Вы тут

Падаткаабкладанне павінна быць справядлівым і сучасным


З пачатку года ў нашай краіне дзейнічаюць новаўвядзенні ў падаткаабкладанні для індывідуальных прадпрымальнікаў і фізічных асоб, якія ажыццяўляюць самастойную дзейнасць. Паводле гэтых змен, праведзена адмена магчымасці выплаты па спрошчанай сістэме падаткаабкладання (ССП), адбылося змяненне ставак адзінага падатку і стаўкі падаходнага падатку ад ажыццяўлення прадпрымальніцкай дзейнасці, а таксама ўвядзенне спецыяльнага падатковага рэжыму — падатку на прафесійны даход. На самыя актуальныя пытанні, якія паступаюць з боку бізнес-супольнасці ў сувязі з новаўвядзеннямі, адказалі прадстаўнікі МПЗ: начальнік Галоўнага ўпраўлення падаткаабкладання фізічных асоб Міністэрства па падатках і зборах Андрэй Кавалеўскі і намеснік начальніка Галоўнага ўпраўлення — начальнік аддзела падаткаабкладання індывідуальных прадпрымальнікаў Міністэрства па падатках і зборах Таццяна Путрык.


Прадпрымальнікі і спрошчаная сістэма

Бадай самым частым пытаннем, якое задавалі самыя актыўныя прадстаўнікі бізнесу, стала жаданне даведацца, чаму было абмежавана прымяненне спрошчанай сістэмы падаткаабкладання для індывідуальных прадпрымальнікаў.

Паводле слоў Андрэя Кавалеўскага, у 2021–2022 гадах праводзілася рэфармаванне парадку падаткаабкладання прадпрымальніцкай дзейнасці. Шэраг змяненняў уступілі ў сілу ўжо ў 2022 годзе, а з 1 студзеня 2023 года ўступілі — і астатнія змены. Эксперт міністэрства адзначыў, што адным з галоўных новаўвядзенняў у падатковым заканадаўстве гэтага года стала абмежаванне на прымяненне спрошчанай сістэмы падаткаабкладання. "Так, калі з 2022 года спрошчаная сістэма падаткаабкладання была захавана для індывідуальных прадпрымальнікаў (ІП), але з выключэннямі (не дапускалася прымяненне ССП пры аказанні большасці відаў паслуг), то з 2023 года ў цэлым такая сістэма падаткаабкладання не можа прымяняцца індывідуальнымі прадпрымальнікамі. Цяпер па гэтай сістэме могуць працаваць толькі арганізацыі.

Змены ў выкарыстанні ССП былі выкліканы неабходнасцю выраўноўвання ўзроўню адміністрацыйнай падатковай нагрузкі паміж рознымі суб’ектамі гаспадарання, сказаў начальнік упраўлення. «Індывідуальны прадпрымальнік з трыма наёмнымі рабочымі і мікраарганізацыя з такой жа колькасцю работнікаў знаходзіліся абсалютна ў розных рэжымах падаткаабкладання і падатковай нагрузкі.

Раней прадпрымальнік, які выплаціў 5–6 % па спрошчанай сістэме, далей грашовымі сродкамі мог распараджацца па ўласным меркаванні, таму што яны былі яго прыбыткам. Ніякіх дадатковых падаткаў за выкарыстанне заробленых грошай яму аплачваць не патрабавалася. А вось арганізацыі, акрамя выплаты падатку пры ССП, павінны былі выплачваць яшчэ і 13 % падаходнага падатку, каб перадаць грашовыя сродкі альбо работнікам, альбо заснавальнікам. Да таго ж узнікалі пытанні з Фондам сацыяльнай абароны насельніцтва.

Дысбаланс ва ўзроўні падатковай нагрузкі прыводзіў да таго, што многіх прадпрымальнікаў уключалі ў шэрыя схемы атрымання наяўных грошай, дадаў прадстаўнік МПЗ. «Неаднаразова ў інтэрнэце з’яўлялася інфармацыя падатковых, праваахоўных і кантрольных органаў аб тым, што ІП уцягвалі ў схемы атрымання наяўных грошай, якія пасля сыходзілі назад на выплату заробку ў канвертах. Гэта значыць, ланцужок прыводзіў да таго, што сродкі сыходзілі з-пад падаткаабкладання і прыводзілі да выплаты заробкаў у канвертах. Таму з 2023 года цалкам абмежаваная магчымасць прымянення ССП прадпрымальнікамі», — адзначыў ён.

Непасрэдна з гэтага года індывідуальныя прадпрымальнікі могуць выкарыстоўваць два рэжымы падаткаабкладання: адзіны падатак з ІП і іншых фізічных асоб або падаходны падатак з фізічных асоб, так званая агульная сістэма падаткаабкладання.

Навошта павялічылі стаўкі падаходнага і адзінага падаткаў для ІП?

Гэта другое па значнасці пытанне ад дзелавой супольнасці. Плацельшчыкі падаходнага падатку маюць больш высокую падатковую нагрузку ў параўнанні з плацельшчыкамі адзінага падатку, адзначыў у сваім тлумачэнні Андрэй Кавалеўскі.

Новаўвядзеннем падатковага заканадаўства гэтага года стала павелічэнне ставак адзінага падатку. «Павелічэнне ставак заўсёды заснавана на глыбокім аналізе. На працягу мінулага года прааналізаваны дэкларацыі ўсіх прадпрымальнікаў па канкрэтных відах дзейнасці, вызначана іх выручка і працэнт адабрання. Па выніках аналізу відаць, што плацельшчыкі падаходнага падатку сапраўды маюць больш высокую падатковую нагрузку ў параўнанні з плацельшчыкамі адзінага падатку. Таму стаўкі былі павышаны да ўзроўню 16-працэнтнага адабрання даходу, як гэта адбываецца ў плацельшчыкаў падаходнага падатку», — распавёў Андрэй Кавалеўскі.

Што мы маем цяпер? Індывідуальныя прадпрымальнікі з гэтага года павінны выплачваць падаходны падатак з розніцы паміж даходамі і дакументальна пацверджанымі выдаткамі, але яны маюць права замест падліку выдаткаў вызначаць іх памер па нарматыве ў 20 %. «Пры наяўнасці стаўкі ў 20 % і неабкладанага нарматыву працэнт адабрання заўсёды не перавышае 16 %. Аналіз плацельшчыкаў адзінага падатку быў праведзены ў параўнанні з адабраннем у плацельшчыкаў падаходнага падатку. Нават па выніках аналізу патэнцыял павышэння ставак мог быць 4 % ці 5 % па пэўных відах дзейнасці, дзе адзначаецца высокая даходнасць у параўнанні з невысокімі памерамі адзінага падатку», — сказаў прадстаўнік МПЗ.

Што тычыцца падаходнага падатку, то тут адзінае змяненне — павышэнне стаўкі да 20 %. «У падаходнага падатку ўлічваюцца выдаткі альбо ўжываецца нарматыў. Тамму, нягледзячы на стаўку (якая здаецца празмерна высокай), адабранне ніколі не перавысіць 20 %, а пры вядзенні ўліку можа быць і ніжэйшым», — сказаў на заканчэнне ён.

Андрэй Кавалеўскі адзначыў, што падаткі, якія грунтуюцца на фіксаваных плацяжах, зыходзяць з сусветнай практыкі, паколькі з’яўляюцца супярэчлівымі і найменш справядлівымі, ствараюць нераўнамерную падатковую нагрузку.

— Пры выплаце падаходнага падатку няма абмежаванняў па відах дзейнасці. Гэта, напэўна, рэжым, які стане ў будучыні прыярытэтным для прадпрымальнікаў, паколькі з’яўляецца найбольш справядлівым, прадугледжвае выплату падатку ў працэнтах ад атрыманай выручкі. А самае галоўнае — улічваюцца выдаткі, звязаныя з ажыццяўленнем прадпрымальніцкай дзейнасці, — адзначыў прадстаўнік МПЗ. — Улік выдаткаў дазваляе цалкам законна мінімізаваць свае падатковыя абавязацельствы.

Падатак на прафесійны даход

Начальнік аддзела Таццяна Путрык паведамала пра асаблівасці, стаўкі і перавагі ўведзенага падатку на прафесійны даход (ППД). З 1 студзеня 2023 года для фізічных асоб уведзены спецыяльны падатковы рэжым — падатак на прафесійны даход. Ён прадугледжаны для тых, хто працуе самастойна, не мае наймальніка і выконвае шэраг іншых неабходных умоў.

Дарэчы, яна падкрэсліла, што выкарыстанне гэтага рэжыму з’яўляецца добраахвотным. Зрэшты, ужо цяпер зразумела, што новы падатковы рэжым карыстаецца папулярнасцю: па стане на раніцу 7 лютага ў якасці плацельшчыка падатку на прафесійны даход зарэгістравалася больш за 28 тысяч грамадзян, якімі сфарміравана звыш 210 тысяч чэкаў на агульную суму больш за 18 мільёнаў рублёў. Сярод прычын папулярнасці — дыстанцыйны спосаб узаемадзеяння плацельшчыка з падатковымі органамі: выключна з дапамогай мабільнага дадатку «Падатак на прафесійны даход».

— Гэты дадатак дазваляе стаць на ўлік у якасці плацельшчыка, атрымаць уліковы нумар плацельшчыка, аформіць праз мабільны дадатак звесткі аб разліках, выпісаць чэкі. Чэкі ў электронным выглядзе як перадаюцца заказчыку, так і паступаюць у падатковы орган. Праз гэты ж дадатак плацельшчык паведамляецца аб наяўнасці права на падатковыя льготы, у ім ён можа азнаёміцца з сумай падатку, якая падлягае выплаце. Калі інтэграваць мабільны дадатак з банкаўскім, то можна з дадатку трапіць на банкаўскую старонку і зрабіць выплату падатку, — распавёў Андрэй Кавалеўскі.

Варта адзначыць, што падатак на прафесійны даход прызначаны ў тым ліку і для вывядзення з шэрай зоны тых, хто гатовы плаціць падаткі, але каго палохаюць звязаныя з гэтым адміністрацыйныя працэдуры.

Абмежаванняў па змене рэжыму падаткаабкладання няма. Калі прадпрымальнік вырашыць, што падатак на прафесійны даход больш выгадны, чым адзіны падатак, але затым захоча вярнуцца да ранейшага рэжыму, ён можа свабодна гэта зрабіць. Аднак трэба памятаць, што падатковы вылік у 2000 рублёў даецца толькі адзін раз — упершыню зарэгістраванаму плацельшчыку ППД. Сапраўды, гэтак жа закон не прадугледжвае абмежаванні тэрмінаў, на працягу якіх фізічная асоба знаходзіцца ў статусе неактыўнага плацельшчыка, месяцамі не атрымліваючы даход па сваім відзе дзейнасці.

Магчымасць адмены незапатрабаваных падатковых ільгот

Андрэй Кавалеўскі адзначыў, што работа па аналізе падатковага заканадаўства праводзіцца на пастаяннай аснове. «Прапрацоўваецца пытанне адмены незапатрабаваных, малаэфектыўных ільгот, — заявіў ён. — Напрыклад, была скасавана льгота ў дачыненні да даходаў ад рэалізацыі сельгаспрадукцыі для прадпрымальнікаў. Прадпрымальнікі проста не карысталіся ёй, таму што яны ў большасці выпадкаў альбо не займаліся такім відам дзейнасці, альбо проста як фізічныя асобы вырошчвалі і прадавалі прадукцыю. Гэта не патрабавала нават рэгістрацыі ў якасці ІП», — падкрэсліў Андрэй Кавалеўскі.

Паколькі справаздачныя перыяды ў гэтым годзе яшчэ не наступілі, пытанне адмены льгот пакуль не стаіць. «Але ўжо ў сярэдзіне года, пасля атрымання дэкларацый, будуць аналізавацца найменш запатрабаваныя плацельшчыкамі льготы і пытанне іх неабходнасці», — сказаў на заканчэнне ён.

Сяргей КУРКАЧ

Прэв’ю: pixabay.com

Выбар рэдакцыі

Культура

Стасся Корсак: «Заставайцеся індывідуальнымі»

Стасся Корсак: «Заставайцеся індывідуальнымі»

Юная артыстка, якая арганічна падае сябе ў розных вобразах і жанрах. 

Жыллё

Па якіх крытэрыях дамы ўваходзяць у праграму па капрамонце?

Па якіх крытэрыях дамы ўваходзяць у праграму па капрамонце?

Пра ўсе тонкасці правядзення капітальнага рамонту расказалі спецыялісты.