Вы тут

Нельга забыць: Хатынь — гэта трагедыя самай страшнай вайны


Сёння, у Дзень усенароднай памяці ахвяр Вялікай Айчыннай вайны і генацыду беларускага народа кіраўніцтва Мінаблвыканкама ўсклала кветкі на мемарыяльным комплексе «Хатынь». Ушанаваць памяць па-зверску забітых жыхароў вёскі прыехаў старшыня Мінскага абласнога выканаўчага камітэта Аляксандр Турчын. Карэспандэнты «Звязды» таксама наведалі памятнае мерапрыемства. 


22 чэрвеня 1941 года Беларусь адной з першых прыняла вераломны ўдар ворага. Над нашым народам навісла нябачаная дагэтуль пагроза — пагроза поўнага знішчэння нас як нацыі. У фашысцкім злавесным свеце месца для нас не было. Кожны трэці жыхар Беларусі згарэў у бязлітасным полымі вайны. Не было сям’і, да якой не прыйшло гора страшнай страты. Усяму свету вядомая трагедыя Хатыні... Трасцянец, Чырвоны Бераг, Мінскае гета — гэтыя сімвалы нацысцкага тэрору адклікаюцца горкім болем у сэрцах мільёнаў людзей. 

«Мне здаецца, што ў нашай краіне мы ўсе аднолькава шануем памяць, — распавёў журналістам старшыня Мінскага абласнога выканаўчага камітэта Аляксандр Турчын. — Хатынь — гэта тое месца, дзе разумееш, што такое вайна, тое месца, куды трэба прыходзіць па закліку сэрца. Вайна — гэта не толькі бітва на полі бою, але і вялікі боль, трагедыя простых людзей». 

Спадзяючыся на лёгкую перамогу, вораг пралічыўся. З першых хвілін вайны на ўсіх франтах завязалася жорсткая барацьба. Да смерці стаялі пагранічнікі, змагаючыся ў поўным акружэнні, да апошняга біўся бессмяротны гарнізон Брэсцкай крэпасці. У тыле зямля гарэла пад нагамі захопнікаў. Руіны стралялі ва ўпор. Такога масавага партызанскага руху, як у нашай краіне, яшчэ не ведала гісторыя чалавецтва. 

«Розум чалавека можа апраўдаць розныя рэчы, але апраўдаць тое, што адбывалася ў Хатыні і не толькі ў ёй — немагчыма. Немагчыма апраўдаць і тое, як можна спальваць людзей, кідаць у калодзежы жывых дзяцей. Гэта не паддаецца разумнаму тлумачэнню», — падкрэсліў губернатар Міншчыны. 

Гераізм і мужнасць байцоў Чырвонай Арміі, партызан і падпольшчыкаў, працаўнікоў тылу прынеслі вызваленне ад карычневай чумы і прывялі наш народ да доўгачаканага Дню Перамогі. У цяжкія для Айчыны дні мы чэрпаем сілы ў памяці аб вялікім подзвігу, у стойкасці нашых бацькоў і дзядоў, у полымі бітваў, на якіх адстаялі Радзіму.

Паводле слоў губернатара, трагедыя Хатыні — гэта трагедыя самай страшнай вайны ў гісторыі чалавецтва. «Але і да Вялікай Айчыннай вайны праз Беларусь праходзіла мноства войнаў, але яны былі не нашы. Мы ў волі лёсу. Наша краіна знаходзіцца на скрыжаванні ўсіх шляхоў, таму мы адчувалі ўсе жахі войнаў. Велізарная колькасць нашых людзей была знішчана за ўвесь гэты час. Таму, на мой погляд, для ўсіх людзей нашай краіны, для ўсіх палітыкаў, кіраўнікоў, самае галоўнае — не дапусціць, каб яшчэ раз праз нашу тэрыторыю прайшла вайна. Гэта самая важная тэма. Я не раз ужо казаў пра тое, што Беларусь свой ліміт войнаў ужо вычарпала. Нам трэба жыць у міры, бо колькасць людзей, якую мы страцілі, не паддаецца разумнаму тлумачэнню», — адзначыў Аляксандр Турчын. 

Мемарыяльны комплекс «Хатынь» — даніна памяці ўсім загінулым падчас Вялікай Айчыннай вайны і сімвал несціхаючага смутку беларускага народа, трагічны напамін пра жахі, якія тварылі нацысты на гэтай зямлі. Гэта адзін з самых уражлівых мемарыялаў ва ўсёй Еўропе.

Да фатальнага дня 1943 года Хатынь была звычайнай мірнай беларускай вёскай, якая налічвала 26 двароў. Раніцай 22 сакавіка ў 6 кіламетрах ад яе партызаны абстралялі нямецкую аўтакалону. У перастрэлцы загінуў нямецкі афіцэр. Неўзабаве пасля гэтага Хатынь акружылі карнікі. Яны сагналі ў сарай старых, жанчын, дзяцей, замкнулі і падпалілі. У агні загінулі 149 чалавек, у тым ліку 75 дзяцей...

Губернатар усклаў кветкі да манумента «Непакораны чалавек» і Вечнага агню ля мемарыяла «Могілкі вёсак». Па традыцыі — хвіліна маўчання, як знак удзячнасці і падзякі пакаленню пераможцаў за свабодную краіну і мірнае неба над галавой.

«У гэты дзень я хацеў бы пажадаць самае галоўнае — мір. Сёння простыя людзі, з якімі я сустракаюся, кажуць: мір — гэта самае галоўнае. Усё астатняе мы можам зрабіць самі. Мір — гэта той стан, які трэба шанаваць. З кожным годам гэтыя падзеі сыходзяць усё далей, прыходзяць новыя пакаленні, якія шмат чаго не ведаюць, на жаль, ужо амаль няма каму ім расказаць пра тыя падзеі. Але ёсць такія месцы, як Хатынь. Яны павінны ў душы кожнага чалавека абуджаць пачуцці, каб прыйшло ўсведамленне: любой цаной свет! — заключыў Аляксандр Турчын. 

Трагедыя Хатыні і сотняў іншых беларускіх вёсак, якія падзялілі яе лёс — урок для наступных пакаленняў. Дзякуючы, у тым ліку, акцыям памяці, мітынгам-рэквіем моладзь ведае пра генацыд беларускага народа ў гады вайны. Амаль кожныя 10 хвілін у мемарыяльны комплекс «Хатынь» прыязджаюць машыны і аўтобусы. У бесперапыннай калоне — дзеці, падлеткі, людзі сярэдняга ўзросту, пажылыя. Ідуць цэлымі сем’ямі і паасобку. І так будзе да позняга вечара. Беларусь памятае…

Данііл ХМЯЛЬНІЦКІ

Фота Кацярыны УРБАН

Мемарыяльны комплекс «Хатынь»

Выбар рэдакцыі

Культура

Сусвет пад крыламі наміткі

Сусвет пад крыламі наміткі

Гутарка з мастацтвазнаўцам Марыяй Віннікавай.

Грамадства

Дадатак для падаткаў

Дадатак для падаткаў

Ключавыя навацыі звязаны з лічбавай сферай.