Вы тут

Ігар Петрышэнка — аб дасягненнях і прыярытэтных кірунках развіцця сацыяльнай сферы


Намеснік прэм’ер-міністра Ігар Петрышэнка выступіў перад парламентарыямі з дакладам «Сацыяльная сфера як індыкатар якасці жыцця насельніцтва», у якім закрануў усе аспекты сучаснага беларускага соцыуму. Віцэ-прэм’ер падкрэсліў, што вывераная сацыяльная палітыка на сацыяльным этапе выступае гарантам стабільнасці і ўстойлівага развіцця нашай дзяржавы, якая ў поўным аб’ёме выконвае ўсе ўзятыя на сябе сацыяльныя абавязацельствы і гарантыі перад насельніцтвам. 


Звыш 31 мільярд — на сацыяльную сферу

Надзейную аснову сацыяльна арыентаванай палітыкі, якая праводзіцца, забяспечвае высокі ўзровень дзяржаўных расходаў на гэтыя мэты. «У апошнія гады яны складаюць не менш як 12% ВУП, — канкрэтызаваў віцэ-прэм’ер. — У 2023 годзе на фінансаванне сацыяльнай сферы накіравана 27 мільярдаў бюджэтных сродкаў. У бягучым годзе расходы перасягнуць 31 мільярд беларускіх рублёў».

Вызначальнымі арыенцірамі стратэгіі ўрада ў сацыяльнай сферы з’яўляюцца ўстойлівае павышэнне дабрабыту насельніцтва і фарміраванне грамадства роўных магчымасцяў праз стварэнне неабходных умоў для самарэалізацыі, а таксама забеспячэнне дзейснай падтрымкі сацыяльна неабароненых катэгорый грамадзян. 

Ігар Петрышэнка расказаў, што тэмп росту рэальных даходаў насельніцтва ў мінулым годзе склаў 106,3%. У бягучым годзе станоўчая дынаміка захоўваецца, у тым ліку ў галінах бюджэтнай сферы. «Разлічваем па выніках года забяспечыць рост заработнай платы бюджэтнікаў не менш як 16% у намінальным выяўленні, — адзначыў віцэ-прэм’ер. — З мэтай дасягнення параметраў пяцігодкі разам з планавым павышэннем базавай стаўкі ўведзены шэраг дадатковых галіновых стымулюючых выплат асобным катэгорыям супрацоўнікаў: настаўнікам, урачам, выхавацелям, работнікам культуры і сацыяльнай сферы». 

Кожны чацвёрты жыхар нашай краіны з’яўляецца атрымальнікам пенсійных выплат. «Расходы Фонду сацабароны ў мінулым годзе па гэтым артыкуле перасягнулі 19 мільярдаў беларускіх рублёў, — канкрэтызаваў намеснік прэм’ер-міністра. — У бягучым годзе будзе накіравана каля 22 мільярдаў. Летась мы змаглі забяспечыць самы высокі за апошнія чатыры гады тэмп росту рэальных даходаў пенсіянераў — ён склаў каля 111%. У лютым гэтага года праведзены чарговы пераразлік працоўных пенсій — на 10%. У выніку сярэдні памер пенсіі ў непрацуючага пенсіянера ў маі склаў каля 800 рублёў. Рашэнне аб далейшым павышэнні пенсій будзе прымацца з улікам даходнай часткі бюджэту Фонду сацабароны і, перш за ўсё, зыходзячы з павелічэння ў краіне ўзроўню заработнай платы. Думаю, што па выніках бягучага года рост пенсійнных выплат складзе не менш як 15%».

Нароўні з дзяржаўнай пенсіяй важным кампанентам з’яўляецца развіццё сістэмы добраахвотнага назапашвальнага пенсіённага страхавання. Ігар Петрышэнка расказаў, што з моманту ўвядзення новай праграмы пенсіённых назапашванняў з фінансавай падтрымкай дзяржавы (так званая праграма «тры плюс тры») за паўтара года яе ўдзельнікамі сталі звыш 30 тысяч чалавек. «Тут разлічваем на больш высокую дынаміку ў будучым», — паведаміў ён.

Сямейны капітал атрымалі 137 тысяч шматдзетных сем’яў

Ва ўмовах дэмаграфічных выклікаў, якія ўзмацняюцца, першачарговая ўвага дзяржавы ўдзяляецца стварэнню спрыяльных умоў для росту нараджальнасці, падтрымцы сем’яў, якія выхоўваюць дзяцей. «Сістэмай дзяржаўных дапамог у краіне ахоплена каля 372 тысяч дзяцей, — канстатаваў віцэ-прэм’ер. — На гэтыя мэты ў бягучым годзе будзе накіравана каля 3,5 мільёнаў рублёў». 

Акрамя таго, з мэтай павышэння сацыяльнай абароненасці асобных катэгорый сем’яў і ўзмацнення адраснасці выплат урадам падрыхтаваны шэраг заканадаўчых ініцыятыў, якія прадугледжваюць павелічэнне мінімальнага памеру дапамогі па цяжарнасці і родах (для жанчын, якія атрымліваюць адукацыю і пачынаюць працоўную дзейнасць) і дапамогі па часовай непрацаздольнасці па догляду дзіцяці (для маладых спецыялістаў), а таксама ўзмацненне мер падтрымкі сем’яў, якія выхоўваюць дзіця-інваліда. Віцэ-прэм’ер папрасіў дэпутацкі корпус у сціслыя тэрміны завяршыць работу над адпаведным законапраектам. 

Ігар Петрышэнка нагадаў, што амаль дзесяць гадоў у нашай краіне дзейнічае праграма сямейнага капіталу. «Яе галоўны вынік — стабільны рост колькасці шматдзетных сем’яў, — падкрэсліў намеснік кіраўніка ўрада. — Калі на 1 студзеня 2020 года іх было 104 тысячы, то сёння ўжо больш як 123 тысяч. Пры гэтым з 2009 года колькасць такіх сем’яў павялічылася ў два разы. Усяго ў рамках рэалізацыі праграмы сямейны капітал прызначаны 137 тысячам шматдзетных сем’яў, на іх дэпазітныя ўклады залічана каля 4 мільярдаў рублёў».

Па словах віцэ-прэм’ера, самым запатрабаваным кірункам выкарыстання гэтых сродкаў з’яўляецца паляпшэнне жыллёвых умоў. Толькі за мінулы год 10 тысяч сем’яў змаглі вырашыць такім чынам свае жыллёвыя пытанні. Улічваючы, што ў бягучым годзе праграма сямейнага капіталу завяршаецца, ва ўрадзе прапрацоўваюцца канцэптуальныя прапановы па яе далейшым развіцці. Плануецца ўкараняць і іншыя формы зацікаўленасці сучасных маладых пар у нараджэнні дзяцей. У прыватнасці, наймальнікам прапаноўваецца стварыць камфортныя ўмовы для сумяшчэння працоўнай дзейнасці і абавязкаў па выхаванні дзяцей. 

Даступнасць сацыяльных паслуг

Ва ўмовах аб’ектыўных дэмаграфічных працэсаў, звязаных з павелічэннем долі асоб пажылога ўзросту, усё большую значнасць набывае пытанні развіцця сістэмы сацыяльнага абслугоўвання. Колькасць атрымальнікаў сацыяльных паслуг сярод пажылых і інвалідаў штогод узрастае. У 2023 годзе яны прадстаўлены больш за 172 тысячам чалавек. Гэта найвышэйшы паказчык за апошнія пяць гадоў. 

«З кожным годам усё больш ахоп атрымлівае прадастаўленне сацыяльных паслуг і догляду ў звыклай для чалавека хатняй абстаноўцы, — адзначыў Ігар Петрышэнка. — У цяперашні час такія паслугі атрымлівае звыш 62% ад тых, хто ў гэтым мае патрэбу. Для якаснага і своечасовага аказання сацыяльнай падтрымкі, асабліва ў сельскай мясцовасці, развіваецца інфраструктура тэрытарыяльных цэнтраў. Летась адкрыты шэсць новых аддзяленняў, адзін філіял, восем сацыяльных пунктаў».

Пры гэтым, як заўважыў віцэ-прэм’ер, паслугі, якія прадстаўляюцца цэнтрам, абсалютна даступныя з коштавага пункта гледжання. Цяпер тарыф на паслугі сацыяльнага работніка па краіне складае ад 75 да 81 капейкі за гадзіну працы. Прыярытэтным разглядаецца менавіта стацыянара-замяшчальны кірунак работы. 

«Далейшы рост попыту на сацыяльныя паслугі, які прагназуецца, патрабуе ўдасканалення падыходаў і ўкаранення новых форм арганізацыі гэтай работы, — падкрэсліў Ігар Петрышэнка. — Так, з 1 ліпеня бягучага года ўводзіцца шэраг навацый у гэтай сферы, накіраваных на павышэнне даступнасці сацыяльных паслуг шляхам увядзення дыстанцыйнай формы сацыяльнага абслугоўвання і арганізацыі падвозу атрымальнікаў сацыяльных паслуг у аддзяленне дзённага знаходжання. Увядзенне сістэмы доўгачасовага догляду дазваляе пажылым грамадзянам і інвалідам максімальна доўга знаходзіцца ў хатніх умовах».

Дапамога ветэранам і інвалідам — у прыярытэце 

Адным з прыярытэтам сацыяльнай палітыкі з’яўляецца клопат аб ветэранах. З мэтай узмацнення іх сацыяльных гарантый і павышэння значнасці працоўных заслуг адпаведны законапраект у першым чытанні ўжо прыняты Палатай прадстаўнікоў. У рамках падрыхтоўкі да святкавання 80-годдзя вызвалення Беларусі ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў на месцах праведзена работа па абследаванні матэрыяльна-бытавых умоў жыцця ветэранаў Вялікай Айчыннай вайны і іншых прыроўненых да іх катэгорый грамадзян. Усім ім аказана неабходная сацыяльна-бытавая дапамога, выкананы работы па забеспячэнні бяспечных умоў пражывання, вырашаны іншыя надзённыя пытанні. 

«Матэрыяльную дапамогу да Дня Перамогі сёлета атрымалі амаль 8,5 тысячы ветэранаў Вялікай Айчыннай вайны на суму 10,5 мільёнаў рублёў, — паведаміў намеснік прэм’ер-міністра. — У цяперашні няпросты час як ніколі важна захаваць трывалую сувязь пакаленняў. Гэта самы надзейны фундамент паспяховага развіцця сучаснай Беларусі». 

Сярод найважнейшых задач для ўрада застаецца вырашэнне пытанняў жыццядзейнасці інвалідаў і іх паўнацэннай інтэграцыі ў грамадства. Сёння гэта каля 6% нашага насельніцтва. У краіне вядзецца мэтанакіраваная работа па павышэнні даступнага асяроддзя на аб’ектах жылога фонду і сацыяльнай інфраструктуры, стварэнні дадатковых магчымасцяў для рэабілітацыі і абілітацыі названай катэгорыі грамадзян, а таксама іх занятасці. 

Выбудавана адзіная сістэма забеспячэння грамадзян тэхнічнымі сродкамі сацыяльнай рэабілітацыі. «Штогод такімі вырабамі забяспечваецца каля 60 тысяч чалавек, — удакладніў віцэ-прэм’ер. — Сёлета на гэтыя мэты прадугледжана больш за 50 мільёнаў рублёў. Усе патрэбы інвалідаў будуць задаволены своечасова і ў поўным аб’ёме».

Падтрымка медыцыны на сяле і пашырэнне набору ў медуніверсітэты 

Кажучы аб сферы ахова здароўя, Ігар Петрышэнка паведаміў, што цягам апошніх гадоў выдаткі бюджэту на фінансаванне гэтай галіны стабільна складаюць каля 5% ВУП. У 2023 годзе гэта 9,8 мільярдаў рублёў, сёлета — больш за 11. У адпаведнасці з патрабаваннямі кіраўніка дзяржавы, ва ўсіх рэгіёнах краіны рэалізаваны шырокамаштабныя мерапрыемствы па мадэрнізацыі і навядзенні парадку ва ўстановах аховы здароўя, у тым ліку размешчаных у сельскай мясцовасці. 

«На ўмацаванне і развіццё матэрыяльна-тэхнічнай базы летась накіравана больш за 1 мільярд рублёў, — канкрэтызаваў Ігар Петрышэнка. — Адрамантавана 1500 фапаў, 480 амбулаторый урача агульнай практыкі, звыш 140 участковых бальніц. Уведзены ў эксплуатацыю 26 новых аб’ектаў. У гэтым годзе плануецца завяршыць будаўніцтва яшчэ 15 аб’ектаў аховы здароўя. У 2023 годзе праведзена закупка 334 аўтамабіляў хуткай медыцынскай дапамогі, у першую чаргу вырабленых на базе МАЗа. Гэта амаль у 4 разы больш, чым у 2022 годзе. На бягучы год запланавана набыццё яшчэ больш як 280 такіх машын. У рэгіёны таксама паступілі 25 айчынных перасовачных медыцынскіх комплексаў. Усяго іх у краіне задзейнічана ўжо 60. Разлічваем, што далейшае развіццё гэтага кірунку дазволіць істотна павысіць узровень і якасць аказання медыцынскай дапамогі ў сельскай мясцовасці».

У цэлым, урадам сумесна з аблвыканкамамі прымаюцца сістэмныя меры па скарачэнні рэгіянальных адрозненняў, прадастаўленні медыцынскіх паслуг і забеспячэнні іх даступнасці. Для прывядзення ўстаноў аховы здароўя ў адпаведнасць устаноўленым крытэрыям у бягучым годзе павінна быць завершана работа па іх медыцынскай акрэдытацыі. На асаблівым кантролі знаходзяцца і пытанні падрыхтоўкі, замацаванасці медыцынскіх кадраў. У гэтых мэтах пашыраны набор у медыцынскія ВНУ на бюджэтныя месцы, павялічаны аб’ёмы падрыхтоўкі мэтавікоў.

Важнае месца ў агульнай сістэме мер па забеспячэнні, захаванні і ўмацаванні здароўя насельніцтва, рэабілітацыі і прафілактыцы захворванняў займае санаторна-курортны комплекс. У краіне паспяхова функцыянуе 280 здраўніц, якія дазваляюць штогод аказваць паслугі па аздараўленні да 1,5 мільёна чалавек. Прыярытэтная ўвага аздараўленню нашых грамадзян і забеспячэнню даступнасці для іх такіх паслуг. У 2023 годзе санаторна-курортнае лячэнне і аздараўленне з выкарыстаннем бюджэтных сродкаў прайшлі 795 тысяч чалавек, у тым ліку 718 тысяч дзяцей. На названыя мэты накіравана больш за 267 мільёнаў рублёў. Бясплатнымі і таннымі пуцёўкамі забяспечаны 90 тысяч дзяцей, якія жывуць на тэрыторыі пацярпелых ад наступстваў катастрофы на Чарнобыльскай АЭС і каля 9 тысяч дзяцей-інвалідаў. Летам у 6 тысячах лагераў пройдуць аздараўленне каля 400 тысяч дзяцей.

Аптымальны варыянт выпускных іспытаў

Значныя намаганні ўрада сканцэнтраваны на вырашэнне пытанняў агульнай сярэдняй адукацыі. «З 1 верасня ў школах будуць вучыцца каля 1 мільёна 100 тысяч навучэнцаў, з іх упершыню сядуць за парту каля 97 тысяч першакласнікаў», — паведаміў намеснік прэм’ер-міністра. Ëн паставіў задачу, каб да 20 жніўня пашпарты гатоўнасці павінны быць падпісаны. «Пры гэтым не фармальна, як у мінулыя гады ў асобных установах, а абсалютна аб’ектыўна», — папярэдзіў віцэ-прэм’ер. 

Кажучы аб прэтэнзіях да арганізацыі школьнага харчавання, Ігар Петрышэнка нагадаў, што летась урадам быў праведзены эксперымент па апрабацыі новых падыходаў. «Атрыманы станоўчыя вынікі, — паведаміў ён. — Абноўлены натуральныя нормы харчавання навучэнцаў, укаранёны новы зборнік тэхналагічных карт, страў і вырабаў. На дадзены момант новыя падыходы выкарыстоўваюць каля двух тысяч школ (гэта 80% ад агульнай колькасці). Астатнія пяройдуць да іх прымянення з 1 верасня бягучага года».

Кажучы аб перафарматаванні выпускных іспытаў у школе, віцэ-прэм’ер канстатаваў, што на дадзены момант цэнтралізаваны экзамен прайшоў арганізавана, без пазаштатных сітуацый. «У цэлым лічу, што такі фармат выпускных іспытаў аптымальны, што пацвярджаецца педагогамі, бацькоўскай грамадскасцю і самімі навучэнцамі», — падкрэсліў ён. Станоўчы эфект, па словах віцэ-прэм’ера, дало і правядзенне ўступнай кампаніі па новых правілах. 

Удасканальваецца і сістэма вышэйшай адукацыі. «Кіраўніком дзяржавы 13 лютага бягучага года на сустрэчы з членамі рэспубліканскага савета рэктара ўстаноў вышэйшай адукацыі пастаўлена задача аб вывадзе сістэмы вышэйшай адукацыі на новы якасны ўзровень, — нагадаў Ігар Петрышэнка. — У гэтых мэтах міжведамаснай рабочай групай ажыццяўляецца аналіз эфектыўнасці дзейнасці ВНУ, па выніках якой будуць выпрацаваны канкрэтныя прапановы па далейшым удасканаленні сістэмы, а таксама структуры і аб’ёму падрыхтоўкі спецыялістаў». 

Захаванне культурнай спадчыны і давер да дзяржСМІ

Кажучы аб развіцці культурнай сферы, намеснік прэм’ер-міністра адзначыў, што дасягненні нацыянальнай культуры ва ўсёй разнастайнасці напрамкаў, форм, жанраў і стыляў даступныя для шырокіх пластоў насельніцтва. У краіне функцыянуе 28 дзяржаўных тэатраў, 21 канцэртная арганізацыя, два цыркі, у складзе дзяржаўных кінапракатных арганізацый 81 кінатэатр, больш за 2200 публічных бібліятэк, столькі ж клубаў і больш за 19 тысяч клубных фарміраванняў, 159 дзяржаўных музеяў. «Пашырэнне паслуг у сферы культуры і павышэнне іх якасці вядзецца паралельна з работай па захаванні нацыянальнай культурнай спадчыны, — адзначыў Ігар Петрышэнка. — У мэтах выканання даручэння кіраўніка дзяржавы аб распрацоўцы Канцэпцыі культурнага імпартазамяшчэння пастановай урада зацверджана канцэпцыя развіцця нацыянальнай культурнай прасторы ва ўсіх сферах жыцця грамадства на 2024-26 гады. У ёй сістэматызаваны прынцыпы і механізмы гэтай дзейнасці, закліканай забяспечыць захаванне гістарычнай памяці беларускага народа, рэалізацыю інтэлектуальнага і творчага патэнцыялу нацыі, актыўнае ўцягванне грамадзян у культурнае жыццё нашай краіны».

Ва ўмовах глабальнай інфарматызацыі грамадства, нарастальнай дынамікі ўсіх сацыяльных працэсаў, значная роля ў фарміраванні каштоўнасных арыентацый, захаванні гістарычнай памяці, выхаванні пачуцця патрыятызму належыць сродкам масавай інфармацыі. Сёння ў кожнага беларуса ёсць магчымасць імгненна атрымаць тую ці іншую інфармацыю ў зручнай для яго форме. У краіне дзейнічае 7 інфармацыйных агенцтваў, выдаецца 365 газет, 535 часопісаў, транслююцца дзясяткі тэлеканалаў, ускладняецца вяшчанне 86 радыёпраграм. 

«У грамадстве расце запыт менавіта на дакладную інфармацыю, якая якасна прадастаўляецца, — падкрэсліў Ігар Петрышэнка. — І гэта трэнд глабальны. Дзяржаўныя СМІ, як традыцыйныя друкаваныя, так і электронныя, якія адказваюць рэаліям сённяшняга дня, пацвердзілі і ўмацавалі свой аўтарытэт як надзейнай крыніцы інфармацыі. Згодна са звесткамі сацыялагічны х даследаванняў Інстытута сацыялогіі Нацыянальнай Акадэміі навук, узровень даверу насельніцтва дзяржаўным СМІ ў мінулым годзе ў параўнанні з 2022 вырас на 4,7% і склаў 54,3%. Менавіта тэлебачанне, газеты, радыё з’яўляюцца пастаўшчыкамі максімальна якаснага і праўдзівага кантэнту, у адрозненне ад розных рэсурсаў, якія літаральна перапоўненыя і няпэўнымі, і адкрыта хлуслівымі, і фэйкавымі навінамі».

Рэзюмуючы, Ігар Петрышэнка падкрэсліў, што толькі дзякуючы згуртаванасці і яднанню ў грамадстве, нягледзячы на розныя выклікі, адкрыты прэсінг з боку шэрага дзяржаў, наша краіна па-ранейшаму захоўвае курс на стабільнае развіццё без узрушэнняў і рызыкоўных эксперыментаў сацыяльных і эканамічных. «У цэнтры ўвагі застаецца чалавек, яго патрэбнай служыла і будзе служыць дзяржава, — акцэнтаваў увагу ён. — Мы будуем, як неаднаразова падкрэсліваў кіраўнік дзяржавы, дзяржаву для народа. Таму прыярытэтам застаецца павышэнне якасці жыцця, укараненне ўсяго самага лепшага ў адукацыі, ахове здароўя, культуры, сацыяльнай абароне і іншых галінах сацыяльнай сферы». 

Вераніка КАНЮТА

Фота БелТА

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Праўда і міфы аб паўфабрыкатах

Праўда і міфы аб паўфабрыкатах

У Год якасці мы задалі навукоўцам нязручныя пытанні аб тым, што «ўнутры» магазіннай пельмешкі або катлеткі.