Задача захавання міру — прыярытэт для нашай дзяржавы і аснова беларускай палітыкі. Мы заўсёды адкрытыя для раўнапраўнага дыялогу і традыцыйна выступаем донарамі бяспекі ў еўрапейскім рэгіёне.
Разам з тым кіраўніцтва Еўрасаюза і краіны — суседзі Беларусі імкнуцца — размаўляць з намі з пазіцый сілы, узмацняючы жорсткасць санкцыйнага ціску і грэбуючы нормамі міжнароднага права. Паблізу нашых граніц разгортваюцца ўдарныя групоўкі і сучасныя сродкі паражэння, удасканальваецца інфраструктура і ствараюцца ваенныя вытворчасці, праводзяцца дзясяткі вучэнняў і гучыць мілітарысцкая рыторыка. Менавіта таму мы вымушаны ўдзяляць самую пільную ўвагу пытанням бяспекі.
Адкрываючы пасяджэнне, Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка адзначыў: «Нам трэба будзе разгледзець вынікі праведзенай работы, стан нацыянальнай бяспекі ў мінулым 2024 годзе і, што самае важнае, меры па ўмацаванні нацыянальнай бяспекі. Нагадаю, парадак ацэнкі быў скарэкціраваны. Гэта знайшло адлюстраванне ў адпаведным указе. З улікам дынамікі абстаноўкі, зацверджаных прыярытэтаў сацыяльна-эканамічнага развіцця ўдакладнены былі і індыкатары, іх парогавыя значэнні, суб’екты гэтага працэсу і іншыя пытанні».
Змяненні, унесеныя ў стратэгічныя дакументы краіны, і рэальная геапалітычная абстаноўка запатрабавалі дэталёвага разгляду стану спраў у кожнай з дзевяці сфер нацыянальнай бяспекі (палітычнай, эканамічнай, навукова-тэхналагічнай, сацыяльнай, дэмаграфічнай, біялагічнай, інфармацыйнай, ваеннай, экалагічнай). Невыпадкова акрамя пастаянных членаў Савета бяспекі на мерапрыемстве прысутнічалі службовыя асобы, якія непасрэдна адказваюць за канкрэтныя галіны функцыянавання дзяржавы, ажыццяўляюць маніторынг дынамікі па кожным з кірункаў.
Варта нагадаць, што, згодна з існуючымі падыходамі, асноўнымі індыкатарамі стану нацыянальнай бяспекі выступаюць:
- доля валавога назапашвання асноўнага капіталу;
- ступень уліку нормаў міжнароднага права і прадугледжаных у ім палітыка-прававых механізмаў у вырашэнні пытанняў, якія закранаюць інтарэсы суб’ектаў міжнародных адносін;
- наяўнасць і эфектыўнасць міжнародных прававых і палітыка-прававых
- гарантый бяспекі і суверэнітэту Беларусі;
- узровень даверу інстытутам дзяржаўнай улады;
- унутраныя выдаткі на навуковыя даследаванні і распрацоўкі;
- узровень развіцця інфармацыйных тэхналогій і тэлекамунікацый;
- стан ваенна-палітычнага становішча;
- гатоўнасць ваеннай арганізацыі дзяржавы да выканання задач
- па забеспячэнні ваеннай бяспекі;
- узровень ваеннай моцы дзяржавы і шэраг іншых.
Па сутнасці, яны ахопліваюць усе сферы жыццядзейнасці дзяржавы і яе грамадскіх інстытутаў, грунтуюцца на выніках глыбокай навуковай прапрацоўкі і абагульнены ў адзінай сістэме індыкатараў (паказчыкаў). У выніку ўвазе членаў Савета бяспекі краіны прадстаўлена дакладная карціна працэсаў, якія адбываюцца ў краіне і за яе межамі, апісаная дакладнай мовай матэматыкі і фармалізаваная ў выглядзе выніковага дакумента. Гэта дае магчымасць даць аб’ектыўную ацэнку рэальнай абстаноўкі, ажыццявіць аналіз бягучай сітуацыі і спрагназаваць дынаміку яе развіцця, выпрацаваць практычныя крокі па аператыўным і перспектыўным рэагаванні.
За рамкамі асвятлення застаюцца: абмеркаванне, удакладненне, прапановы, пастаноўка задач, паколькі гэта непублічная частка работы Савета бяспекі. Нам жа, беларускім грамадзянам, трэба ўсвядоміць адно: бяспека краіны і грамадства — дзяржаўны прыярытэт, які заўсёды пад кантролем Прэзідэнта і ваенна-палітычнага кіраўніцтва краіны.
На фоне беспрэцэдэнтнага павелічэння ваенных бюджэтаў еўрапейскімі дзяржавамі да велічынь 2–5 працэнтаў ВУП, мілітарызацыі іх эканомікі Беларусь не ўцягваецца ў новую гонку ўзбраенняў, не раздзімае траты на абарону, а паслядоўна рэалізоўвае курс на ўдасканаленне аператыўнага і інжынернага абсталявання тэрыторыі, якасць падрыхтоўкі ваеннаслужачых і часцей (падраздзяленняў).
Акрамя таго, негатыўныя тэндэнцыі ў ваеннай сферы нівеліруюцца за кошт асіметрычных крокаў, сярод якіх рэалізаванае ў 2024 годзе размяшчэнне на беларускай тэрыторыі тактычнай ядзернай зброі і яе носьбітаў, распрацоўка перспектыўных айчынных сродкаў паражэння і абароны, рэалізацыя планаў па пастаноўцы на баявое дзяжурства расійскай сістэмы «Арэшнік».
Беларусь — сацыяльна арыентаваная дзяржава, у якой чалавек — галоўнае багацце. Менавіта сацыяльная сфера забяспечвае падтрымку народам палітычнага курсу краіны, а гэта рэальна, калі выконваюцца гарантыі: расце ўзровень заработнай платы, паляпшаюцца ўмовы працы, будуецца жыллё, удасканальваецца ахова здароўя.
Любое павелічэнне выдаткаў на абарону цягне за сабой скарачэнне сацыяльнай сферы, што наглядна дэманструе сучасная Еўропа. Францыя, ФРГ, Вялікабрытанія, Польшча, Літва, Латвія і іншыя краіны ЕС, каб дагадзіць палітычным устаноўкам, руйнуюць уласнае насельніцтва, прыкрываючыся «пагрозай з усходу». Гэта не наш шлях, пра што сведчаць вынікі дзейнасці Савета бяспекі Рэспублікі Беларусь.
Невыпадкова нацыянальная бяспека дзяржавы разглядаецца ў комплексе па ўсіх дзевяці сферах з улікам іх узаемасувязяў і асаблівасцяў. Дзяржаўны сакратар Савета бяспекі Беларусі Аляксандр Вальфовіч зазначыў: «У цэлым абстаноўка ацэньваецца станоўча». Гэта датычыцца большасці сфер жыццядзейнасці краіны, уключаючы новы кірунак — біялагічную бяспеку, якая «мае стабільныя паказчыкі па ўсіх пяці індыкатарах нацыянальнай бяспекі і не выклікае апасенняў».
Разам з тым не выклікае сумневу, што расслабляцца нельга. Бо ёсць кірункі, якія носяць аб’ектыўна дэструктыўны характар, і гэта ў першую чаргу «знешнепалітычная абстаноўка з тэндэнцыямі да абвастрэння», якая абумоўлівае санкцыі, накіраваныя супраць нашай эканомікі. Аднак Беларусь устойліва развіваецца, ідзе наперад, забяспечваючы макраэканамічную збалансаванасць і дастойны ўзровень жыцця людзей.
Сёння ў беларускім грамадстве існуе рэальны запыт на бяспеку і стабільнасць. Падзеі ў многіх кутках свету і ў нашым уласным доме сведчаць, як лёгка іх страціць і якіх неймаверных намаганняў варта іх захаваць.
У год 80-годдзя Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне Беларусь чарговы раз нагадвае ўсім дзяржавам, што ні да каго не мае прэтэнзій, гатова з усімі выбудоўваць мірны і раўнапраўны дыялог, але не пацерпіць сілавога дыктату. Нацыянальная бяспека застаецца дзяржаўным прыярытэтам, а яе забеспячэнне — стратэгічнай задачай, для вырашэння якой у нас ёсць усё неабходнае.
Мікалай БУЗІН, старшыня Пастаяннай камісіі Палаты прадстаўнікоў, доктар ваенных навук, прафесар