Вы тут

Трэба, Федзя, трэба, альбо Пра алгебру, геаметрыю і пляшку каньяку…


Ведай, каток, свой куток…

Пад канец 1970-га з галоўнага канвеера Волжскага аўтамабільнага завода сышла першая ў Савецкім Саюзе легкавушка — ВАЗ-2101. Трохі пазней гэтую мадэль «Жыгулёў» празвалі «капейкай». І ўжо на ЯЕ людзі марылі разжыцца, а для гэтага запісваліся ў чаргу, усёй сям’ёй збіралі грошы, залазілі ў даўгі і, вядома ж, святкавалі, купіўшы.

Помню, мой сябра з той радасці не ведаў, куды і паехаць! Бо можна ў госці, у ягады-грыбы, за горад на пікнік, з палаткай на адпачынак... «Спачатку, — скамандавала жонка, — з’ездзім у Маскву».

Муж ёй не пярэчыў: ну чаму б і не, калі ўсё ёсць: і час, і правы, і новая машына, і вопыт кіравання…

Да паездкі сужэнцы рыхтаваліся загадзя: маршруты прадумалі, рэчы сабралі, ежай запасліся, машыну заправілі.

У Маскву прыехалі вечарам, на ўскраіне спыніліся, каб павячэраць і трохі паспаць, бо пад раніцу ж трэба да Крамля — пашукаць там месца для паркоўкі.

Праўду кажуць: хто рана ўстае, таму хлеба стае. І не толькі яго: прыпаркаваўся Міхась! Прычым — на самой Краснай плошчы! «Як толькі развіднее, — сказаў сваёй палавіне, — зоймем чаргу ў маўзалей, агледзім усё на плошчы, а пасля ўжо розныя там «гумы» ды «цумы».

Жонка згадзілася.

Тым часам над Масквою стала святлець, ажывіўся рух аўтамабіляў: горад, здалося, вось-вось прачнецца…

Але ж што гэта? Нехта грукае па машыне, рэзка тузае, адчыняе дзверцы, грозна крычыць:

— Ты адкуль тут узяўся?!

Далей — з Мішавых слоў:

— Я спалохаўся: перада мною, бачу, нейкі раз’юшаны палкоўнік. Што яму сказаць? Вырашыў не прызнавацца, што я з Оршы, заблытаць «сляды». «З Дуброўна», — кажу (а ён хай падумае, дзе гэта?). Аж не! Той нават не збіраецца! Крычыць: «Мне не трэба ведаць, адкуль тут дурні з’явіліся. На плошчу па якой дарозе заехалі?!» Я рукамі развёў: «А халера ж яго ведае, па якой? Ліхтары свяцілі, я руліў». — «І што — ніхто не спыніў?» — «Не...» Тут палкоўнік матам... І па рацыі як гаркне: «Капітан, да мяне!»

Аднекуль — як з-пад зямлі! — вылятае чорная «Волга». З яе нават выйсці ніхто не паспеў. «Убраць гэтага прыдурка!» — загадвае палкоўнік.

На «Волзе» тут жа ўключаюцца мігалка і сірэна, машына кранаецца з месца, я кірую за ёй. Хуткасць — па горадзе — каля 100 км — я ледзь паспяваю. Але ж бачу праз нейкі час, што горад ззаду.

На самым выездзе «Волга» спыняецца, капітан паказвае, куды мне трэба ехаць, і вяртаецца назад.

Мы з жонкай нейкі час стаім, што называецца, пераводзім дух, а потым... едзем у Маскву.

На гэты раз паводдаль ад Крамля знаходзім месца для паркоўкі, пакідаем машыну, ідзём пехатой. І, як ні дзіўна, шмат паспяваем.

Па дарозе назад жонка робіць выснову: «Трэ было ехаць цягніком. У купэйным вагоне выспаліся б, і ўсе турботы!»

Што праўда, тое праўда, але ж прыгод не было б!

Васіль КАБАЧЭЎСКІ

г. Орша


Абутак — ён не маўчыць…

У далёкія ўжо шасцідзясятыя гады мінулага стагоддзя людзі ў вёсках працавалі шмат, зараблялі мала. Але ж я ў школу хадзіў не босы: не ведаю, якім чынам і дзе, бацькі мне дасталі боцікі. У іншых дзяцей такіх не было, таму я фарсіў, штодня да бляску начышчаў іх, абыходзіў кожную лужыну. Праўда, аднойчы…

У полі, на месцы баёў, мы з сябрамі знайшлі пагнутую салдацкую біклажку. Нехта першым падфутболіў яе, і пайшло-паехала: хлопцы стварылі дзве каманды, сталі гуляць у футбол.

Я спачатку стаяў паводдаль, шкадаваў свае боты.

— Ды нічога з імі не зробіцца! — сталі завяраць сябры.

І я ім паверыў.

Колькі мы ганялі тую біклажку, хто выйграў і з якім лікам, праз тыдзень забылася. А вось тое, як выглядаў абутак, бачу як сёння: насы ў маіх боцікаў пабялелі, падэшвы адсталі, у адным — аж да палавіны.

На вочы тут жа навярнуліся слёзы: «Што я скажу бацькам?!»

...Для пачатку разуўся, перавязаў свае боты тасёмкай, закінуў на плечы. Думаў, ціха зайду ў хату і недзе схаваю, але тата быў у двары і адразу ўсё зразумеў: «Што — заўтра ў школу басанож?» — усміхнуўся ён. А потым яшчэ і дадаў, што абутак трэба шанаваць, бо ён не толькі кашы можа папрасіць, але і шмат што сказаць. «Калі боты ці чаравікі ў чалавека нармальныя, акуратныя, значыць, і ён такі ж — акуратны, надзейны, а калі не, то і справы з ім мець не варта. Ты ж, сынок, не з такіх?» — папытаўся тата і абнадзеіў: сказаў, каб пад’еўшы, я занёс свае боты дзеду Апанасу — раптам удасца нешта зрабіць?

Гэтага мне хацелася куды больш, чым есці! Таму я адразу ж панёсся да майстра.

Дзед Апанас моўчкі і вельмі доўга (мне так здалося) круціў кожны бот у руках, разглядаў, а потым спытаў:

— Калі яны табе трэба?

— Заўтра... Няма ў чым ісці ў школу.

— Ну тады пагуляй на вуліцы. Я паклічу.

...Праз нейкі час ён і праўда гукнуў, ідзі, маўляў, забірай свае скараходы, гуляй у футбол. Я пачырванеў ад сораму, бо для мяне гэта быў урок — па-першае, павагі да грошай і клопату бацькоў, па-другое — да рэчаў, якія можна шанаваць і насіць гадамі, а можна ўгробіць за гадзіну гульні.

М. П. БАГДАНАЎ

Мёрскі раён


Трэба, Федзя, трэба,

альбо Пра алгебру, геаметрыю і пляшку каньяку…

Фота: pixabay.com

У дзяцінстве, у юнацтве аб чым мы толькі не марым і чаго не вытвараем! Я па сабе гэта ведаю.

Пасля сямігодкі паступіў у тэхнікум, год адвучыўся, кінуў, бо ну як жа: адкрываліся курсы шафёраў!

Скончыў іх на выдатна, атрымаў правы і ледзь не адразу — прапанову з ваенкамата паступіць у ваеннае вучылішча... Гагарын натхніў — лепш бы ў лётнае, але такіх накіраванняў чамусьці не было — толькі ў ваенныя і... марскія. Адно — у Севастопалі. Знаёмыя хлопцы, сябры па вучобе ў тэхнікуме, падбілі далучыцца да іх, махнуць: маўляў, паступім — не паступім — справа дзясятая, але ж мора ўбачым, пракацімся — задарма…

З Маладзечна мы выязджалі дажджом — у касцюмах і плашчах. У Севастопалі не ведалі, як раздзецца, шукалі хоць нейкі цянёк, латкі з марожаным і, вядома ж, патрэбны вучэбны атрад.

Нас там ужо чакалі: «праверылі» чамаданы (і з ежы нічога не пакінулі), размясцілі ў казарме, адправілі на медкамісію, прычым — з баракамерай, потым — на самі экзамены.

Першым прадметам здавалі алгебру, і я атрымаў «чацвёрку»: па тым часе гэта была добрая адзнака…

Сеня ж, адзін з нашых хлопцаў (імя змяніў. — Аўт.), што называецца, пагарэў: два балы. Значыць, трэба з’язджаць, вяртацца дамоў, а дома, як аказалася, у яго і няма. Застаўшыся без бацькоў, хлопец жыў у сям’і старэйшага брата, і той, адпраўляючы «малога» паступаць, сказаў, каб назад не ехаў — не прыме.

Тупік ды і толькі!

Але нашы хітрыя маладзечанскія хлопцы прыдумалі выйсце. Сеня піша рапарт: у начальніка вучылішча слёзна просіць дазволу пераздаць экзамен, але ідзе на яго не сам, а... я (?!).

Чаму? Доўга думаць не выпадала: па-першае, я мог атрымаць як мінімум «тройку», па-другое, з твару мы з Сенем — амаль як браты — абодва бялявыя. І калі пераклеіць фотку…

Усё гэта мы зрабілі: экзамен за хлопца я здаў. Праўда, пасля алгебры ён заваліў яшчэ і геаметрыю…

«Фокус» з пераздачай прыйшлося паўтарыць. Такім чынам Сеню, мяне і яшчэ чатырох нашых хлопцаў залічылі кандыдатамі ў курсанты.

А вось імі самімі — сапраўднымі — можна было стаць пазней: пасля чатырохмесячнай страявой і баявой падрыхтоўкі і васьмімесячнай вытворчай практыкі на караблях і падлодках.

...Падчас яе мне давялося выконваць самыя брудныя работы, слухаць натацыі і загады афіцэра, які тройчы паніжаўся ў званні за так званае злоўжыванне, а галоўнае — перажыць аварыю пры пагружэнні лодкі і аўтаномны паход пад вадой. Для псіхікі юнака, які вырас на волі, у вёсцы, і якога дома чакала каханая дзяўчына, гэта стала найбольшым выпрабаваннем!

А таму не дзіва, што пасля практыкі і законнага адпачынку на радзіме, я падаў рапарт аб адлічэнні. Тое ж зрабілі яшчэ некалькі курсантаў, што для начальства стала, мусіць, сур’ёзнай неспадзяванкай, бо нас ледзь не кожны дзень выклікалі да начальніка вучылішча на «размовы».

Поспеху, праўда, яны не мелі, таму я ды іншыя ўрэшце пачулі запаветнае: «Вы свабодныя!..»

...Пасля гэтага мне давялося паслужыць на надводным караблі ў Феадосіі, вярнуцца дамоў, папрацаваць на розных прадпрыемствах, паступіць на завочнае аддзяленне ў Гомельскі ўніверсітэт, дзе вучылася мая жонка, асесці на Мядзельшчыне і кім тут толькі не быць: «фізруком», загадчыкам раённага спарткамітэта, інструктарам райкама партыі, дырэктарам, трэнерам…

Я гэта да таго, што з Сенем нашы шляхі разышліся і, здавалася, ужо навек. Аж не!

Аднойчы я паехаў у камандзіроўку ў Мінск, засяліўся ў гасцініцу, падымаюся на другі паверх у залу пасяджэнняў і на лесвіцы лоб у лоб, што называецца, сутыкаюся з марскім капітанам:

— Федзя?! Ты?! — гарлапаніць ён.

— Я, — кажу.

— Прабач, — лапоча той капітан, — у мяне самалёт. Спазняюся... У гардэробе табе ўсё аддадуць…

Што? Хто? Ад каго? Нічога не разумею. Але ж пасля нарады іду ў гардэроб, забіраю пакет з пляшкай дарагога армянскага каньяку і запіскай: «Федзя! Я ўсё помню! Дзякуй за тое, што ты для мяне зрабіў! Я цяпер служу (месца называць не буду. — Аўт.). Прыязджай! Я ўсё зраблю для цябе! Сеня».

На той час у мяне ўжо была сям’я, дзеці, любімая жонка, якая, дарэчы, чакала мяне амаль пяць гадоў, цікавая работа... Некуды ехаць ды нешта мяняць сэнсу не мела: як склалася, так склалася. Цікавая штука — жыццё.

Фёдар КАРПЕЙ

г. Мядзел

Рубрыку вядзе Валянціна ДОЎНАР

Выбар рэдакцыі

Сям'я і дэмаграфія

Святлана Клачкова: Чым больш дзяцей, тым больш любові

Святлана Клачкова: Чым больш дзяцей, тым больш любові

Як жа шматдзетная сям’я спраўляецца з хатнімі клопатамі? 

Культура

Сёлета музей Янкі Купалы адзначае юбілей

Сёлета музей Янкі Купалы адзначае юбілей

«Пласт роднай зямлі — п’едэстал для паэта...» 

Грамадства

Ці забяспечваецца ахова грамадскага парадку на Мінскім моры?

Ці забяспечваецца ахова грамадскага парадку на Мінскім моры?

Пра гэта даведаліся карэспандэнты «Звязды».

Гандаль

Кандытарскія вырабы — брэнд беларускай харчовай прамысловасці

Кандытарскія вырабы — брэнд беларускай харчовай прамысловасці

Напярэдадні Міжнароднага сімпозіума кандытараў эксперты расказалі аб планах і перспектывах кандытарскай галіны.