Вы тут

Як спадчынадаўцу распарадзіцца маёмасцю яшчэ пры жыцці


Падзел маёмасці, нажытай сужэнцамі сумесна ў шлюбе; афармленне завяшчання на чужога чалавека; дагавор дарэння і яго адмена; захаванне спадчыны, якую хочацца пакінуць толькі за сабою; шлюбны дагавор, у якім прапісаны ўмовы сумеснага жыцця і выхавання дзяцей... З такімі і падобнымі на іх пытаннямі людзі часцей за ўсё звяртаюцца да натарыусаў. Прычым многія стараюцца рабіць гэта не па запісе, а падчас бясплатных прававых кансультацый, якія Беларуская натарыяльная палата ладзіць цягам года, прымяркоўваючы іх да пэўных падзей. Адна з іх — «Прававы экспрэс» — была прысвечана Дню Незалежнасці. Мерапрыемства прайшло ў новым для натарыусаў фармаце: каманда юрыстаў ездзіла па Беларусі і праводзіла сустрэчы з усімі ахвотнымі на абласных чыгуначных вакзалах краіны, а таксама кансультавала падчас паездкі непасрэдна ў тэматычным купэ. На адной такой кансультацыі пабывала і карэспандэнт «Звязды», якая паслухала юрыдычныя турботы людзей.


Спадчына, якую трэба дабудаваць

— Пасля смерці брата адкрылася спадчына (дом, не завершаны будаўніцтвам), дабудаваць які ў мяне няма грошай. Мяркую, што ў гэтым могуць дапамагчы суседзі брата, якія даглядалі яго апошні час. І я хацела б аддзячыць ім, каб дом дастаўся ім. На маёмасць, якую я ўжо маю, я склала тастамент, аднак як быць, каб дом ад брата-спадчынніка не стаў спадчыннай маёмасцю пасля маёй смерці і не адышоў мужу, які п'е? Як я магу распарадзіцца гэтай маёмасцю пры жыцці?

Варвара М., г. Гомель.

На пытанне адказвае Вольга БЛІНЦОВА, натарыус Мінскай гарадской натарыяльнай акругі:

— Пакуль будаўніцтва дома не скончана, зрабіць з ім нічога нельга, бо яго фактычна не існуе, таму для пачатку трэба завяршыць узвядзенне будынка і зарэгістраваць яго. Калі суседзі здольныя дапамагчы ў дабудоўванні дома, можна аформіць на іх даверанасць, згодна з якой яны будуць заканчваць будаўніцтва. Паколькі працэс доўгі (а даверанасць дзейнічае тры гады), магчыма, спатрэбіцца яшчэ адна даверанасць, каб суседзі змаглі ў тым ліку і прадаць гэты дом яшчэ пры вашым жыцці і ад вашага імя. Тастамент, які вы склалі на маёмасць, што ўжо ў вас ёсць, заўжды можна адмяніць, змяніць ці перарабіць на ваш выбар. Дарэчы, калі маёмасць, якая ўказана ў тастаменце, будзе прададзена (або падорана) пры жыцці спадчынадаўца, то тастамент будзе невыканальны.

Права пераважнай пакупкі

— Парайце, як мне лепш распарадзіцца спадчынай, у якой ёсць саўладальнікі, прычым зрабіць гэта яшчэ пры маім жыцці. Я вагаюся паміж тым, каб скласці завяшчанне на сваякоў або прадаць маёмасць, бо надта блізкіх родных у мяне і няма.

Дзіяна Р., г.Мінск.

На пытанне адказвае Марына ПЕРАПЛАЎЧАНКА, натарыус Гомельскай натарыяльнай акругі:

— Тастамент можна скласці на любога чалавека. Калі ж чалавек збіраецца прадаць нерухомасць, атрыманую ў спадчыну, у якой ёсць саўладальнікі, то гэта трэба рабіць толькі па ўзаемнай іх згодзе. А згодна з правам пераважнай пакупкі, найперш прапанаваць купіць маёмасць менавіта ім як саўладальнікам. Перадача заявы аб намеры продажу нерухомасці абавязкова робіцца афіцыйна праз натарыуса. У дакуменце акрэсліваецца, на якіх умовах (уся сума адразу наяўнымі, за безнаяўныя сродкі, шляхам растэрміноўкі, перавод сродкаў у кошт пагашэння нейкага крэдыту прадаўца), за колькі і што прадаецца. Дакументы накіроўваюцца саўладальнікам заказным пісьмом з паведамленнем. Такім чынам натарыус мае пацвярджэнне, што адрасат атрымаў заяву прадаўца. Калі праз месяц саўладальнік не купляе нерухомасць, то яе можна прапанаваць набыць любой асобе. Калі ж саўладальнік ухіляецца ад атрымання такога пісьма, то вырашаць пытанне прыйдзецца праз суд і даказваць, што сваімі паводзінамі саўладальнік парушае правы прадаўца на распараджэнне ўласнасцю. Здараецца, што суд прымае рашэнне не ўлічваць інтарэсы такога нядбайнага саўладальніка пры продажы маёмасці. Натарыус, дарэчы, можа і сам уручыць саўладальніку такую заяву, не адпраўляючы яе па пошце.

Вярнуць падоранае

— Некалькі гадоў таму я падарыла кватэру сваёй старэйшай дачцэ (яна інвалід), але стала падазраваць, што яе муж можа падгаварыць дачку прадаць гэтую нерухомасць. Я б не хацела, каб мой падарунак стаў звычайнымі грашыма, таму хачу адмяніць дагавор дарэння. Ці можна гэта зрабіць? І мне б вельмі хацелася, каб другая кватэра перайшла ў спадчыну маёй малодшай дачцэ (яна цяпер укладвае ў гэтую нерухомасць шмат сваіх сродкаў), і я не хачу, каб на яе прэтэндавалі мой муж-пенсіянер і першая дачка. Як гэта лепш зрабіць?

Галіна Пятроўна, г. Расоны.

На пытанне адказвае Эліна ДАНІЛЕНКА, натарыус Брэсцкай натарыяльнай акругі:

— Калі адораны згодны вярнуць нерухомасць, ён можа проста скласці такі ж дагавор дарэння і такім чынам вярнуць падарунак мірным шляхам без судовага разбору. Калі дамовіцца не ўдасца, то дарыльшчыку прыйдзецца звяртацца ў суд, дзе даказаць правамоцнасць сваіх поглядаў і думак адносна таго, чаму ён хоча вярнуць назад свой падарунак. Такі шлях даволі складаны, але ж ёсць выпадкі, калі рашэнне суда па адмене дагавора дарэння было станоўчым. Прымаліся да ўвагі такія акалічнасці, што адораны кепска ставіўся да дарыльшчыка, або хтосьці з бакоў нешта не так зразумеў падчас складання дакумента. Спатрэбяцца паказанні сведак, суседзяў, знаёмых.

Прасцей вярнуць падоранае, калі ў дагаворы значыцца артыкул 549 Грамадзянскага кодэксу, дзе акрэслена, што ў выпадку смерці адоранага раней дарыльшчыка дагавор можна адмяніць. Неабходна прад'явіць пасведчанне аб смерці, і дарыльшчык забярэ свой падарунак назад. Калі такі артыкул у дагаворы дарэння не ўказаны, то нерухомасць, падораная памерламу, аўтаматычна будзе дзяліцца паміж яго спадчыннікамі.

Інваліды і пенсіянеры — асобы, якія маюць права на абавязковую долю ў спадчыне, нават калі спадчыннік выказаў у тастаменце жаданне пазбавіць іх усяго. Так што сваю частку спадчыны яны ўсё роўна атрымаюць. Адзінае выйсце — скласці пры жыцці спадчынадаўцы дагавор дарэння абазначанай нерухомасці на малодшую дачку. Тады ні муж, ні сястра не змогуць прэтэндаваць на абавязковыя долі, як гэта было б у выпадку складання тастамента. Дагавор дарэння прадугледжвае пераход права ўласнасці на маёмасць ад дарыльшчыка да адоранага ў той жа час, як быў падпісаны дакумент. І дагавор дарэння амаль немагчыма аспрэчыць нікому, акрамя дарыльшчыка.

Ірына СІДАРОК

Фота аўтара

Шаноўныя чытачы, калі ў вас узніклі пытанні юрыдычнага характару, дасылайце іх на наш электронны адрас joya@tut.bу. У «Прававой гасцёўні» разам са спецыялістамі мы будзем шукаць на іх адказы.

Выбар рэдакцыі

Калейдаскоп

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Стральцам на гэтым тыдні не трэба пераацэньваць сваіх магчымасцяў.

Гандаль

Кандытарскія вырабы — брэнд беларускай харчовай прамысловасці

Кандытарскія вырабы — брэнд беларускай харчовай прамысловасці

Напярэдадні Міжнароднага сімпозіума кандытараў эксперты расказалі аб планах і перспектывах кандытарскай галіны.

Сям'я і дэмаграфія

Святлана Клачкова: Чым больш дзяцей, тым больш любові

Святлана Клачкова: Чым больш дзяцей, тым больш любові

Як жа шматдзетная сям’я спраўляецца з хатнімі клопатамі?