На канферэнцыі ў Мінску сабраліся палітыкі, дыпламаты, эксперты. Іх «лайкаюць», крытыкуюць, з імі згаджаюцца або не. Але слухаюць і чытаюць. А яны прыехалі пачуць беларускага лідара. Глабальны Поўдзень апладзіруе нашаму Прэзідэнту, калектыўны Захад крытыкуе, цытуе і цяпер усё часцей прыслухоўваецца. Праграмная прамова Лукашэнкі як спроба пасадзіць за стол перагавораў рознабаковыя сілы.

Мінская канферэнцыя — гэта рэальная спроба зберагчы Еўропу ды ўсю Еўразію і ўвесь свет ад самазнішчэння. Для дасведчанага палітыка і аратара Аляксандра Лукашэнкі, як ён сам прызнаўся, выступленне на гэтым форуме асабліва хвалюючае. Ён сказаў аб глыбінных працэсах, назваў іх сапраўдныя прычыны — гэта не заявы, гэта адкрыццё. Адкрытасць і шчырасць сталі настроем усёй прамовы Прэзідэнта. Нездарма падчас яе часта гучала: «па-чалавечы». І заклік паважаць свой кантынент. Не ператварыць родны дом у разваліны, не пакінуць вялікую сям’ю без нашчадкаў.

Дзе зараз у Еўропе гавораць аб рэальных праблемах і спрабуюць знайсці пункты ўзаемаразумення? У Мюнхене? Не, у Мінску, дзе замест міжсабойчыка эліт і кірмашу ганарыстасці еўрапейскіх палітыкаў прапануюцца здаровыя ініцыятывы для ўсяго кантынента.

Гэта ўжо чацвёртая такая канферэнцыя па пошуку прапаноў па захаванні міру ў Еўразіі. Дыялогавая пляцоўка паміж Усходам і Захадам. І яе каштоўнасць не толькі ў тым, што іншай і няма, але і ў тым, што лепшага месца не знайсці. 

І з кожным годам гэты фармат набірае моц і становіцца ўсё больш прадстаўнічым — такое меркаванне з боку і расійскіх дыпламатаў, і еўрапейскіх палітыкаў. Мінская канферэнцыя па бяспецы — гэта палітычны Басфор. Гэты маштабны дыпламатычны форум праводзіцца па ініцыятыве Прэзідэнта Беларусі і павінен стаць пляцоўкай для абмеркавання контураў будучай архітэктуры бяспекі на кантыненце ва ўмовах шматпалярнага свету.

У беларускага лідара ёсць свой рэцэпт сапраўднага беларуса. Ён прапануе дзейнічаць на апярэджванне пакуль не заўважных, але ўжо адчувальных пагроз. Вось яны, ключы для архітэктуры еўразійскай бяспекі.

Сёлета лістападаўскі Мінск сабраў больш за 600 удзельнікаў, дэлегацый высокага ўзроўню з амаль 50 краін. Палітыкі, дыпламаты, кіраўнікі найбуйнейшых рэгіянальных арганізацый: АДКБ, ШАС, СНД, Саюзнай дзяржавы, а таксама — упершыню — генеральны сакратар АБСЕ. Яшчэ да саміту адбылася асобная сустрэча з ім у кабінеце Першага. Звычайна прадстаўнікі гэтай арганізацыі ездзяць па свеце і вымяраюць градус дэмакратычнасці, зыходзячы з празрыстасці ўрнаў для галасавання, а зараз у пошуках бяспекі для рэгіёна нарэшце знайшлі правільны маршрут.

У Мінскай канферэнцыі няма крывадушнага вайба Мюнхена. Тон задае кіраўнік нашай дзяржавы. Адкрыта аб расстаноўцы сіл, спадзяваннях на адыёзнага, але традыцыяналіста Трампа. Здзелка паміж Мінскам і Вашынгтонам — не пра калійную соль, а пра полымя супрацьстаяння, якое трэба патушыць. На слыху Алешкі. Кадры, якія выклікаюць слёзы. А вось словы, якія павінны прымусіць задумацца. Хопіць страляць, трэба пачынаць размаўляць і дамаўляцца. І вайна ва Украіне хутка закончыцца. Гэта не яскравая фраза, не палітычны прагноз, гэта выснова па адчуваннях вопытнага палітыка. Войны заўсёды заканчваюцца мірам. Дык лепш гэта зрабіць раней — выратаваць людзей і захаваць рэсурсы, якія пойдуць на аднаўленне.

Прэзідэнт выказаў меркаванні і аб філасофіі міру, эканамічнай рэальнасці і прагматыцы выжывання. Ці хочуць рускія вайны, а беларусы замест арала трымаць у руках меч.

І навошта аптымізаваць чалавецтва — рэсурсаў хопіць усім. А вось страта зоны камфорту для еўрапейцаў падагравае ўльтраправыя настроі. Ад Мюнхенскай канферэнцыі да мюнхенскага путчу яшчэ пару крокаў мілітарызацыі. Але пакуль геапалітычная ганарыстасць гучыць званчэй, чым прагматыка. Барэлеўскі сад ператвараецца ў зараслі цярноўніку нават для свайго залатога мільярда... Як першы крок назад ад краю бездані — Еўразійская хартыя разнастайнасці і шматпалярнасці ў XXІ стагоддзі — ініцыятыва Першага для ўсяго кантынента.

Прагучалі словы Лукашэнкі, якія перавернуць свет? Не! Парады, якія дапамогуць свет і мір захаваць. У сусветным палітычным клімаце ёсць такое паняцце — «ядзерная зіма». Цяпер дарэчы казаць, што на шляху яе наступлення стала «мінская восень».

Яўген ПУСТАВОЙ