Вы тут

Як не размяняць сапраўдную любоў на бляск фальшывых захапленняў?


Сучасны чалавек, на жаль, тоне ў вірах інфармацыйнага акіяна, ён гатовы бяздумна ісці за яркім, мімалётным, часта чужым і незнаёмым, а ў выніку зманлівым і пустым. Кніга Аляксандра Валковіча «Дзень шэпту траў», якая нядаўна выйшла ў выдавецтве «Альтэрнатыва», якраз пра тое, чаму неабходна прыслухацца да родных галасоў, не страціць спадчыны сваіх продкаў, не здрадзіць Памяці, не размяняць сапраўдную любоў на бляск фальшывых захапленняў. Гэта напамін і жыхарам Палесся, і суседзям пра чалавекалюбства, сумленнасць, душэўную моц нашых продкаў, якія здолелі ў саракавыя гады мінулага стагоддзя спыніць фашысцкую агрэсію.


Першы раздзел «Злавіць вугра ў роснай траве» ўключае падарожныя нататкі. Знаходзячыся ў рыбацкіх паходах, аўтар са светлай настальгіяй успамінае адзінае мінулае беларускага і ўкраінскага Палесся, «ад Брэста да Жытоміра, ад Мухаўца да Дняпра». Калісьці, будучы выпускніком факультэта журналістыкі Львоўскага вышэйшага ваенна-палітычнага вучылішча, Аляксандр Валковіч у «Вялікім Палескім Міжрэччы» служыў ваенным карэспандэнтам. Праз дыялогі з самім з сабой, жыццём і лёсам, а яшчэ з прыродай пісьменнік асэнсоўвае перажытае.

Пільна ўзіраючыся ў родныя прасторы, аўтар праводзіць жывыя паралелі: «раптам пацягнецца погляд за рухам крылаў на гарызонце, адзначыць вядомыя рысы: вядома ж — гэта бусел лунае над лесам.... Куды паляціць? Дзе прызямліцца?.. Як і людзі». Захоплены рыбалкай, новымі сустрэчамі, дыханнем мясцовай прыгажосці, апавядальнік раз-пораз сыходзіць ва ўспаміны, згадвае родных і дарагіх людзей, багатыя дыялектныя гаворкі, гісторыі, якія, як карані дрэва, глыбока сыходзяць у мінулае, пераплятаюцца і, прарастаючы ў будучыню, паўтараюцца ў зусім новай інтэрпрэтацыі. Але, нягледзячы на ​​цыклічнасць у прыродзе, жаданне спыніць імгненні, для чалавека ўсё з кожным днём мяняецца, як і ён сам. Ловячы рыбу на маляўнічым Арэхаўскім возеры Маларыцкага раёна, пісьменнік прызнаецца, што цяжка «параўноўваць непараўнальнае, даўным-даўно забытае з сённяшнім».

«Вугры і буслы, як і ўсе мы, заўсёды павінны вяртацца дадому, хаця б нашчадкамі», — у канцы апавядання разважае аўтар. І, што самае галоўнае, пакідаючы чарговы раз возера, не проста шкадуе аб расстанні з мінулым. Ён марыць... Марыць, што ніколі не парушацца маральныя, духоўныя, роднасныя сувязі славянскіх народаў, бо «злавіць вугра ў роснай траве» — гэта значыць навучыцца чытаць кнігу прыроды, злавіць сябе на думцы, што непераадольныя межы чалавек выбудоўвае сабе сам, забываючы мінулае, не думаючы аб будучыні, што чалавек без Радзімы, як і птушка, як і рыба, становіцца безабаронным і можа загінуць.

У другі раздзел увайшлі аповесць «Дзень шэпту траў», апавяданні і эсэ. Аўтар развівае тэму глыбокай чалавечнасці, падзякі роднай хаце, сям’і, роднай зямлі. Атрымаўшы радасць ад сустрэч з навакольным светам, апавядальнік спрабуе зразумець таямніцы гармоніі прыроды, але прыходзіць да высновы, што любоў і мудрасць чалавека і ёсць вера насуперак усяму, а значыць, і крыніца працягу. «Людзі ў адрозненне ад іншых існых на зямлі саджаюць дрэвы і ўмеюць будаваць дамы і дарогі. І няхай не заўсёды гэтыя дарогі заканчваюцца светлымі бярозавымі гаямі і крыштальнымі замкамі, але яны скіраваны ў будучыню, — разважае аўтар. Сярод герояў апавяданняў — пажылыя людзі, што жылі «за польскім часам», партызаны, ветэраны вайны, тыя, хто беражліва захоўвае вясковыя легенды, гісторыі.

У эсэ «Псалом Давіда» галоўная гераіня — жанчына-працаўніца Надзея, якая цудоўна памятае пачатак Першай сусветнай вайны, гісторыю сваёй вёскі і малітву... «„Давыдаў псалом“ гэтая малітва нызаецца», — тлумачыць бабуля. А пасля пісьменнік пераконваецца, што малітву жанчына запомніла даслоўна. На такіх чыстых і сардэчных людзях і трымаецца наш свет. А яшчэ перад сучаснікамі паўстае пытанне: як выратаваць сваю душу ад бескарыснай, створанай у віртуальных прасторах інфармацыі, застацца верным сваёй роднай крыніцы, як была ёй вернай бабуля Надзея.

У другім раздзеле апублікавана і эсэ «Ода дранікам» — ода роднай Беларусі, нашым культурным і духоўным сэнсам і сімвалам.

Трэці раздзел «Бацькоўскімі сцяжынкамі» пачынаецца са звароту да вёсачкі і раскаяння «Даруй мне, шалапутнаму, далёкія дарогі-шляхі». Здаецца, аўтар звяртаецца да дарагога куточка ад імя некалькіх пакаленняў.

І ў гэтым адчайным воклічы — вялізнае жаданне і заклік да людзей сённяшніх, каб захавалі нашы беларускія традыцыі, вусную народную творчасць, спадчыну продкаў. Аўтар апавядае пра самабытных людзей, таленты Прыбужскага і Прыпяцкага Палесся, Берасцейскага краю. «Я вярнулася пасля вайны ў партызанскую зямлянку са сваімі вязальнымі спіцамі», — прызналася ў размове з журналістам ураджэнка вёскі Ляплёўка Еўдакія Бондарава. Яна шкадуе, што вышыўкі цяпер непатрэбныя, але пры гэтым цвёрда пераканана, што «прыгажосць, створаная ўласнымі рукамі і сэрцам, — катэгорыя пазачасавая». У гэты раздзел увайшлі артыкулы: «Жывая вада» — пра аднайменны народны фальклорны ансамбль вёскі Ляплёўка, «Душэўнасць і мудрасць ручнікоў беларускіх» — аб адзіцячым гуртку народнага рамяства вышыўкі Чарнаўчыцкай СШ, «Дом, дзе вітаюць жаўрукі» — пра майстрыху-вышывальшчыцу з Астрамечава" і інш. Пра ўсіх тых, хто з заўзятасцю і працавітасцю захоўвае духоўныя і эстэтычныя каштоўнасці рэгіёна.

Творы чацвёртага раздзела аб’ядноўваюць журботныя даты. Аўтар вучыўся ў Дамачаўскай сярэдняй школе, дзе заўсёды будуць памятаць пра трагедыю, якая напаткала выхаванцаў дзіцячага дома, расстраляных фашыстамі ў 1942 годзе. Праз гады аўтар адшукаў польскую дзяўчынку Люцыну... Яна і стала галоўнай гераіняй аповесці «Плыве Вісла». У сваім эмацыянальным аповедзе аўтар паказвае, што ў аднаўленні гістарычнай праўды ў розныя перыяды прымалі ўдзел беларусы, палякі, украінцы, рускія... Дамачаўская трагедыя стала ўсеагульным болем.

Гісторыя «Залаты кот» — аб сіле характараў, мужнасці маці і бабулі пісьменніка — сельскіх жанчын, якія ў страшныя гады фашысцкай акупацыі здолелі выратаваць ад немінучай гібелі яўрэйскае дзіця. За што маці аўтара Лідзія Іларыёнаўна Валковіч (у дзявоцтве Казлова) была вывезена ў фашысцкае рабства...

Цікавасць выкліча аповесць «Штык Брэсцкай крэпасці». Аўтар апавядае пра дзіцячыя гады ў пасляваенным гарнізоне Цытадэлі, дзе яго бацька-франтавік, Міхаіл Ільіч Валковіч, праходзіў службу афіцэрам. Журналісцкая сустрэча з вядомым савецкім паэтам Раманам Левіным, ураджэнцам горада над Бугам, які цудам выратаваўся ў першыя дні вайны, легла ў аснову апавядання «Хлопчык з Брэста». Менавіта так свайго героя назваў Сяргей Смірноў.

Прачытаўшы кнігу А. Валковіча «Дзень шэпту траў», не раз успамінала пра зборнік краязнаўчых нарысаў «Літаратурная Берасцейшчына» пад аўтарствам Веры Ляшук і Галіны Снітко, у якой глыбока прасочваецца гісторыя літаратуры Берасцейшчыны ад канца XVIII стагоддзя да сучаснасці. І не магла стрымаць здзіўлення, як Аляксандру Валковічу ўдалося праз сустрэчы з простымі людзьмі, развагі, дыялогі, успаміны стварыць настолькі шырокую, багатую палітру літаратурных вобразаў, зрабіць цікавыя краязнаўчыя знаходкі і адкрыцці, паказаць, як гістарычныя падзеі ў Заходняй Беларусі паўплывалі на светаўспрыманне землякоў, іх лёсы, культуру...

Таццяна ДЗЕМІДОВІЧ

Выбар рэдакцыі

Тэатр

Барыс Цяцёркін: Я аднолькава ўлюбёны і ў тэатр, і ў кіно

Барыс Цяцёркін: Я аднолькава ўлюбёны і ў тэатр, і ў кіно

Артыст Купалаўскага тэатра —  пра дзяцінства, шлях да сцэны і вывучэнне беларускай мовы.

Грамадства

Праўда і міфы аб паўфабрыкатах

Праўда і міфы аб паўфабрыкатах

У Год якасці мы задалі навукоўцам нязручныя пытанні аб тым, што «ўнутры» магазіннай пельмешкі або катлеткі.

Калейдаскоп

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Для Блізнятаў надыходзіць тыдзень сур’ёзных змен у асабістым жыцці.

Адукацыя

Беларуская мадэль дашкольнай адукацыі: якасць, даступнасць, адказнасць

Беларуская мадэль дашкольнай адукацыі: якасць, даступнасць, адказнасць

У нашай краіне амаль 90 працэнтаў дзяцей ад года да шасці атрымліваюць дашкольную адукацыю.