Вы тут

Анколагі і нарколагі далі парады па барацьбе з тытунёвай залежнасцю


Паводле звестак аўстралійскіх медыкаў, курцы паміраюць на дзесяць гадоў раней, чым людзі, незалежныя ад шкоднай звычкі. Працяглае курэнне звязана з 17-разовым павелічэннем рызыкі развіцця хранічнай абструктыўнай хваробы лёгкіх. Курэнне ў восем разоў павышае рызыку з'яўлення атэрасклерозу, таксама ўзрастае верагоднасць узнікнення раку лёгкіх. А паводле даных навукоўцаў з універсітэцкага каледжа Лондана, сярод асноўных прычын узнікнення дэменцыі ёсць і курэнне.

Тым часам беларускія анколагі пачалі праводзіць скрынінгавае абследаванне на рак лёгкага сярод курцоў. Яго прайшлі ўжо 1,5 тысячы беларускіх мужчын, якія не мелі скаргаў на стан здароўя, і рак лёгкага выяўлены ў 1% з іх. Якія яшчэ віды злаякасных пухлін выклікае курэнне? Ці ёсць шкода ад электронных цыгарэт і ці дапамагаюць яны кінуць курыць? Пра гэта і іншае расказалі спецыялісты.


Фота: pixabay.com

Падчас скрынінгу ў 75 % пацыентаў рак выяўляецца на 1-й-2-й стадыі

Як адзначае вядучы навуковы супрацоўнік лабараторыі таракальнай паталогіі РНПЦ анкалогіі і медыцынскай радыялогіі імя М. М. Аляксандрава Аляксей Курчанкоў, уздзеянне курэння на арганізм сістэмнае: паражаюцца не толькі лёгкія і слізістыя, а ўсе органы і сістэмы. Яно выклікае не толькі фізічную, але і псіхічную залежнасць, адбіваецца на сэрцы і сасудах, прыводзіць да мультыфакальнага атэрасклерозу, сур'ёзнага пашкоджання слізістых поласці рота. З-за курэння развіваюцца розныя віды пухлін, пачынаючы ад раку губы, слізістых поласці рота, гартані да раку лёгкага (курэнне — адна з асноўных прычын яго развіцця), раку нырак і мачавога пузыра.

— Нярэдка да нас паступаюць пацыенты з дыягназам «рак лёгкага», якія маюць і спадарожныя захворванні: хранічную абструктыўную хваробу лёгкіх, сістэмны атэрасклероз, кардыясклероз. Такі пацыент мае патрэбу ў дапамозе не толькі анколага, але і сасудзістага хірурга, кардыяхірурга. У гэтых выпадках праводзяць сімультантныя аперацыі — не толькі на лёгкіх, але і на сасудах сэрца, — расказвае Аляксей Курчанкоў.

Сёння ў Беларусі праводзіцца скрынінгавая праграма па дыягностыцы раку лёгкага. У яе ўключаны мужчыны ва ўзросце ад 50 да 70 гадоў са стажам курэння не менш за 20 гадоў па пачку цыгарэт у дзень. Скрынінг пакуль робіцца ў Мінскім, Салігорскім і Гродзенскім раёнах. Праведзена больш за 1,5 тысячы нізкадозавых камп'ютарных тамаграм у пацыентаў з высокай рызыкай развіцця раку лёгкага.

— Мы маем першыя вынікі скрынінгавай праграмы. Выяўлена 16 пацыентаў з дыягназам «рак лёгкага», гэта 1 % ад абследаваных. Па літаратурных звестках, выяўляльнасць падчас скрынінгавага абследавання складае ад 1 да 4 %.

Гэтыя пацыенты прааперыраваны. У 75 % з іх — 1-я-2-я стадыя, пры тым што ў стандартнай рэнтгенаграфіі выяўляльнасць у 1-й-2-й стадыі ніжэйшая за 40 %. Таму варта працягваць як скрынінгавыя даследаванні, так і і нацыянальную барацьбу з курэннем, — падкрэслівае анколаг.

Колькасць раку ротавай поласці і гартані расце

Загадчык кафедры анкалогіі БелМАПА Аляксандр Жукавец працягвае, што на 1-й-2-й стадыі захворванне лечыцца паспяхова. На жаль, звычайна выяўляецца яно, як правіла, калі ёсць нейкія скаргі, а гэта ўжо больш познія стадыі. І тут гаворка ідзе толькі аб падаўжэнні жыцця, а не вылечванні.

— Калі праранжыраваць вядомыя канцэрагенныя фактары, то курэнне займае адно з лідзіруючых месцаў, як і ўжыванне алкаголю, лішняя вага, ультрафіялетавае выпраменьванне. Прычым ва ўсіх краінах тытунь — значны фактар. І калі сёння ў жанчын у свеце па распаўсюджанасці на першым месцы рак малочнай залозы, які амаль не звязаны з курэннем, то ў структуры смяротнасці на першым месцы стаіць рак лёгкага. Гэтак жа, як і ў мужчын, — прыводзіць статыстыку Аляксандр Жукавец.

Вядома, што не ва ўсіх, хто курыць, развіваецца рак, але ёсць і рызыка іншых захворванняў з не менш трагічнымі наступствамі. Прычым чым старэйшым становіцца чалавек, тым больш складана яму даецца адмова ад курэння.

— Дарослага цяжка пераканаць, толькі калі ён бачыць, што з'явілася пагроза смерці, то і курыць кідае, і спортам пачынае займацца. Пазбаўляцца шкоднай звычкі лепш як мага раней. Калі казаць пра рызыку развіцця таго ж раку лёгкага, каб яна знізіліся да сярэднепапуляцыйнага ўзроўню ў таго, хто адмовіўся ад цыгарэт, патрэбна да 10—15 гадоў, — адзначае анколаг.

Аляксандр Жукавец звярнуў увагу, што калі па раку лёгкага ў нашай краіне ў апошнія гады назіраецца пэўная стабілізацыя, то па раку слізістай ротавай поласці і гартані маецца рост захворванняў сярод працаздольнага насельніцтва. Кожная 10-я смерць ад злаякаснай пухліны — гэта смерць ад раку ротавай поласці, ратаглоткі і гартані. Прытым, што пухліна адносіцца да візуальнай лакалізацыі — каб яе выявіць, не трэба выконваць камп'ютарную тамаграфію, дастаткова агляду ўрача.

— Уся праблема анкалагічных захворванняў у тым, што іх сімптомы праяўляюцца, калі яны ўжо дастаткова распаўсюджаны. Таму лепш максімальна абараніць сябе, — рэзюмуе Аляксандр Жукавец.

Кінуць курыць, замяніўшы цыгарэты на вэйп, атрымаецца не ў кожнага

Загадчыца амбулаторнага наркалагічнага аддзялення Мінскага гарадскога клінічнага наркалагічнага цэнтра Вольга Каласоўская расказала, што шкодную звычку курыць мае прыкладна трэць беларусаў, з іх большая частка — мужчыны. Аднак гэта датычыцца класічных цыгарэт.

— Цяпер краіну захапілі вэйпы, і колькасць людзей, якія кураць, значна павялічваецца. Большая частка школьнікаў атрымлівае гэту дрэнную звычку ў раннім узросце. Калі пра шкоду класічных цыгарэт усе ведаюць, то вэйпы пазіцыянуюцца як абсалютна бясшкодныя, быццам бы яны не выклікаюць залежнасці і дапамагаюць кінуць курыць. Пры гэтым шкода вялікая. У іх выкарыстоўваецца солевы нікацін. А ён хутчэй трапляе ў кроў і выклікае больш хуткае прывыканне. Таксама там выкарыстоўваюцца розныя дымячыя дабаўкі. З-за іх пры параванні шкодныя рэчывы застаюцца суспензіяй і кроплямі асядаюць у лёгкіх, — расказала ўрач.

Яна дадала, што кінуць курыць шляхам замены звычайных цыгарэт на вэйпы атрымліваецца не ў кожнага. Амаль трэць курцоў, якія ўжываюць вэйпы, праз год вяртаецца
да выкарыстання класічных цыгарэт. А калі вы пачынаеце карыстацца вэйпамі, то рызыка перайсці на класічныя цыгарэты вышэйшая, чым у таго, хто не курыць.

— Залежнасць — гэта не толькі фізічнае, але і псіхалагічнае паняцце, таму тут патрэбна не замена цыгарэт на вэйпы, а работа з псіхолагам, псіхатэрапеўтам, каб сфарміраваць устаноўку «Жыццё без цыгарэт», — падкрэсліла Вольга Каласоўская.

Урач па медыцынскай прафілактыцы, загадчык аддзела грамадскага здароўя Мінскага абласнога цэнтра гігіены, эпідэміялогіі і грамадскага здароўя Ганна Родзіч расказала, што каля 19 % беларусаў у хатніх умовах адчуваюць уздзеянне другаснага тытунёвага дыму (або пераносяць пасіўнае курэнне), у тым ліку дзеці. Яна нагадала, што пералік месцаў, дзе курэнне забаронена, пастаянна пашыраецца. У прыватнасці, яно забаронена ў аўтамабілі, калі там ёсць непаўналетняе дзіця. Прымаюцца меры па абмежаванні курэння на працоўных месцах. Ёсць установы, напрыклад медыцынскія, дзе курэнне цалкам забаронена.

Кіраўнік гарадскога Цэнтра здароўя Мінскага гарадскога цэнтра гігіены і эпідэміялогіі Сняжана Каўрыга прывяла вынікі апытання аб прычынах курэння. Фактарамі, якія найбольш спрыяюць распаўсюджванню курэння, 31 % беларусаў лічыць нізкі інтэлектуальны і культурны ўзровень, 20 % — негатыўныя прыклады і ўзоры паводзін у сям'і, а таксама незанятасць і лішак вольнага часу, 13 % адзначылі няўменне спраўляцца з псіхалагічным напружаннем і меркаванне, што курэнне — адзін са спосабаў развеяцца. Прычыны, па якіх апытаныя хочуць кінуць курыць, — пагаршэнне стану здароўя (у 65 %), усведамленне, што курэнне — шкодная звычка (17 %), уплыў навакольных (4 %).

— У групе мужчын ад 30 да 50 гадоў больш за палову мужчын курыць інтэнсіўна — на дзень больш за 15 цыгарэт, — прыводзіць лічбы галоўны ўрач Мінскага абласнога клінічнага цэнтра «Псіхіятрыя — наркалогія» Аляксей Аляксандраў. — Інтарэс медыкаў у тым, каб гэтыя людзі кінулі курыць, бо ў бліжэйшыя гады яны будуць станавіцца пацыентамі анколагаў і кардыёлагаў, паколькі менавіта інтэнсіўнае курэнне прыводзіць да інфарктаў, інсультаў, абструктыўнай хваробы лёгкіх і іншых. На жаль, гэтыя людзі не могуць кінуць курыць без фармакалагічных, псіхалагічных умяшанняў, карэкцыі паводзін. А многія з тых, хто кінуў, вяртаюцца.

Таму калі не ўдаецца адмовіцца ад курэння самастойна, медыкі заклікаюць звяртацца да спецыялістаў. Псіхатэрапеўты, урачы-псіхіятры-нарколагі дапамагаюць справіцца з гэтай шкоднай звычкай з выкарыстаннем усіх сучасных метадаў.

Алена КРАВЕЦ

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Мабільны дадатак Фонду сацыяльнай абароны насельніцтва раскажа пра будучую пенсію

Мабільны дадатак Фонду сацыяльнай абароны насельніцтва раскажа пра будучую пенсію

Спампаваўшы яго, можна даведацца інфармацыю аб будучай пенсіі: ваш страхавы стаж, найменні работадаўцаў і час, які вы ў іх адпрацавалі, узносы, якія выплачвае работадавец.

Здароўе

Новыя тэхналогіі супраць раку. Анколагі расказалі, як лечаць пацыентаў, якія раней лічыліся неперспектыўнымі

Новыя тэхналогіі супраць раку. Анколагі расказалі, як лечаць пацыентаў, якія раней лічыліся неперспектыўнымі

Вядучыя анколагі расказалі пра новыя метады лячэння, якія яшчэ нядаўна былі недаступныя, а сёння выратоўваюць жыцці пацыентам.

Грамадства

Як жывуць і каго чакаюць у госці жыхары адрэзанай вадой Палянаўкі

Як жывуць і каго чакаюць у госці жыхары адрэзанай вадой Палянаўкі

Працягваем сачыць за развіццём паводкавай сітуацыі.

Калейдаскоп

100 гадоў Леаніду Шчамялёву. Як добра вы ведаеце жыццё і творчасць мастака? Тэст

100 гадоў Леаніду Шчамялёву. Як добра вы ведаеце жыццё і творчасць мастака? Тэст

Леанід Дзмітрыевіч стаў сапраўдным класікам беларускага жывапісу.