Вы тут

Пра белую сурвэтку і ружовага снегіра


Гэтым разам, калі сын складваў у скрынку толькі што знятыя з навагодняй ёлкі цацкі, не заўважыў, пэўна, што адна выпадкова закацілася ў кут, за вазон. Знайшла яе, калі прыбірала ў суботу. Гэта асаблівая цацка, ёй многа гадоў. Яна кардынальна адрозніваецца ад астатніх — кітайскіх шароў у адным стылі, якія дзеці купілі некалькі гадоў таму.


Калі купілі, пайшлі ў адстаўку ранейшыя ўпрыгажэнні, тыя, што я набывала раней, калі дзеці былі яшчэ малыя. А гэту маленькую шкляную птушку я вешала на ёлку заўсёды. З яе ў сям'і крыху пасмейваліся, называлі рарытэтам, але ж змірыліся і ўжо самі вешалі, нібы знарок ад сцяны, каб яна не была асабліва прыкметная.

Чырвона-ружовую птушку, крыху падобную да снегіра, мне некалі падарыла Ніна Іванаўна, суседка па інтэрнаце. Было гэта больш за трыццаць гадоў таму, калі пасля ўніверсітэта працавала ў раённай газеце. Наш рабочы інтэрнат выдзяляўся рознымі насельнікамі. Адно крыло займалі так званыя хімікі, гэта значыць, асуджаныя без накіравання ў папраўчыя ўстановы. Некалькі жыльцоў былі ва ўзросце, бліжэй да пенсійнага, адзінокія людзі, якім выдзелілі асобныя пакоі, мелася на ўвазе, што яны і дажываць тут будуць.

Сярод іх — Ніна Іванаўна, якой было за пяцьдзясят, у нашым тагачасным уяўленні, вельмі пажылая жанчына. У інтэрнаце яе лічылі дзівачкай. Гэты вердыкт вынесла такая нефармальная «камісія» ў складзе каменданта, вахцёрак, кастэлянкі і набліжаных да іх жыхароў са стажам. Ну як жа, дружбы асаблівай ні з кім не водзіць, нейкім чынам задобрыць адміністрацыю інтэрната не спрабуе, каб атрымаць пэўныя бонусы. У іншых, напрыклад, былі ключы ад дзвярэй запаснога выхаду, і яны такім чынам маглі праводзіць і выпускаць гасцей. Ну і ці мала што яшчэ? Камендантка — гэта ж улада, лічылася, што яе трэба ўсяляк улагоджваць. Не распаўсюджвалася апошняе хіба на нас, маладых спецыялістаў, якіх сталая інтэрнацкая суполка з лёгкай пагардай называла студэнткамі. Маўляў, што з іх возьмеш: толькі і глядзяць, каб хутчэй замуж выскачыць альбо з'ехаць куды-небудзь у вялікі горад. Энергію сваю яны трацілі на гэтых пастаянных жыхароў, якім няма куды дзецца.

Але дзіўна, да яе ні плёткі іхнія, ні дробныя правакацыі не прыставалі, з яе як з той гусі вада, раз — і няма, і зноў яна ідзе міма вахты з прамой спінай, высока ўзнятай галавой. Мы яе спачатку крыху пабойваліся, не ведаю нават чаму. Яна жыла паверхам вышэй, акурат над намі. Пазнаёміцца давялося, калі аднойчы у нашым санвузле зверху пацякла вада. Я зайшла, пастукала ў дзверы, спытала, ці ўсё ў парадку з сантэхнікай у іх блоку. Яна паглядзела на мяне са здзіўленнем. Як патлумачыла потым, яе ўразіла, што гавару спакойна. Аказалася, нашы папярэднікі адразу пачыналі крычаць і скандаліць. Праблема была старая, праржавела труба, пра тое ведала камендант, але радыкальных мер не прымалі, таму перыядычна здараліся падцёкі. Сантэхніка мы тады знайшлі, сяк-так ён устараніў непаладку. А Ніна Іванаўна запрасіла нас, усіх траіх, на чай вечарам.

На стале былі свежыя льняныя сурвэткі, чай наліваўся ў прыгожыя кубкі. Для нас, якія толькі памянялі студэнцкі інтэрнат на рабочы і прывыклі жыць, як цяпер сказалі б, ва ўмовах поўнага мінімалізму, такая сервіроўка выглядала не зусім звычайнай.

Потым я некалькі разоў яшчэ была ў яе. Даведалася, што яна родам з гэтага ж раёна. Яна мала пра сябе расказвала, толькі з вялікай цеплынёй згадвала бацькоў. Гаварыла, як падлічыла, што пры жыцці бацькі на яго хутары каля дзясятка разоў мянялася ўлада. Нарадзіўся ён пры Расійскай імперыі, у Першую сусветную прыйшлі немцы, затым іх прагналі, на кароткі перыяд зайшлі Саветы, потым Польшча, і нават пасля вайны ў Прыпушчанскім краі некалькі разоў перасоўвалі межы. Хапіла, адным словам, гэтым людзям ліха. А ў 52-м, калі бацька выказаў нязгоду з палітыкай перасялення хутароў, яго наогул пасадзілі, праўда, прабыў там нядоўга, у 53-м вярнуўся.

...Праз некалькі гадоў пры выпадковай сустрэчы кіраўнік установы, дзе яна працавала, расказаў мне, што яго папярэднік зламаў ёй кар'еру. Яна пазнала ў ім нашчадка таго, хто напісаў данос на бацьку, і выказала яму пагарду. У яе на руках ужо было запрашэнне ў сталіцу на работу. Але ён перакрыў кісларод. Відаць таму, што спадзявалася вырвацца адсюль, не пабудавала кааператыўныю кватэру, потым не атрымалася. Так і засталася ў інтэрнаце.

Тамтэйшая публіка лічыла яе дзіўнай яшчэ і таму, што кожны год яна ставіла ёлку, нават скрынку з цацкамі захоўвала са свайго дзяцінства. Паводле іх разумення, гэта лішняе: дзяцей жа няма, а для сябе навошта? А яшчэ яны не маглі ўцяміць, чаму нават каву ранкам п'е на стале з бялюткім абрусам альбо свежымі сурвэткамі, чаму ў пакоі заўсёды ідэальны парадак, чаму не сварыцца ні з кім, голас не павышае, як яны, з падставамі і без. У іх было шмат гэтых «чаму?». Ужо праз шмат гадоў я зразумела, што гэта быў яе ўнутраны пратэст супраць хамства, нявыхаванасці, несправядлівасці. Яна жыла так, як разумела, а не так, як дыктавала грамадская думка.

...Мне пашчасціла з'ехаць з таго інтэрната праз няпоўныя тры гады. Расказвалі, што Ніна Іванаўна пасля выхаду на пенсію перабралася ў бацькоўскую хату, аднавіла яе. Тады гэта таксама было нераспаўсюджана, выбівалася з агульнай каляіны.

Святлана ЯСКЕВІЧ

Прэв’ю: pexels.com

Выбар рэдакцыі

Калейдаскоп

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Казярогам важна на гэтым тыдні скончыць неадкладную справу, якая ўжо даўно не дае спакою.

Здароўе

Як вясной алергікам аблегчыць сваё жыццё?

Як вясной алергікам аблегчыць сваё жыццё?

Некалькі парад ад урача-інфекцыяніста.