І цяпер так — вышэй за ўсю турбулентнасць — чуюцца звыклыя словы, мелодыі, і сэнсы. Гаворыць і паказвае Віцебск.
Сэнсы — глыбінныя, спосаб данясення — фестывальны. Культурны дыспут у форме свята. Зберагчы цэласнасць тэрыторыі і захаваць ад «узлому» код нацыянальнай ідэнтычнасці — фундаментальная місія нашага святочнага ліпеньскага марафону ў дзяржаўным календары. Прычым мы робім гэта не чапурыста, не вычварна, не знарочыста, а па-беларуску: з песнямі і танцамі, кірмашамі народных майстроў і сустрэчамі з любімымі «зоркамі». Ці не гэта з’яўляецца тым тонкім ідэалагічным складнікам, думкай, пульсам энергіі міру і аб’яднання, які мы спрабуем намацаць на ўсіх нарадах, пасяджэннях, падчас правядзення ідэалагічных штабоў і дыялогавых сустрэч? А аказваецца сакрэт поспеху куды прасцей: пад скляпеннямі фестывальнага Віцебска, пад «крыламі» стракатых стужак, «знітаваных» з колам — салярным сімвалам старажытнага Купалля ў беларускай Александрыі. Гэта самыя кансалідуючыя святы цяпер ужо не толькі славян — «Славянскі базар у Віцебску» даўно выйшаў за рамкі славянскага брацтва, а культурная сталіца Беларусі стала творчай радзімай для многіх любімых намі артыстаў.
Мы часам гэта не можам апісаць словамі. Але ўсімі фібрамі адчуваем — наша! Александрыйскае Купалле і Віцебская «Славянка». Чаму? Давайце пералічваць. Першае — сувязь з каранямі, другое — аб’ядноўвае свята славянскай прасторы, трэцяе — без распуснай эпатажнасці. Атмасфера чысціні ўздзейнічае нават на самых сучасных артыстаў: абыходзяцца без крыклівых нумароў.
Александрыйскае «Купалле» ў сучаснай аранжыроўцы зрабіла беларускую аўтэнтыку моднай, паводле народнай культуры тут стварылі шоу. Апускаючыся ў святочную сустрэчу з культурай і сябрамі, мы ўпусцілі вельмі важны момант. Свята — ідэя Аляксандра Лукашэнкі — гэта ведаюць усе, а вось які сэнс закладзены ў гэтым рашэнні Першага? Задумваліся?
У папулярызацыі свайго роднага, у неадрыўным прытрымліванні запаветаў продкаў, у захаванні гістарычнай і культуралагічнай праўды.
І кожны раз, збіраючы гасцей у Александрыі, Прэзідэнт на ўвесь свет, не саромеючыся, гаворыць: «Я — сын сваёй зямлі». Кіраўнік дзяржавы не проста дэкларуе высакапарныя наратывы. Аб стаўленні да зямлі «гавораць» яго справы.
Валявыя рашэнні Першага часта дапамагалі разбіраць «завалы» ў многіх сферах дзейнасці: ад сельскагаспадарчай да культурнай нівы. Захаваць вайб высокага мастацтва «Славянцы» дапамог Аляксандр Лукашэнка. Фестываляў шмат, але наш — кожны раз культурная з’ява і ўжо не толькі на ўсходнеславянскай прасторы. За Базар адказаў Бацька. Тут ён заўсёды жаданы госць. З 1995 года «Славянскі базар» праходзіць пад патранажам Лукашэнкі. «Фестываль быў патрэбны людзям», — такое простае і такое ёмкае тлумачэнне. Арыенцір добрага і светлага — сапраўднай радасці для людзей, якая патрэбна ў любы час.
Насамрэч фестываль — гэта арыенцір сапраўднага мастацтва, неразбэшчанай культуры, і люстэрка, што адлюстроўвае маральнае аблічча грамадства. Параўнаеце наш Базар — і цырымоніі ў «барэлеўскім садзе»...
Фестывальны Віцебск запальвае новыя зоркі, прымае ў сваіх абдымках гасцей і ўдзельнікаў з амаль паўсотні краін свету, заклікае свет да глабальнага дыялогу аўтэнтычных цывілізацый. «Славянскі базар» — заўсёды пастаянны. Не змяніў свайму служэнню — быць верным яго вялікасці мастацтву і міжнацыянальнаму сяброўству. Голас фестывалю становіцца толькі гучнейшым. Тут знаходзяць сяброў, гэта месца сустрэчы талентаў і нашай агульнай славянскай душы. На сцэне не хедлайнеры-аднадзёнкі, а людзі, якія звязваюць пакаленні.
«Славянка» — месца творчай сілы, дзе нараджаюцца будучыя легенды. Справядліва, што кіраўнік дзяржавы ўручае падчас цырымоніі адкрыцця ўзнагароды. За папулярызацыю свайго роднага, за захаванне гістарычнай і культуралагічнай праўды. Назва спецыяльнай прэміі Прэзідэнта — «Праз мастацтва — да міру і ўзаемаразумення» — гаворыць сама за сябе.
Віцебская сцэна дэманструе ўсю палітру культур і з’яўляецца лакацыяй раўнапраўнага дыялогу паміж краінамі і народамі, выклікам для заходняй глабалізацыі. Пакуль яны жадаюць перакрычаць і перафарматаваць увесь свет, з Віцебска гучыць смелы голас розуму, які гаворыць аб неабходнасці захаваць разнастайнасць. Кажуць, «Славянскі базарм» па-за палітыкай. Не. Гэта самая галоўная палітыка. Гэта вытокі той палітыкі, якую мы будзем рэалізоўваць. Адсюль усё пачынаецца. Таму гэта вялікая палітыка. Без ксенафобіі, без усялякіх забабонаў. Шчыра і адкрыта. «Славянка» — гэта самая меладычная палітыка.
Захаванне самабытнасці з’яўляецца выклікам для безаблічнага свету глабальных перамен. І фестывальны свет сапраўднага мастацтва служыць сапраўдным каштоўнасцям культурнага чалавецтва. Беларусь — арыенцірам. Таму тут удзельнікі і госці з сарака краін свету. Большасць з Расіі. Прыехалі паслухаць вядомых артыстаў і нашага Бацьку. Так і кажуць — «нашага»!
І менавіта дзякуючы нашаму Прэзідэнту «Славянскі базар» — гэта пра сёння, пра самае важнае. «Мастацтва — гэта і ёсць мір». Так хочацца, каб яго словы, сказаныя на сцэне 35-га, юбілейнага фестывалю, разам з мелодыяй віцебскіх фанфар разнесліся па ўсім свеце.
Яўген ПУСТАВОЙ
