Вы тут

«Інвестыцыі» ў чужую кішэню


«Наша ўпраўленне атрымала аператыўную інфармацыю аб тым, што на тэрыторыі Мінска дзейнічае арганізаваная група, якая займаецца махлярскімі дзеяннямі ў дачыненні да грамадзян, а таксама здзяйсняе крадзяжы грашовых сродкаў з банкаўскіх карт-рахункаў грамадзян на падставе ўдзелу ў гандлі на сыравінных рынках, рынках крыптавалюты і фондавым рынку. Гэтая інфармацыя пацвердзілася падчас аператыўных мерапрыемстваў», — заявіў начальнік галоўнага ўпраўлення па барацьбе з арганізаванай злачыннасцю і карупцыяй МУС Андрэй Ананенка. Ён адзначыў, што быў праведзены шырокі комплекс мерапрыемстваў, прадугледжаны Законам аб аператыўна-вышуковай дзейнасці.


«Капаць» пачалі ў Мінску — выявіўся цэлы махлярскі «мурашнік»

«Пры правядзенні аператыўна-вышуковых мерапрыемстваў была задакументаваная супрацьпраўная дзейнасць. Было таксама ўстаноўлена, што група мае не менш як пяць офісаў на тэрыторыі Мінска, у кожным з якіх працавалі ад 10 да 20 чалавек, — падкрэсліў Андрэй Ананенка. — Больш за тры гады гэтая група дзейнічала на тэрыторыі сталіцы».

ГУБАЗіК працаваў ва ўзаемадзеянні з падраздзяленнямі Следчага камітэта Беларусі. «На тэрыторыі Беларусі намі сумесна былі затрыманыя больш за 50 удзельнікаў гэтай злачыннай схемы. У членаў арганізаванай групы канфіскавалі камп’ютарную тэхніку, бухгалтарскую дакументацыю, электронныя носьбіты, больш за 200 тысяч долараў у эквіваленце і 12 дарагіх аўтамабіляў на прыкладна такую ж суму», — падсумаваў Андрэй Ананенка.

Злачынцы сплялі складанае павуцінне пад кодавай назвай «Кераміка» на тэрыторыях розных краін

Як адзначыў начальнік галоўнага ўпраўлення лічбавага развіцця папярэдняга следства цэнтральнага апарата Следчага камітэта Андрэй Матолька, у выніку гэтых дзеянняў была ўзбуджаная і расследуецца крымінальная справа па злачынстве, прадугледжаным ч. 4 арт. 209 КК па факце здзяйснення на працягу больш за тры гады на тэрыторыі Беларусі, Расіі і іншых дзяржаў махлярства ў асабліва буйным памеры. Злачынства было здзейснена міжнароднай арганізаванай групай, чые офісы ў выглядзе кол-цэнтраў размяшчаліся ў Мінску, Маскве і гарадах іншых краін.

«Для ўтойвання ашуканскіх дзеянняў кол-цэнтраў (цэнтраў апрацоўкі званкоў) на тэрыторыі Мінска арганізатары злачыннай дзейнасці зарэгістравалі не менш за шэсць юрыдычных асоб. Іх відамі дзейнасці былі стварэнне рэкламы, дзейнасць тэлефонных даведачна-інфармацыйных службаў, аптовы гандаль вырабамі з керамікі і шкла, мыйнымі сродкамі, а таксама іншыя віды паслуг па клінінгу. Для ажыццяўлення нібыта законнай прадпрымальніцкай дзейнасці суб’екты гаспадарання арандавалі офісы», — распавёў Андрэй Матолька.

Фактычна ў арандаваных юрыдычнымі асобамі офісных памяшканнях ажыццяўлялася дзейнасць па завалоданні шляхам падману грашыма грамадзян Беларусі і Расіі. Ужо сёння следства ўстанавіла больш за 5 тысяч пацярпелых, сума нанесенай шкоды якім вылічваецца ў асабліва буйным памеры.

«Па непасрэдна ўзніклым падазрэнні затрымана больш за 50 удзельнікаў арганізаванай групы, сярод іх грамадзяне Беларусі, Расіі і Украіны. З санкцыі пракурора ў месцах фактычнага пражывання затрыманых, а таксама ў пяці офісных памяшканнях у Мінску правялі вобыскі. У выніку выяўлена і канфіскавана камп’ютарная тэхніка і іншыя носьбіты інфармацыі, грашовыя сродкі ў буйным памеры, а таксама дарагія аўтамабілі, якія знаходзіліся ў распараджэнні падазраваных. У аднаго з фігурантаў дома пры вобыску канфіскавана рэчыва расліннага паходжання, па якім цяпер праводзяцца даследаванні на прадмет наяўнасці ў ім наркатычных сродкаў», — адзначыў Андрэй Матолька.

З удзелам адвакатаў затрыманыя дапытаныя ў якасці падазраваных. На допытах практычна ўсе фігуранты далі паказанні ў прызнанні сваёй віны і распавялі пра абставіны здзяйснення сваіх ашуканскіх дзеянняў, пра ролю і сваім удзеле ў дзейнасці так званых кол-цэнтраў. У дачыненні да 48 падазраваных з санкцыі пракурора прыменена мера стрымання ў выглядзе ўзяцця пад варту, ім прад’яўлена абвінавачванне ў махлярстве, якое ўчынена арганізаванай групай у асабліва буйным памеры. У мэтах забеспячэння кампенсацыі шкоды на ўстаноўленую маёмасць абвінавачаных у выглядзе грашовых сродкаў, рознай тэхнікі і нерухомасці накладзены арышт.

Тэхналогія падману

Паводле слоў Андрэя Матолькі, злачынцы стварылі і размясцілі ў сетцы Інтэрнэт розныя рэсурсы з ілжывай інфармацыяй аб магчымасці атрымання высокага даходу, якая прадастаўляецца грамадзянам за кошт інвеставання ў дзейнасць фінансавых кампаній або гандлю на біржы. Пры зваротах людзей да гэтых рэсурсаў наведвальнікамі запаўняліся спецыяльныя анкеты ў электроннай форме, пасля чаго з імі звязваліся ўдзельнікі арганізаванай групы, так званыя работнікі фінансавых кампаній. Зламыснікі выкарыстоўвалі ў размовах выдуманыя імёны і прозвішчы-псеўданімы. У матэрыялах крымінальнай справы маюцца звесткі пра больш чым 1,5 тысячы псеўданімаў, якія выкарыстоўваліся ў злачыннай дзейнасці.

Падчас размовы ашуканцы пераконвалі пацярпелых перавесці грашовыя сродкі на дэпазітныя рахункі, якія яны зарэгістравалі на нібыта сапраўдных інфармацыйных рэсурсах фінансавых кампаній. Пералічаныя пацярпелымі грошы выкрадаліся, а на фіктыўна створаных інтэрнэт-пляцоўках рабіліся бачнасць паспяховага гандлю і імітацыя росту нейкага прыбытку.

«Пры спробе пацярпелым вываду такога неіснавальнага даходу з абароту злачынцы пераконвалі сваіх ахвяр у немэтазгоднасці такіх дзеянняў і неабходнасці далейшага інвеставання. Яны таксама маглі выкарыстоўваць падставу аб узніклых складанасцях у банкаўскай сферы з прычыны геапалітычнай сітуацыі альбо проста знікалі і пераставалі выходзіць на сувязь», — дадаў Андрэй Матолька.

У асобных выпадках з пацярпелымі працягвалі кантактаваць тыя ж ашуканцы, але ўжо прадстаўляючыся юрыстамі кампаній або банкаўскімі супрацоўнікамі, якія нібыта ажыццяўляюць дзейнасць па пошуку нядобрасумленных брокераў і дапамагаюць вярнуць раней пералічаныя грошы. «На самай жа справе пад рознымі падставамі яны схілялі і змушалі падманутых пацярпелых зноў пералічваць грашовыя сродкі на падкантрольныя злачынцам рахункі, якія ў чарговы раз у іх выкрадалі», — расказаў Андрэй Матолька.

У злачыннай групоўцы была выразна выбудаваная іерархія. Ніжэйшае звяно складалі так званыя скулы і сейлсы, у іх задачы ўваходзіў пошук патэнцыяльных пацярпелых — грамадзян, якія павінны былі пералічыць ашуканцам грашовыя сродкі. Задачай гэтай касты зламыснікаў было ўцягнуць патэнцыйных ахвяр у схему афёры. На наступнай прыступцы іерархіі размяшчаўся retentіon-аддзел (другаснае суправаджэнне). Яго прадстаўнікі працавалі на фірму ўжо досыць працяглы час, валодалі неабходнымі навыкамі: добра ведалі банкаўскую справу, фінансавы інструментарый і іншыя разумныя словы.

— Калі патэнцыяльны пацярпелы настойваў на афармленні супрацоўніцтва ў выглядзе дагавора, ніякіх праблем у гэтай частцы не ўзнікала. Для рэалізацыі такога роду задач у злачыннай групоўцы існаваў complіance-аддзел. Яго прадстаўнікі займаліся складаннем падробленых брокерскіх дакументаў, дагавораў з грамадзянамі і многае іншае, — распавёў Андрэй Ананенка.

Акрамя гэтага, у так званай кампаніі існаваў ІR-аддзел, які спецыялізаваўся на падборы кандыдатаў на нелегальную працу.

Для таго каб «стрэсці» з даверлівых грамадзян пабольш грошай, часам зламыснікі выкарыстоўвалі такую схему, як невялікае вяртанне. Напрыклад, ашуканцы прасілі ахвяру пералічыць на дропаўскі рахунак 250 долараў, а далей, прыблізна праз пару дзён, маглі перавесці ёй 30-50 долараў у якасці «заробку». Маўляў, усяго плюс-мінус за суткі вы ўжо змаглі зарабіць такую суму, уяўляеце, што будзе далей…

Для таго каб заблытаць сваіх ахвяр, як гаворыцца, схаваць канцы ў ваду, ашуканцы здзяйснялі злачынствы не ў краіне сваёй дыслакацыі. Гэта значыць беларускія «офісы» не тэлефанавалі жыхарам нашай краіны, а працавалі з ахвярамі з Расіі, Казахстана і Украіны. Такая ж схема выкарыстоўвалася і ў іншых дзяржавах. Фактычна кожны год офісы, якія займала злачынная групоўка, мяняліся — з боку зламыснікаў схема была досыць прадуманай, а меры канспірацыі — на ўзроўні.

У Маскве не схаваешся

Адначасова Упраўленнем па арганізацыі барацьбы з супрацьпраўным выкарыстаннем інфармацыйна-камунікацыйных тэхналогій МУС Расіі былі праведзены аналагічныя мерапрыемствы ў Маскве, дзе паліцэйскія затрымалі аднаго з арганізатараў гэтай міжнароднай групы. Па яго месцы жыхарства выяўлена і канфіскавана больш за 30 мільёнаў расійскіх рублёў.

Дакладную суму шкоды яшчэ трэба высветліць. Аднак у мэтах пакрыцця страт на маёмасць абвінавачваных (грошы, розную тэхніку і нерухомасць) накладзены арышт. Дарэчы, сярэдні ўзрост пацярпелых па крымінальнай справе складае 50-60 гадоў, а самай старэйшай — 75. Гэта простыя людзі, якія вырашылі самастойна павялічыць свае зберажэнні якімсьці загадкава сучасным спосабам. Сярод іх вахцёры, грузчыкі, вадзіцелі, рабочыя на вытворчасцях і нават супрацоўнікі бюджэтнай сферы. Але — ніводнага прадпрымальніка.

Як не трэба рабіць

Убачыўшы ў сетцы тэматычную рэкламу, 75-гадовая жыхарка Віцебскай вобласці захацела інвеставаць усе свае асабістыя зберажэнні, уклаўшы іх у «эканамічны праект». На працягу трох месяцаў яна камунікавала са зламыснікамі (нібыта прадстаўнікамі кампаніі), якія пераконвалі яе ў мэтазгоднасці шматразовых капіталаўкладанняў.

— Жанчына адразу пералічыла на іх рахунак усю суму, якая была ў яе. Аднак пасля гэтага ўнёску ашуканцы прапанавалі ёй набыць акцыі ўжо іншай кампаніі. Але фінансаў у пацярпелай не засталося, таму яна пазычыла грошы ў знаёмых. Далей ад зламыснікаў прыйшло паведамленне пра іншую «не менш выгадную прапанову» — яе пераконвалі ў тым, што суму, якая нібыта ляжыць на дэпазітным рахунку жанчыны, неабходна павялічыць, — расказаў Андрэй Матолька.

Даведаўшыся пра тое, што пацярпелай банальна няма ў каго ўзяць грошы, ашуканцы паведамілі, што іх фінансавая кампанія гатовая пазычыць ёй 7,5 тысячы долараў. Пасля «работнікі арганізацыі» запатрабавалі гэтую суму вярнуць, па гэтай прычыне пацярпелая была вымушаная звярнуцца ў банк па крэдыт.

У агульнай складанасці шляхам розных хітраспляценняў, дамоўленасцяў, схем махлярства аферысты пазбавілі бабулю сумы больш за 18 тысяч рублёў.

У гэтым годзе істотна змянілася структура кіберзлачынстваў

Пра гэта паведаміў начальнік Галоўнага ўпраўлення па супрацьдзеянні кіберзлачыннасці МУС Андрэй Кавалёў.

«Ухіл — у бок махлярстваў, звязаных з добраахвотнай перадачай ахвярамі сваіх зберажэнняў», — паведаміў ён. У цэлым «махлярствы складаюць ужо больш за 55% ад усіх кіберзлачынстваў», пры гэтым «удзельная вага крадзяжоў шляхам мадыфікацыі камп’ютарнай інфармацыі знізілася да 30%».

У большасці выпадкаў ашуканцы маюць зносіны са сваімі ахвярамі ў месенджарах, «з адрывам лідзіруе Telegram, далей ідуць Vіber і WhatsApp. Акрамя гэтага, злачынцы актыўна выкарыстоўваюць сацыяльную сетку «ВКонтакте».

Па словах прадстаўніка МУС, сярод спосабаў кібермахлярстваў пераважае продаж неіснуючага тавару на розных інтэрнэт-рэсурсах, падман грамадзян пад падставай укладання сродкаў у крыптавалюту альбо здзелак з ёй на неіснуючых біржах. Актуальнымі застаюцца званкі пад выглядам супрацоўнікаў праваахоўных органаў альбо банкаў.

Нярэдка зламыснікі выступаюць у ролі знаёмых пацярпелых, «узламаўшы іх уліковыя запісы ў сацыяльных сетках альбо месенджарах, просяць пазычыць грошы. Часцяком для ажыццяўлення падобных схем ствараюцца старонкі-клоны».

Механізм вяртання грошай запрацуе праз месяц

Андрэй Кавалёў патлумачыў, як міліцыя ва ўзаемадзеянні з Нацбанкам змогуць «у фармаце 24/7» блакіраваць банкаўскія аперацыі беларусаў, якія, як мяркуецца, сталі ахвярамі махляроў. Паводле звестак МУС, гэты механізм запрацуе ўжо 1 сакавіка.

Па словах Андрэя Кавалёва, новы механізм распрацоўваўся Міністэрствам унутраных спраў сумесна са Следчым камітэтам на працягу апошніх пяці гадоў. У выніку была выпрацавана сістэма ўзаемадзеяння праваахоўных органаў з Нацыянальным банкам і ўсімі банкаўскімі арганізацыямі краіны, якая дазваляе аператыўна рэагаваць на «махлярскія інцыдэнты».

Калі грамадзянін стане ахвярай махляроў і як мага хутчэй звернецца ў міліцыю, Следчы камітэт або банкаўскія органы, то максімальна хутка будуць улічаныя ўсе лічбавыя сляды. Ва ўсе банкі будзе накіраваны пэўны запыт. Іншымі словамі, калі ахвяра максімальна хутка паведаміць аб злачынстве, то ў спецыялістаў з’яўляецца магчымасць блакіравання грашовых сродкаў на тэрыторыі краіны.

Андрэй Кавалёў таксама запэўніў, што пасля таго як запрацуе новая сістэма, у ахвяр махляроў з’явіцца больш шанцаў вярнуць страчаныя грошы. У МУС таксама выказалі надзею на тое, што новая практыка дазволіць зрабіць Беларусь «нецікавай для ашуканцаў», паколькі яны страцяць магчымасць свабодна выводзіць грошы, якія яны выманілі ў беларусаў, у іншыя краіны.

«На тэхнічным узроўні мы ствараем пэўны бар’ер, каб злачынцам было некамфортна тут «працаваць», — растлумачыў прадстаўнік МУС.

Нагадаем, што Нацыянальны банк Беларусі дазволіў арганізацыям, якія ажыццяўляюць грашовыя пераводы нашых грамадзян, блакіраваць іх у асобных выпадках сваёй пастановай № 453 ад 15 снежня 2023 года. Сярод прычын такой блакіроўкі пераводу ў Нацбанку назвалі прыкметы, што тыя ажыццяўляюцца без згоды карыстальніка плацежнай паслугі, што ў галоўным банку краіны назвалі «несанкцыянаваным пераводам».

Сяргей КУРКАЧ

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Сёння распачынае работу УНС у новым статусе

Сёння распачынае работу УНС у новым статусе

Амаль тысяча дзвесце чалавек збяруцца, каб вырашаць найважнейшыя пытанні развіцця краіны. 

Навука

Наколькі эфектыўна працуе сістэма інтэлектуальнай уласнасці?

Наколькі эфектыўна працуе сістэма інтэлектуальнай уласнасці?

Расказаў першы намеснік старшыні Дзяржаўнага камітэта па навуцы і тэхналогіях Рэспублікі Беларусь Дзяніс Каржыцкі.

Здароўе

У Нацыянальны каляндар плануюць уключыць новыя прышчэпкі

У Нацыянальны каляндар плануюць уключыць новыя прышчэпкі

Як вакцыны выратоўваюць жыцці і чаго можа каштаваць іх ігнараванне?

Грамадства

Курс маладога байца для дэпутата

Курс маладога байца для дэпутата

Аляксандр Курэц – самы малады народны выбраннік у сваім сельсавеце і адзіны дэпутат сярод сваіх калег па службе.