Вы тут

Хто такі суворавец Армейкін і чаму з ім павінен пазнаёміцца маленькі беларус?


Да 105-годдзя Узброеных Сіл Беларусі Міністэрства абароны рэалізавала нямала цікавых праектаў. Адзін з іх — кніга «Ваенныя сакрэты сувораўца Армейкіна», якая цікава і, галоўнае, даступна расказвае пра Узброеныя Сілы нашай краіны, службу ў арміі. Гэта кніга-энцыклапедыя, кніга-падарожжа, кніга-гульня. Яна хоць і разлічана на чытачоў малодшага і сярэдняга школьнага ўзросту, але і дарослы з задавальненнем пагартае якасную літаратуру. А галоўнае, правільную — менавіта на такой трэба выхоўваць сучаснае пакаленне беларусаў.


Як узнікла ідэя пагаварыць з маленькім чытачом на сур’ёзную тэму, хто такі суворавец Армейкін і чаму кніга павінна зацікавіць дзяцей, пагутарылі з яе аўтарам. Алена Зацірка — ваенны журналіст, падпалкоўнік у адстаўцы. Днямі яна завяршыла службу ў Ваенным інфармацыйным агенцтве Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь «Ваяр». За плячыма — сотні камандзіровак у воінскія часці і гарнізоны, на вучэнні і палігоны, столькі ж герояў у пагонах і не толькі, тысячы падрыхтаваных публікацый... І адна, але такая важная і патрэбная, кніга, якая стала сімвалічным акордам у завяршэнні ваеннай кар’еры.

— Алена Аляксандраўна, кніга «Ваенныя сакрэты сувораўца Армейкіна» — гэта ваш першы пісьменніцкі досвед?

— Першы, хоць я думала, што раней выйдзе кніга, якую я пішу з 2016 года — «Памяць і абавязак. Захоўваць вечна». Гэта гісторыі і лёсы ўдоў, дзяцей і бацькоў воінаў-інтэрнацыяналістаў. У 2016 годзе мы пазнаёміліся са старшынёй асацыяцыі сем’яў ваеннаслужачых, якія загінулі ў Афганістане, «Памяць і абавязак» Тамарай Іванаўнай Доўнар, якая прапанавала напісаць аб дзецях воінаў-інтэрнацыяналістаў. І я пачала працаваць. На цяперашні момант ёсць ужо 21 нарыс. Калі прапанавалі напісаць кнігу для дзяцей аб арміі (ідэя праекта належыць памочніку міністра абароны па ідэалагічнай рабоце ва Узброеных Сілах — начальніку галоўнага ўпраўлення ідэалагічнай работы генерал-маёру Леаніду Віктаравічу Касінскаму), я спачатку задумалася. Пасля, узважыўшы ўсе за і супраць, пагадзілася. У чым быў мой плюс? Па прафесіі я педагог, настаўнік рускай мовы і літаратуры. Да таго, як прыйсці ў армію, 13 гадоў адпрацавала ў школе, у тым ліку намеснікам дырэктара па выхаваўчай рабоце. Вопыт зносін з дзецьмі, веданне іх псіхалогіі, разуменне педагагічных падыходаў — усё гэта ў мяне было. Па-другое, пісаць трэба было аб арміі, а ва Узброеных Сілах я з 2003 года. Перш чым стаць ваенным журналістам, адслужыла ў 120-й і 19-й асобных гвардзейскіх механізаваных брыгадах. Будучы намеснікам дырэктара школы, лёс павярнуў так, што прыйшла ў армію, а тут трэба пачынаць спачатку. І я пачала з лейтэнанта, начальніка клуба, потым была старшым памочнікам у аддзеле ідэалагічнай работы ў 120-й, потым у 19-й брыгадах. Падчас службы пісала пра палявыя выхады, тэхніку... Ужо не кажучы пра далейшую журналісцкую работу. Таму, калі прапанавалі напісаць кнігу, падумала: а чаму б і не паспрабаваць?! Ацэнку павінен даць чытач. Мяркуючы па першых водгуках, дзецям падабаецца, кніга карыстаецца попытам.

— Усё-такі ў школьнікаў малодшых і сярэдніх класаў, як і задумвалася?

— Кніга разлічана на чытача 8–12 гадоў. Васьмігадовыя дзеці ўжо самі могуць свядома чытаць, і тэксты адаптаваныя пад іх. Тут не знойдзеш вельмі разумных навуковых фраз, ваеннай тэрміналогіі, разлічанай на курсантаў. Аднак гэта не значыць, што малодшыя дзеці не могуць браць гэтую кнігу ў рукі. Магчыма, у сілу ўзросту яны не ўсё змогуць прачытаць, але ім будзе цікава паглядзець ілюстрацыі. Кніга інтэрактыўная, яна ўзаемадзейнічае з чытачом: тэкставы матэрыял падмацоўваецца QR-кодамі, лагічнымі ланцужкамі, красвордамі. Гэта не толькі дазваляе спытаць у дзіцяці, што ён даведаўся, прачытаўшы тую ці іншую старонку. Выканаўшы пэўнае заданне, юны чытач ужо сам зразумее, ці засвоіў ён тое, што прачытаў або яму прачыталі.

— Здаецца, што пісаць для дзяцей надзвычай складана. Вы ж прапанавалі дзіцяці яшчэ і сур’ёзную тэму...

— Дзіця — чытач, якога не падманеш. Калі дзіця чытае і бачыць фальш, кнігу адкладзе — у маленькіх чытачоў гэта адбываецца на падсвядомым узроўні. Таму перш за ўсё кніга павінна быць праўдзівай. Так, можна сказаць дзіцяці, што танк важыць 40 тон. У восем гадоў яно ведае матэматыку, але ці разумее, што азначае 40 тон? Таму пачалі шукаць варыянты, з чым гэта можна параўнаць. Так і з’явілася, што танк важыць як восем афрыканскіх сланоў. А ці зацікавіць дзіця, колькі важыць самалёт «Су-25»? Наўрад ці. А вось колькі самалёт можа ўзяць на борт страусаў, будзе цікава даведацца нават даросламу.

— Як правіла, у кожнай работы ёсць свая мэта. Каму і навошта была патрэбна гэтая кніга?

— Па-першае, хацелася ў даступнай і цікавай форме расказаць дзецям аб Узброеных Сілах. Апошнім часам у інтэрнэце шмат непраўдзівай і скажонай інфармацыі аб арміі, якая адштурхоўвае ад ваеннай службы, прымушае і бацькоў, і школьнікаў баяцца ваеннай службы. У кнізе паказана, наколькі ваенная служба цікавая і займальная, што яна можа даць, якія ў яе плюсы і як прайсці гэты шлях. У кнізе паказана ўся схема, як чалавек можа атрымаць афіцэрскае званне і прайсці гэтую дарогу. Можна пайсці ў сувораўскае вучылішча і пасля яго заканчэння паступіць у Ваенную акадэмію, а можна выбраць кантрактную службу — у любым выпадку жаданне служыць прывядзе да афіцэрскіх пагонаў.

— У кнізе вы знаёміце з ваеннай тэрміналогіяй, расказваеце пра ключавыя помнікі, прысвечаныя падзеям Вялікай Айчыннай вайны...

— Патрыятычнае выхаванне шматграннае. Чаму мы звярнулі ўвагу на помнікі? Іх тут не вельмі шмат, што было абумоўлена неабходнай колькасцю старонак. Многія дзеці з бацькамі або аднакласнікамі ездзілі на экскурсіі па Беларусі. А ёсць тыя, хто нават не ўяўляе, як выглядаюць гэтыя месцы. І калі Беларускі дзяржаўны музей гісторыі Вялікай Айчыннай вайны або стэла «Мінск — горад-герой» большасці вядомыя, то ў тым жа Красным Беразе, дзе знаходзіцца комплекс дзецям-ахвярам вайны, былі не ўсе. Хочацца верыць, што, прачытаўшы замалёўкі аб гэтых помніках, аб падзеях, якія адбываліся ў нашай краіне, у дзяцей з’явіцца цікавасць паехаць туды і нават заахвоціць бацькоў, якія там не былі, з’ездзіць разам. Дадатак «Чаму мы так гаворым?» таксама цікавы. Мы кажам «прысяга», «шынель»... А чаму менавіта так, адкуль гэтыя паняцці? Кароткая этымалогія раскрывае паходжанне гэтых слоў. Вось, напрыклад, слова «нягоднік», якое мы вымаўляем у адмоўных адносінах да іншага чалавека, што нам непрыемны. Раней жа на Русі нягоднікамі называлі людзей, якія не служылі ў арміі.

— У дадатку «Чытай-горад» расказваецца аб кнігах 1960–1980-х гадоў. Наколькі я разумею, вы рэкамендуеце звярнуцца да гэтай літаратуры?

— Гэта кнігі, на якіх раслі нашы бацькі, мы. Яны і па сёння актуальныя і цікавыя. Больш чым упэўнена, што, прачытаўшы кнігу Ізюмскага «Пунсовыя пагоны» аб сувораўцах, дзеці 10-11 гадоў захочуць стаць сувораўцамі. Сёння на паліцах кніжных крам не вельмі вялікі выбар падобнай літаратуры. Наша кніга — першая і адзіная. Падобнага, дзе расказвалася б дзецям аб арміі, у нас у Беларусі яшчэ не было. У кнігарнях дастаткова кніг энцыклапедычнага характару, але яны практычна ўсе носяць камерцыйную скіраванасць і не заўсёды з’яўляюцца праўдзівымі. Мэта кнігі «Ваенныя сакрэты сувораўца Армейкіна» — праўдзіва і дакладна расказаць аб арміі. Нават паглядзеўшы на ілюстрацыі, з першага погляду можа падацца, што гэта фотаздымкі, насамрэч гэта малюнкі. Мастак Дзяніс Матырыкін усё дакладна адлюстраваў, у яго малюнках няма нічога лішняга. Цікава, што ў кнізе ёсць QR-коды. Адна справа — проста паглядзець на тэхніку, пачытаць пра яе, іншая — перайсці па кодзе і паглядзець, як яна працуе ў дзеянні: паказвае сябе на палігонах, падчас вучэнняў. Практычна ўсе ролікі створаны тэлекампаніяй «ВаенТБ».

— Алена Аляксандраўна, з 2009 года да нядаўняга часу вы працавалі ў «Белорусской военной газете. Во славу Родины». Як атрымалася, што настаўнік-мовазнаўца прыйшоў у ваенную журналістыку?

— Кажуць, што шляхі гасподнія нязведаныя і калі ты нечага хочаш, лёс так ці інакш цябе да гэтага прывядзе. Калі яшчэ вучылася ў школе, хацела паступаць на факультэт журналістыкі. Гэта былі 1990-я гады, і тады ў нас не было інфармацыі аб тым, што для таго, каб паступіць, патрэбна мець публікацыі. У мяне іх не было, таму я пайшла на філфак. У выніку скончыла Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Янкі Купалы. Працавала ў школе настаўніцай, потым намеснікам дырэктара, але цікавасць да журналісцкай работы была заўсёды. І калі я служыла ў 120-й, а потым у 19-й брыгадах, афіцэрам аддзела ідэалагічнай работы, у мае абавязкі ўваходзіла напісанне заметак аб жыццядзейнасці воінскай часці. Будучы ў Заслонаве, часта адпраўляла ў «Во славу Родины» невялікія заметкі, замалёўкі. Потым атрымалася так, што муж скончыў ваенную службу, звольніўся ў запас, і мы пераехалі ў Мінск. Тады ўжо было арганізавана ваеннае інфармацыйнае агенцтва «Ваяр», і я вырашыла: а чаму б і не паспрабаваць?! Мяне ўзялі спецыяльным карэспандэнтам, затым я была начальнікам аддзела, апошнія сем гадоў — начальнікам аддзела падрыхтоўкі (адказным сакратаром як у грамадзянскіх). Лёс можа нас весці рознымі шляхамі. Ніколі ў жыцці не падумала б, што ў далёкім 1990 годзе, марачы аб журналістыцы, я прыйду ў яе праз ваенную службу, яшчэ і праслужу ад лейтэнанта да падпалкоўніка. Па вялікім рахунку, кніга «Ваенныя сакрэты сувораўца Армейкіна» аказалася для мяне дэмбельскім акордам. Гэта лагічнае завяршэнне маёй журналісцкай дзейнасці ў пагонах.

— Ці пазнаёміліся за 14 гадоў у журналістыцы з людзьмі, якія пакінулі след у душы назаўсёды?

— Старшыня асацыяцыі сем’яў ваеннаслужачых, якія загінулі ў Афганістане, «Памяць і абавязак» Тамара Іванаўна Доўнар. Сустрэча з гэтай жанчынай стала лёсавызначальнай, прычым яна была выпадковай. Тамара Іванаўна прыйшла на асабісты прыём да міністра абароны па пытаннях дзейнасці арганізацыі. Пры гэтым дзесьці паміж словамі сказала, што нядрэнна было б напісаць пра іх сужэнцаў, якія не вярнуліся з Афганістана. Мы выйшлі з кабінета міністра, і я сказала: «Давайце паспрабуем». Пачалі з яе гісторыі. Другая лёсавызначальная сустрэча адбылася з чалавекам, які з’яўляўся прыкладам таго, як трэба любіць жыццё, — з ветэранам Вялікай Айчыннай вайны, старажылам беларускай журналістыкі Паўлам Сафронавічам Ерашэнкам. На працягу 14 гадоў службы ў «Ваяры» мы з ім не проста цесна супрацоўнічалі, а сябравалі. Ён тэлефанаваў у рэдакцыю кожны дзень. Разам мы перажывалі ўсе яго беды. Павел Сафронавіч настолькі быў баец па жыцці — і ў гады вайны, і нават тады, калі ў адзін год пахаваў сына і жонку. Дарэчы, ён да апошняга пісаў — гэта прыклад яшчэ і журналісцкага подзвігу. У свае 96 гадоў ён пісаў столькі, колькі не пісалі нашы маладыя журналісты. Увогуле, у жыцці мне заўсёды шанцавала на людзей. Не было такога чалавека, з сустрэчы з якім я не вынесла станоўчага вопыту.

— Ваенныя журналісты — людзі асаблівыя. Лёс іх незайздросны. Як удавалася спраўляцца з цяжкасцямі?

— Журналістыка — увогуле складаная прафесія. Не важна, ваенная яна або не. Спецыфіка ваеннай журналістыкі ў тым, што ты знаходзішся ў пэўных рамках, за межы якіх не можаш выйсці ў сілу ваеннай службы. Ты заўсёды павінен думаць яшчэ і аб тым, каб не нанесці пэўную шкоду іміджу Узброеных Сіл. Другая складанасць у тым, што ваенную журналістыку нельга пісаць, седзячы ў кабінеце. Калі батальён ажыццяўляе палявы выхад, то журналіст ідзе разам з ім. Калі гэта вучэнні або армейскія гульні, якія праходзяць і ў іншых краінах, ты таксама едзеш туды. Атрымліваецца, ты становішся спецыялістам ва ўсіх сферах. Калі пішаш пра Ваенна-паветраныя сілы і войскі супрацьпаветранай абароны, ты павінен добра разбірацца ў спецыфіцы іх дзейнасці, калі пра Сілы спецыяльных аперацый — то разам з імі вывучаеш асновы прафесіі, паглыбляешся ў пэўныя нюансы і толькі пасля гэтага выдаеш матэрыял. Адным словам, з’ездзіць або прыйсці і напісаць, не падрыхтаваўшыся, не атрымаецца. І трэба мець на ўвазе яшчэ адну дэталь: калі газету чытаюць ваеннаслужачыя, ты, як сапёр, не маеш права на памылку. Калі яна выскачыць, цябе тут жа абвінавацяць у непрафесіяналізме. Таму ваенная журналістыка — гэта перш за ўсё пастаянная самаадукацыя, работа над сабой. Ваенны чалавек, напрыклад, на агульнавайсковым факультэце Ваеннай акадэміі атрымлівае адну спецыяльнасць. Ваенны журналіст асвойвае ўсе спецыяльнасці. У нас няма такога, што журналіст працуе ў адным пэўным кірунку. Сёння ты едзеш паказваць, як ваеннаслужачыя дапамагаюць убіраць ураджай у калгасах, заўтра — назіраеш за тым, як вадалазы апускаюцца пад ваду і праходзяць гэтыя выпрабаванні. Ваенны карэспандэнт — профі ва ўсім.

— А ці хапала часу пры ўсёй гэтай нагрузцы, якая выпадае на долю ваенкара, быць мамай і жонкай?

— Мой муж — таксама ваеннаслужачы. Калі мы прыехалі служыць у Заслонава, дачцэ было тры гады. Муж быў начальнікам штаба брыгады, гэтая пасада прадугледжвае пастаянныя раз’езды. У мяне — свае задачы. Бацькі жывуць далёка. Не раз дзіця забіралі ўжо дома ў выхавальніцы. Розныя былі складанасці, але ўсё атрымлівалася. Ніколі не магла сказаць, што для мяне галоўнае: сям’я, ваенная служба або прафесія журналіста. Імкнулася формулу поспеху выводзіць так, каб па магчымасці раўнамерна была ўдзелена ўвага і аднаму, і другому, і трэцяму. Прычым спецыфіка журналістыкі ў тым, што ты не можаш, выключыўшы камп’ютар і пакінуўшы месца працы, адключыцца ад усяго і быць дома толькі мамай і жонкай. Ты можаш прачнуцца нават ноччу (ідэя прыйшла), уключыць святло і сесці пісаць, бо яна хутка сыдзе. Было няпроста, але мая сям’я гэта нармальна ўспрымала.

Вераніка КАНЮТА

Фота з архіва гераіні публікацыі.

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Што трэба ведаць тым, хто адпачывае каля вадаёмаў

Што трэба ведаць тым, хто адпачывае каля вадаёмаў

Нават пры наяўнасці на пляжы ратавальнай станцыі не варта грэбаваць элементарнымі правіламі бяспекі. 

Экалогія

У Беларусі пабудуюць 30 рэгіянальных смеццеперапрацоўчых заводаў

У Беларусі пабудуюць 30 рэгіянальных смеццеперапрацоўчых заводаў

Агульная плошча звалак у Беларусі займае каля 4 тысяч гектараў.