельгаспрадукцыі. Удзельнікі акцыі выкрыквалі лозунг: «Не зацягвай пояс, сцісні кулак». На некаторых плакатах было напісана: «Тоўстыя каты, ідзіце працаваць!», «Не дамо сябе падмануць!»

«Ураду ўсё роўна, што нам цяжка. На інфляцыі яны проста падымаюць уласную маржу і атрымліваюць яшчэ больш грошай», — заявіў кіраўнік арганізацыі Agrounіa, якая стала ініцыятарам дадзенай акцыі, Міхал Каладзейчак. Ён удакладніў, што ўлады Польшчы закупляюць харчаванне ў іншых краін і прадаюць пад выглядам уласнага, з-за чаго некаторыя мясцовыя сельгаставары знікнуць з рынку, а цэны яшчэ больш вырастуць.

Урад адрэагаваў: намеснік прэм'ер-міністра Польшчы Яцэк Сасін у адказ на акцыю пратэсту фермераў заявіў, што мае намер апавясціць Службу ўнутранай бяспекі аб падазронай дзейнасці сельскагаспадарчай арганізацыі Agrounіa, якая арганізавала пратэст. На яго думку, дзейнасць арганізацыі мае прыкметы «прарасійскай». Актывісты гэта катэгарычна адмаўляюць і лічаць, што ўлада хоча такім чынам пагоршыць сытуацыю.

Прадстаўнік Польскай сялянскай партыі заўважыў, што «палякі апасаюцца за сваю будучыню, і гэта звязана яшчэ і з тым, што ва ўрада няма плана, як змагацца з высокімі цэнамі і абараняць людзей ад надыходзячай зімы. Зараз кіраўнікі не вырашаюць праблемы, яны сталі адной з іх».

Зіма спытае

Польскія ўлады гатовы на зіму закрываць школы, паколькі ў краіне не хапае вугалю для праходжання ацяпляльнага перыяду, паведаміў інфармацыйны партал польскага радыё RMF 24. Адпаведнае права дырэктараў будзе замацавана пастановай Міністэрства навукі і вышэйшай адукацыі Польшчы, якая павінна набыць моц у верасні. Адзначаецца, што раней школы маглі быць закрыты ў выпадку нізкіх тэмператур паветра на вуліцы ці складанай эпідэмічнай сітуацыі. У новай пастанове будзе прапісана, што навучальныя ўстановы могуць закрываць таксама ў выпадку нізкіх тэмператур у класах. Рашэнне будзе прымаць дырэктар школы. Калі школа закрыецца з-за нізкіх тэмператур больш як на два дні, то кіраўніку адукацыйнай установы давядзецца перавесці вучняў на дыстанцыйнае навучанне, адзначаецца ў пастанове.

Чакаецца, што надыходзячы ацяпляльны сезон можа аказацца вельмі складаным для краіны з-за недахопу вугалю. У мэтах эканоміі органы мясцовага самакіравання найперш маюць намер адмаўляцца ад вулічнага асвятлення. Аднак прагназуецца, што сёлета эканоміць давядзецца і на адукацыі дзяцей. «Урад, несумненна, рыхтуецца да энергетычнага крызісу», — лічыць Марэк Плесняр з Польскай асацыяцыі работнікаў упраўлення адукацыяй. Разам з тым эксперты адзначаюць, што закрыццё школ не прынясе значнай эканоміі. Бо будынак усё роўна павінен ацяпляцца, хоць і ў меншай ступені, а гэта дадатковыя выдаткі.

Дырэктар Польскага эканамічнага інстытута Пётр Арак мяркуе, што пік інфляцыі ў краіне яшчэ наперадзе. «Мая аналітычная група прагназуе, што інфляцыя дасягне 16,5 працэнта, а пік, хутчэй за ўсё, будзе ў жніўні», — заявіў эканаміст. У Польскім эканамічным інстытуце прагназуюць, што планамернага зніжэння інфляцыі можна чакаць толькі восенню. Гэта будзе звязана з аслабленнем эканамічнай актыўнасці ў Польшчы і ў еўразоне.

Раней паведамлялася, што ў пачатку 2023 года ў Польшчы ўпершыню за 10 гадоў прагназуецца стагфляцыя, калі высокая інфляцыя будзе спалучацца з эканамічным спадам. «Рэцэсія становіцца галоўнай пагрозай для польскай эканомікі. Зараз эканамісты чакаюць, што рост аб'ёму валавога ўнутранага прадукту ў першым квартале 2023 года будзе блізкі да нуля. Амаль 40 працэнтаў апытаных аналітыкаў лічаць, што эканоміка скароціцца ў параўнанні з першым кварталам гэтага года. Прыкметы падобнага запаволення можна ўбачыць ва ўсіх асноўных сектарах эканомікі. Аналітыкі адзначаюць як невялікі рост спажывання, так і адносна слабыя інвестыцыі», — распавёў кіраўнік аддзялення макраэканомікі ў Польскім эканамічным інстытуце Якуб Рыбацкі.

Нядзіўна, што больш чым 70 працэнтаў грамадзян краіны лічаць, што Польшча рухаецца па няправільным шляху. Пра гэта сведчаць вынікі апытання Kantar, якое апублікавала польскае выданне The Fіrst News. Паводле даных апытання, 75 працэнтаў жыхароў краіны лічаць, што эканоміка Польшчы знаходзіцца ў глыбокім крызісе.

Адпаведна пашыраюцца пратэсныя настроі. Як адзначыў Baltnews кіраўнік расійскага Цэнтра ўрэгулявання сацыяльных канфліктаў Алег Іваноў, «незадаволенасць расце». «Закідванне яйкамі аўтамабільнага картэжа лідара кіруючай партыі Польшчы «Права і справядлівасць» Яраслава Качыньскага адбылося не на роўным месцы. Кошт вугалю ў краіне расце шалёнымі тэмпамі, бежанцаў усё больш. Пры гэтым ніякага рашэння праблем нават у агляднай будучыні пакуль не відаць. Насельніцтва становіцца ўсё больш раздражнёным», — заўважыў эксперт.

Абвастраюцца і знешнепалітычныя тэндэнцыі. «Ужо ўсё больш доказаў таго, што Польшча не з'яўляецца «адным з найлепшых сяброў ЗША». Асноўная прычына гэтага ў тым, што тэрыторыя нашай краіны будзе полем бою, а палякі — гарматным мясам ЗША, — такое меркаванне выказала аглядальнік выдання Dzіennіk Polіtyczny Ханна Крамер. — Каб пацвердзіць гэты факт, дастаткова зірнуць на дзейнасць Белага дома ва Украіне. Пасля Еўрамайдана ў 2014 годзе ЗША пачалі перадаваць Украіне цяжкае ўзбраенне, прапаноўваць украінскім вайскоўцам курсы павышэння кваліфікацыі, арганізоўваць сумесныя ваенныя вучэнні, і ніхто нават не спрабаваў хаваць гэта».

Такое ж адбываецца і ў Польшчы. «Пад падставай пагрозы з Усходу амерыканцы завозяць зброю ў нашу краіну, тым самым правакуючы Расію і ствараючы напружанасць у рэгіёне. Апошнія 35 гадоў усё папярэджвалі ЗША, што ігнараванне інтарэсаў ядзернай дзяржавы і далейшае пашырэнне НАТА — гэта небяспечная, неразумная і правакацыйная гульня!» — заўважыла Ханна Крамер. Па словах публіцысткі, «адзіная пагроза для Польшчы — гэта ўрад, які ў пагоні за амерыканскім сяброўствам не толькі здраджвае палякам, але і робіць усё, каб разбурыць нашу краіну».

«Хто хоча ў нас працаваць, жыць па-беларуску, калі ласка, дзверы адчыненыя»

Галоўная прычына таго, што Беларусь увяла магчымасць бязвізавага ўезду для жыхароў суседніх краін Еўрасаюза, не ў галіне эканомікі. Гэты аспект кіраўнік дзяржавы Аляксандр Лукашэнка падкрэсліў у размове з журналістамі падчас рабочай паездкі ў Мядзельскі раён.

«Мы павінны накарміць сваіх людзей, забяспечыць рынак. Суседзі вунь з Літвы, Латвіі, Польшчы прыязджаюць, хочуць нешта купіць. Няхай купляюць. Гэта выгадна, з аднаго боку. Ну і людзям дапаможам. Людзі будуць удзячныя», — адзначыў беларускі лідар.

Галоўнае — каб яны ўбачылі, што побач з імі жывуць нармальныя людзі. «Падобныя да палякаў жывуць людзі, што яны не агрэсіўна настроены. Што яны гатовы ў цяжкую хвіліну дапамагчы. Глядзіш, і не будуць ваяўніча супраць нас настроены. Гэта немалаважна», — растлумачыў сваю пазіцыю кіраўнік дзяржавы.

«Будзем усё рабіць, каб прыняць у нашу сям'ю беларускую самых прыстойных і добрых нашых суседзяў. І не толькі суседзяў. Хто хоча ў нас працаваць, жыць па-беларуску, калі ласка, дзверы адчыненыя», — падкрэсліў Аляксандр Лукашэнка.

Пётр ДУНЬКО

Выбар рэдакцыі

Рэлігія

200 гадоў пад заступніцтвам Пятра і Паўла

200 гадоў пад заступніцтвам Пятра і Паўла

Гомельскі кафедральны Свята-Петра-Паўласкі сабор — адзін з самых велічных праваслаўных храмаў Беларусі, адзін з нямногіх помнікаў архітэктуры зрэлага класіцызму, які захаваўся да нашых дзён.

Здароўе

Як мыць садавіну, гародніну і зеляніну, каб не атруціцца?

Як мыць садавіну, гародніну і зеляніну, каб не атруціцца?

«Апрацоўваць гародніну і садавіну сродкам для мыцця посуду нельга».

Спорт

Які наш спорт сёння?

Які наш спорт сёння?

«З кожным днём сітуацыя ў свеце мяняецца так, што ў вялікай ступені гэта закранае і спорт».