Багацце краіны — у наяўнасці сваіх унікальных рэгіёнаў. Гэта месцы сілы і фарміравання нацыянальнага коду. У Беларусі гэта Палессе — калыска нашага этнасу. Рэгіён вельмі любімы беларускім Бацькам. Пад звон кос на прыпяцкім лузе пад Ляскавічамі больш за трыццаць гадоў назад адбылося народнае «хрышчэнне» першага і народнага Прэзідэнта Беларусі.
Глыбінны беларускі народ благаславіў — «Гэна наш» Пра тую сустрэчу Аляксандр Лукашэнка ўспамінае часта. А палешукоў называе беларусамі ў квадраце.
Гэта быў пачатковы перыяд будаўніцтва сучаснай беларускай дзяржаўнасці. Наша Палессе выбіралася з балота. Людзі нават без хлеба сядзелі. Менавіта тады архітэктар сучаснага заходняга свету Фукуяма абвясціў апакаліпсіс сацыялізму і росквіт заходняга ладу жыцця. А мы ўступалі ў новы этап развіцця. Незалежнасць. І адразу ж пытанне далейшага існавання: апазіцыя каля пятага мікрафона, купоны, прыватызацыя зямлі. І вось надзея — Лукашэнка — першы Прэзідэнт Беларусі. Стаўка — на сваё роднае. На зямлю. Зямля — не проста матэрыяльная — сакральная каштоўнасць для беларусаў. У складаны час станаўлення дзяржаўнасці ў краіне захавалі калгасы і саўгасы. Ад павальнай прыватызацыі зямлі, раздачы на паі — сышлі. Не да таго было. Нават цяпер не ўсе ахвотна ідуць па сцяжынках, якія вядуць да хаты бацькоў, а тады і зусім у людзей без сродкаў вытворчасці і грошай маглі б скупіць паі замежныя «інвестары» — і гэта было катастрофай для ўсёй краіны.
Быў выбраны самы дакладны з магчымых шляхоў. Цяпер дзяржаўны АПК прыносіць да 10 мільярдаў долараў на экспарце харчавання. Нябачная нітка сялянскай жылы засталася ў генах беларусаў. І ў краіне з’явілася плеяда яркіх і самадастатковых фермераў. Не кожны гатовы і здольны да такой працы. Засталіся самыя моцныя. А рост колькасці сялянскіх гаспадарак сведчыць і пра спрыяльнае асяроддзе для іх развіцця, і пра прыбытковасць аграбізнесу, і пра тое, што не збяднела зямля беларуская на гаспадара.
Узмацнелая эканоміка адужала першую праграму «Прыпяцкае Палесся». Вёскі сталі прыгажэйшымі, а вытворчыя паказчыкі — лепшымі. Выбралася з нітаў і лапцяў Палессе. Прыпяцкае Палессе. Не проста рэгіён. І не толькі дзяржпраграма. Гэта адна з апор беларускага шляху і паказчык эфектыўнасці кіраўнічых стратэгій краіны. Стаўка на родную зямлю. І зараз гэта крыніца нашага развіцця. Была. Ёсць. Будзе яшчэ мацнейшай і больш значнай. Гэта і ёсць пачуццё гаспадарлівасці, а значыць, адказнасці перад роднай зямлёй і будучымі пакаленнямі. Мудрасць Лукашэнкі дазволіла захаваць дзяржаўную ўласнасць на зямлю. Ліхі час захопу земляў мы перажылі, але попыт на зямлю не падае. Сапраўдны гаспадар заўсёды знойдзе ёй прызначэнне.
Тым больш што сама зямля становіцца самым ліквідным рэсурсам. Усюды неабходна харчаванне. А для гэтага патрэбная зямля. Харчаванне — стратэгічны экспарт для адкрытай беларускай эканомікі, прычым запыты на яго толькі растуць і часта на многіх рынках па-за канкурэнцыяй. І зямлю просяць фермеры.
Кіраўнік дзяржавы зноў узняў зямельнае пытанне. Яно людзей заўсёды хвалявала. Тэма захаванасці зямель сельгаспрызначэння — не новая. І гэта не толькі пра мэтазгоднасць, а яшчэ і прыярытэт. Беларусь — краіна раўнамернага развіцця. І Прэзідэнт па-гаспадарску ставіцца нават да няўдобіц.
Папракаць Лукашэнку ў абыякавасці да сялян і вёскі не стануць нават самыя заўзятыя палітычныя апаненты Бацькі. Ён і абараніў дзяржаўную сістэму АПК. Але час адвучацца ад ільготнага інфантылізму. А на пяткі наступаюць фермеры.
Дапамагаць будуць усім. Але ў дзяржаўным маштабе. У тым ліку і фермерам. Памятаеце тую фразу: фермер краіну не накорміць. Але пакуль «Ждановічы», «Кухчыцы» альбо «Сноў» давалі краіне збожжа, фермеры заваёўвалі сезонныя кірмашы, а зараз упэўнена канкурыруюць на паліцах з самымі заморскімі брэндамі ў самых модных сталічных гіперах.
У краіне пачыналі з 3-4 млн тон збожжа, у асноўным фуражнага, а на харчовае бралі крэдыты ў чэхаў. Зараз — больш за 11 млн тон у бункернай, свірнавай або заліковай вазе. У любым выпадку заліковая лічба. І гэта заслуга — дзяржаўнага падыходу да АПК. Фермер краіну хлебам у самым простым сэнсе слова не накорміць. А вось каўбасамі, ды той жа квашанай капустай — так, вядома, можа папесціць. Буякамі, малінамі, яблыкамі — высокамаржынальным прадуктам. А экспартны вал хто забяспечыць? Правільна: агракамбінаты, СВК і мясамалочныя заводы. Гэта да слова — аб тым, што прыватным сялянскім гаспадаркам ганарыцца можна, але зазнавацца не варта.
Наогул Прэзідэнт анансаваў гэту размову з фермерамі — у краіне будуць павышаць іх статус. Запыт на беларускія прадукты харчавання ў свеце вялікі, дзякуючы дыпламатыі Прэзідэнта і якасці. Увогуле працы ўсім хопіць. Беларусь — на такім этапе развіцця, калі і добрая частка грамадства, і пласт прадпрымальнікаў — дасягнулі свайго апагею. І вось зараз дзяржаве неабходна знайсці мудрую формулу, каб і ініцыятыву не заціснуць, і канчаткова ў капіталізм не скаціцца. Таму што такіх, як Шруб, на Палессі пару чалавек, а звычайных людзей сотні тысяч. Іх галоўнае не пакрыўдзіць.
Палессе — рэгіён унікальны. Людзьмі і прыродай, народнай аўтэнтыкай, як модна сёння казаць. Камфартабельныя апартаменты з высакахуткасным вайфаем можна паўтарыць дзе заўгодна, а аўтэнтычную беларускую глыбінку — не. Але людзям, якія яе захавалі, патрэбны і выгоды цывілізацыі, каб ім хацелася заставацца дома, каб яны змаглі захаваць свае аўтэнтычныя абрады і промыслы ўзроўню каштоўнасцяў ЮНЕСКА. Прыслухаешся — пах тысячагоддзяў і звон каласоў — шэпт гісторыі. Нібы, у вачах мясцовага насельніцтва, адбіваецца бляск ад вогнішчаў Юравічаў і Бездзежа. У гэтай цішыні і клічы продкаў — прышчэпка ад пластыкавай фальшы глабалізацыі, пад якой гінуць нацыянальнасці і культуры.
Палессе — крыніцы не толькі паўнаводных рэк, але і спрадвечная крыніца, ключ да беларускага дабрабыту — працавітасці. Тут тэрыторыя гаспадароў зямлі.
Трэба берагчы свой маральны код ідэйных каштоўнасцяў. Мазолістыя рукі і чыстае сэрца. Новыя ўзлёты пачынаюцца з людскога падыходу. У гэтым і ёсць зерне поспеху беларускага шляху развіцця. Каб не сысці з дыстанцыі, неабходна захаваць хаця б памяць пра тое, з чаго пачыналі рухацца — з агульнанароднай інаўгурацыі Першага пад свіст кос на палескім лузе і кароткага, але ёмістага народнага благаславення. Гэта кліч Палесся, які, як і бусліны клёкат у нашым небе, — не заглушыць.
Яўген ПУСТАВОЙ
