Вы тут

Лізавета ўжо год як дапамагае 12-гадовай выхаванцы дзіцячага дома


Вось ужо больш як год жыццё Лізаветы звязана з жыццём 12-гадовай выхаванкі аднаго з дзіцячых дамоў. За гэты час жанчына зведала мноства самых розных эмоцый, але ні разу не пашкадавала аб тым, што рашылася працягнуць «ніці дружбы».


Фота: pixabay.com

Няпростае рашэнне

Лізавета вырасла ў вялікай дружнай сям’і і заўсёды марыла стварыць такую ​​ж. Але, як вядома, чалавек думае, а Бог робіць. Ёй пашанцавала з роднымі, сябрамі, прафесіяй, а вось з уласнай сям’ёй — не атрымалася. Лізу заўсёды захаплялі людзі, якія аказваюць рэальную дапамогу і падтрымку слабым і маламаёмным, няхай гэта будуць суграмадзяне з абмежаванымі магчымасцямі, бяздомныя, дзеці і жывёлы, якія аказаліся не па сваёй волі адны ў гэтым свеце. Велізарную павагу выклікалі тыя, хто рашаецца на ўсынаўленне. Але сама на такі крок рашыцца не магла. За тым, як працуюць «Ніці дружбы» па сацыяльнай адаптацыі дзяцей-сірот, сачыла па сацсетках, лайкамі падтрымліваючы дарослых, якія станавіліся патранатнымі выхавальнікамі. Доўгі час лічыла, што гэта нейкія асаблівыя, незвычайныя людзі.

— Патранатны выхавальнік — гэта не ўсынавіцель і не апякун, але ўсё роўна ён нясе адказнасць за дзіця, — адзначае Лізавета. — Для такіх адносін трэба знайсці і сілы, і час, мець пэўную маральную гатоўнасць і эмацыянальную сталасць. Мне падабаецца дзяліцца ведамі і сацыяльным досведам, але я доўга сумнявалася, ці змагу справіцца з патранажам. Убачыла запрашэнне ахвотных прыйсці на сустрэчу ў «Ніці дружбы». Адгукнулася. Выйшла адтуль са змяшанымі пачуццямі. Але запоўніла анкету для сумоўя з псіхолагам і падрыхтавала неабходныя дакументы.

Кваліфікаваныя спецыялісты расказваюць дарослым, патэнцыяльным патранатным выхавальнікам, аб асаблівасцях дзяцей-сірот, папярэджваюць аб рызыках, якія маюць месца ў адносінах з імі. І псіхолаг, і сацыяльны педагог на працягу ўсяго перыяду навучання працавалі з Лізаветай. Яна не хавала сваіх сумненняў. Але ў адзін цудоўны дзень зразумела: калі не рашыцца цяпер, не рашыцца ніколі. Так больш як год назад жанчына стала патранатным выхавальнікам для Аліны.

Ліза плюс Аліна

— Якой б ты ні ўяўляў карціну сваіх адносін з дзіцем, усё роўна жыццё абавязкова паднясе нечаканасці і сюрпрызы, — падкрэслівае мая суразмоўніца. — Наша з Алінай гісторыя развівалася непрадказальна. Вось дамаўляемся з ёй аб сустрэчы загадзя. З іншага канца горада пасля працы еду ў дзіцячы дом, спланаваўшы сумесны вольны час, перакроіўшы асабістыя планы. Прыязджаю і бачу: Аліна разам з групай дзяцей вырашыла пайсці ў Макдональдс, куды іх запрасілі валанцёры. Так было не раз. Першы час крыўдзілася на Аліну як дзіця. Прыйшлося нагадаць сабе: «Я — дарослая, давер дзяўчынкі з няпростым лёсам трэба заваяваць». Наогул, за гэты год у мяне разбілася некалькі пар ружовых акуляраў, у тым ліку шкельцамі ўнутр. Самае галоўнае, што трэба ўсвядоміць і прыняць: у гэтых адносінах бессэнсоўна чакаць падзякі, разлічваць на нейкі вынік. Важна настройваць сябе на безумоўную аддачу: рабі як трэба і будзь што будзе.

Нават з родным дзіцем далёка не заўсёды атрымліваецца наладзіць эмацыянальную сувязь, дабіцца жаданых вынікаў, дачакацца ўдзячнасці. Што ж казаць аб сацыяльных сіротах з іх негатыўным, траўматычным досведам, атрыманым у сваіх сем’ях? Для дапамогі выхавальнікам, педагогам дзіцячых дамоў і патрэбны «дадатковыя сілы» ў асобе неабыякавых, зацікаўленых дарослых, каб праявіць да кожнага хлапчука і дзяўчынкі індывідуальную ўвагу, падрыхтаваць іх да жыцця ў складаным знешнім свеце, сацыялізаваць і пераканаць у тым, што на іх падтрымку ў любой сітуацыі можна разлічваць.

— Аліна па прыродзе сваёй добрая і спагадлівая, — лічыць Лізавета. — Яна заўсёды дзеліцца са сваімі братамі і дзецьмі ў групе тым, што я ёй прыводжу. Вучыцца слухаць і прыслухоўвацца, праяўляе цікавасць, калі нешта незразумела. Але, вядома ж, для сацыялізацыі, асобаснага развіцця ёй патрэбна дапамога. Першы час дарыла Аліне што-небудзь і пыталася: «Ну як табе?» І чула ў адказ традыцыйнае: «Нармальна». «Аліна, ну што ўвесь час нармальна і нармальна?» — не вытрымлівала я. Пачынала прапаноўваць варыянты: «Можна адказаць: выдатна, непараўнана, цудоўна». Або гуляем па лесе, і я пачынаю апісваць яго, каб дзіця чула: «Гэты лес зялёны, густы, змяшаны». У горадзе расказваю пра вуліцы, цікавыя падзеі. Чытаем казку «Каралеўства крывых люстэркаў», і высвятляецца, што кожнае трэцяе слова Аліне незнаёмае. Выпісваем, высвятляем, запамінаем«.

Апынуўшыся ў вёсцы ў сваякоў Лізы, дзяўчынка ўпершыню ўбачыла, як і дзе растуць арэхі, і вельмі здзівілася. Такіх адкрыццяў за час зносін з патранатным выхавальнікам у Аліны было мноства. Разам яны хадзілі ў грыбы, сеялі насенне, даглядалі кветкі, кансервавалі нарыхтоўкі на зіму, знаёміліся з цікавымі людзьмі, глядзелі на сталіцу з вышыні агляднай пляцоўкі Нацыянальнай бібліятэкі, любаваліся адкрыццём сезона гарадскіх фантанаў, каталіся на катамаране. З цягам часу ў братоў Аліны таксама з’явіліся патранатныя выхавальнікі. І цяпер ужо вялікай кампаніяй дарослыя з дзецьмі ходзяць у батанічны сад, аквапарк, на боўлінг ці экскурсію.

Перыядычна Ліза імкнецца запрашаць Аліну на выхадныя з начлегам да сябе дадому. Там далучае яе да хатніх спраў, расказвае пра тое, як размяркоўвае свой бюджэт.

Лізавета адзначае: шмат чаму ёй самой даводзіцца вучыцца, праяўляць гібкасць у адносінах з Алінай, лічыцца з яе асобаснымі асаблівасцямі. Напрыклад, пастаянныя напаміны Аліне аб важнасці і неабходнасці вучобы прывялі да таго, што дзяўчынка стала пазбягаць кантактаў. Каб аднавіць разуменне, змяніла тактыку, і адносіны наладзіліся. Пахвала, рэгулярнае заахвочванне, калі ў дзіцяці нешта атрымліваецца, аказаліся значна больш эфектыўнымі, чым натацыі.

Адкрыць сябе

Не ўсе з акружэння Лізаветы зразумелі і адобрылі яе рашэнне стаць патранатным выхавальнікам. Аднак сёння многія знаёмыя ўжо жыва цікавяцца адносінамі з падапечнай.

— Не-не, ды і пытаюся ў сябе: наколькі я патрэбна Аліне, ці магу нечаму навучыць, ці з’яўляюся прыкладам для яе ў жыцці, — прызнаецца Лізавета. — Часам бачу абнуленне сваіх намаганняў, і рукі апускаюцца. Але значна часцей усё-ткі рада, што рашылася і прыйшла ў «Ніці дружбы». Вось я хварэла, і Аліна намалявала для мяне дыназаўрыка, а неяк змайстравала бранзалет. Бясконца шаную гэта. Як бы там ні было, дзяўчынка ўзбагаціла маё жыццё. Такое задавальненне дзяліцца з ёй ведамі, досведам, даведвацца штосьці новае і пра яе, і пра сябе. Часта еду на сустрэчу з Алінай пасля працы, стомленая, з кучай уласных праблем, якія трэба «разруліць». Потым пагавару з ёй, пасмяёмся разам, і становіцца цяплей на душы. Еду дадому ўжо ў выдатным настроі.

Ніткі сяброўства, ніці даверу. Каб іх працягнуць, увесь час трэба працаваць. Лізавета заўсёды захаплялася тымі, хто знаходзіць сілы і час клапаціцца пра іншых. Ёй здавалася, што людзі, здольныя бескарысліва рабіць дабро, — нейкія выключныя, незвычайныя. Пазнаёміўшыся з патранатнымі выхавальнікамі, стаўшы адным з іх, змяніла сваё меркаванне. Яна бачыць, што гэта звычайныя жанчыны і мужчыны і пры тым незвычайныя: яркія і глыбокія асобы. Апроч сябе і сваіх праблем, яны заўважаюць тых, каму пашанцавала менш, і стараюцца па меры сіл ім дапамагчы. «Не святыя гаршкі лепяць». Часам усяго і трэба — зрабіць крок наперад, выйсці з зоны ўласнага камфорту, праявіць волю да таго, каб прымножыць дабро. І няхай твае намаганні не заўсёды маральна акупляюцца, няхай табе не заўсёды кажуць «дзякуй». Ты робіш дабро, а значыць, удасканальваеш свет, становішся найлепшай версіяй сябе самога. А гэта ўжо вялікая справа.

Установа па сацыяльнай адаптацыі дзяцей-сірот «Ніці дружбы» зарэгістравана ў ліпені 2014 года. Сэнс яе дзейнасці ў тым, што да падлеткаў-сірот прымацоўваюцца патранатныя выхавальнікі, якія дапамагаюць у традыцыйна складаны пубертатны перыяд знайсці ў жыцці апору, не згубіцца ў складаным і не заўсёды зразумелым ім свеце. За гады сваёй дзейнасці 45 патранатных выхавальнікаў (гэты статус у Беларусі замацаваны заканадаўча. — Заўв. аўт.) сталі сябрамі для 48 хлопчыкаў і дзяўчынак з дзіцячых дамоў.

Хто яны — патранатныя выхавальнікі

Патранатнымі выхавальнікамі становяцца людзі самых розных прафесій, сямейныя і адзінокія, у асноўным ва ўзросце 25–45 гадоў, з вышэйшай адукацыяй, пераважна жанчыны. Для паспяховых адносін даросламу і падлетку неабходна кантактаваць не менш чым дзве гадзіны на тыдзень на працягу мінімум года. Усе патранатныя выхавальнікі праходзяць сумоўе з псіхолагам і навучальны трэнінг, атрымліваюць заключэнне ад упраўленняў па адукацыі і заключаюць дагавор з дзіцячым домам. Абавязковыя патрабаванні да дарослых: адсутнасць судзімасцяў, залежнасцяў, наяўнасць жыллёвых умоў, куды можна было б запрашаць сірот.

Вольга ПАКЛОНСКАЯ

Друкуецца ў часопісе «Алеся»

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Ірына Даўгала: Сям’я для беларусаў застаецца найвышэйшай каштоўнасцю

Ірына Даўгала: Сям’я для беларусаў застаецца найвышэйшай каштоўнасцю

«Сям’я закладвае ў чалавеку мараль, здольнасць спраўляцца з выпрабаваннямі, патэнцыял для развіцця, яна навучае любові, самаахвярнасці, культуры».

Грамадства

Што трэба ведаць тым, хто адпачывае каля вадаёмаў

Што трэба ведаць тым, хто адпачывае каля вадаёмаў

Нават пры наяўнасці на пляжы ратавальнай станцыі не варта грэбаваць элементарнымі правіламі бяспекі.