У Міжнародны дзень глухіх адкрылася новая старонка гісторыі музея-сядзібы «Пружанскі палацык» — была прадстаўлена новая экскурсійная праграма — сурдагід, распрацаваны спецыяльна для глухіх і для наведвальнікаў са слабым слыхам. Гэтым мы зрабілі важны крок да большай даступнасці і інклюзіўнасці.

Праца вялася на працягу года сіламі валанцёраў, студэнтаў Інстытута інклюзіўнай адукацыі Беларускага дзяржаўнага педагагічнага ўніверсітэта імя М. Танка, спецыялістаў Рэспубліканскага палаца культуры імя М. Ф. Шарко, грамадскага аб’яднання «Беларускае таварыства глухіх» (ГА БТГ), Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта замежных моў пад агульным кіраўніцтвам Ірыны Русаковіч, дацэнта кафедры карэкцыйна-развіваючых тэхналогій Інстытута інклюзіўнай адукацыі БДПУ імя М. Танка.

Атрымалася не проста адаптацыя старой экскурсіі, а зусім новы погляд на мастацтва і гісторыю, дзе галоўным інструментам становіцца мова, але не звычайная, а жэставая. Экскурсія распрацавана ў рамках рэспубліканскага сацыяльна-адукацыйнага праекта «Карціны, якія ажылі», яе ідэя была першапачаткова сфармулявана і апрабавана для Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь. Варта адзначыць, што сурдагід для музея-сядзібы «Пружанскі палацык» стаў першым рэгіянальным у Беларусі і першым маштабным, які ахоплівае ўсе экспазіцыі музейнага комплексу.

Для кожнай з іх распрацаваны асобны сюжэт, з ілюстрацыямі, у суправаджэнні субцітраў, агучвання і сінхроннага перакладу на беларускую мову жэстаў. А ключавой асаблівасцю праекта сталі здымкі адпаведных экспазіцыям відэаролікаў з субцітраваннем. Экскурсію вядзе не проста перакладчык, а гід са слабым слыхам, носьбіт мовы жэстаў. У нашым выпадку гэта Вячаслаў Бярозкін — мастацкі кіраўнік Рэспубліканскага палаца культуры імя М. Ф. Шарко ГА БТГ, адзін з галоўных спецыялістаў у гэтым напрамку ў Беларусі, па адукацыі — сурдапедагог. Экскурсія ў яго выкананні — інфармацыйна насычаная, яркая, экспрэсіўная, зразумелая і займальная.

Распрацоўка тэхналогіі стварэння сурдагідаў уключала ўступны, пошукава-даследчы і афарміцельскі этапы. Кожны з іх суправаджаўся рэфлексіяй. Такі падыход робіць экскурсію ў зманціраваным відэароліку жывой, дынамічнай і неверагодна выразнай. Гісторыя карціны ці артэфакта ажывае не толькі ў словах, субцітрах, ілюстрацыях, але і ў пластыцы рук, міміцы, руху ўсяго цела, што вельмі важна для людзей з парушэннем слыху.

Апрабацыя праекта адбылася 28 верасня. Мы сустрэлі аўтобус турыстаў з горада Мінска са стваральнікамі праекта і яго першымі карыстальнікамі — людзьмі без слыху і са слабым слыхам, і правялі іх па ўсіх залах палацыка. Госці з радасцю адзначылі, што могуць не толькі ўбачыць пераклад на мову жэстаў у рэжыме рэальнага часу, але і зняць сабе матэрыял QR-кодаў, перагледзець і актуалізаваць усю інфармацыю. Прэзентацыя сурдагідаў таксама прадэманстравала комплекс тэхнічных рашэнняў, якія робяць больш лёгкім успрыманне: у залах размешчаны QR-коды, з дапамогай якіх чалавек са слабым слыхам можа перайсці па спасылцы і ўбачыць зняты відэаматэрыял.

Запуск такой экскурсіі — гэта не проста яшчэ адна паслуга. Гэта сігнал аб тым, што музей становіцца адкрытай прасторай для ўсіх без выключэння. Запрашаем у свет мастацтва ў новай цішыні, якая размаўляе.

Ангеліна МАРУФЕНКА, дырэктар музея-сядзібы «Пружанскі палацык»

Фота даслана аўтарам