Кожная гадавіна Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне суправаджаецца спробамі яе развянчаць: гісторыя Перамогі становіцца аб’ектам глабальнага ціску. «Бітвы» за яе прымаюць форму інфармацыйнай вайны. 80-гадовы юбілей гэтай эпахальнай падзеі не стаў выключэннем.
Ні ведання, ні сораму?
Гісторыя ва ўсе часы з’яўлялася зброяй палітычнай барацьбы. Аднак такой масіраванай атакі на гістарычную праўду, калектыўную і індывідуальную свядомасць, як у наш час, свет яшчэ не ведаў.
З памяці людзей мэтанакіравана вытраўляюць ісціну, замяняючы яе віртуальнай карцінкай. Сучаснага чалавека пазбаўляюць першакрыніц і інфармацыі, паслядоўна разбураюць здольнасць да філасофскага мыслення, навязваючы ўласнае спрошчанае светаразуменне. У ход ідуць усе магчымыя сродкі: заказныя даследаванні, тыражаванне лжывых наратываў, інфармацыйныя атакі, рэдагаванне сацыяльных сетак і выбіральны доступ да інфармацыі, прапагандысцкія аперацыі і адкрытая фальсіфікацыя фактаў.
Адным са значных дасягненняў мэтанакіраванага інфармацыйна-псіхалагічнага ўздзеяння стала перайменаванне ўсенароднага свята. Сёння для большасці краін Еўропы гэта не Дзень Перамогі (9 мая), а Дзень памяці і прымірэння (8 мая). Па сутнасці, спадчыннікі фашыстаў і іх памагатыя, якія ўвасабляюць аб’яднаны Захад, ажыццявілі фарматаванне грамадскай свядомасці і ўкараненне нацысцкіх ідэалаў.
Фальсіфікаваць гістарычную праўду не саромеюцца і ў Вашынгтоне. Трамп 2 мая, напярэдадні 80-годдзя Перамогі, абвясціў, што менавіта ЗША атрымалі перамогу і ў Першай, і ў Другой сусветных войнах: «Многія нашы саюзнікі і сябры святкуюць
8 мая як Дзень Перамогі, але мы зрабілі больш, чым любая іншая краіна, для дасягнення пераможнага выніку ў Другой сусветнай. Гэтым пераймяноўваем 8 мая ў Дзень Перамогі ў Другой сусветнай вайне, а 11 лістапада — у Дзень Перамогі ў Першай сусветнай вайне. Мы выйгралі абедзве вайны, ніхто не быў з намі блізкі па сіле, храбрасці або ваенным майстэрстве, але мы ніколі нічога не святкуем — гэта таму, што ў нас больш няма лідараў, якія ведаюць, як гэта рабіць! Мы збіраемся зноў пачаць святкаваць нашы перамогі!»
Вось так, без ілжывай сціпласці і з поўнай рашучасцю «зрабіць Амерыку вялікай ізноў» дзейнічае цяперашні прэзідэнт ЗША.
Не расслабляцца і не верыць пакаянням
У гэтых умовах Міжнародны форум Саюзнай дзяржавы «Вялікая спадчына — агульная будучыня», які адбыўся 28–29 красавіка 2025 года ў Валгаградзе, выступае інструментам захавання і абароны агульнай памяці. Прадстаўнікі дваццаці парламенцкіх дэлегацый, вучоныя, палітыкі, грамадскія дзеячы вялі дыялог аб Вялікай Айчыннай вайне, падкрэсліваючы недапушчальнасць перагляду яе вынікаў. Кульмінацыяй форуму сталі выступленні лідараў Беларусі і Расіі.
У рамках свайго выступлення Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка адзначыў: «Мы звяртаемся да гісторыі, каб абараніць не толькі будучыню, але ўжо сучаснасць. Мы спадчыннікі вялікага пакалення — герояў-пераможцаў. Нам супрацьстаяць нашчадкі прыхільнікаў Трэцяга рэйха».
«Для абароны гістарычнай памяці трэба рабіць яшчэ больш. Ніколі нельга расслабляцца. Ніякім пакаянням верыць нельга, толькі рэальным справам. Праўда аб Вялікай Айчыннай вайне — наш шчыт. Трымаць яго ў сваіх руках — вялікі гонар і адказнасць», — падкрэсліў Прэзідэнт.
У сучаснай Беларусі памяць аб Вялікай Перамозе — гэта частка нацыянальнай ідэі, якая знайшла адлюстраванне ў палажэннях Дырэктывы Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь № 12 «Аб рэалізацыі асноў ідэалогіі беларускай дзяржавы», падпісанай 9 красавіка 2025 года. Гэты ўсёабдымны дакумент накіраваны на развіццё і стваральную працу, з’яўляецца своечасовым адказам на спробы разбурыць ментальную сферу нацыі, замяніць рэальнасць віртуальнымі канструкцыямі.
Загінулыя на палях бітваў не могуць сябе абараніць. Захаваць гістарычную памяць і іх дасягненні — абавязак нашага пакалення. Невыпадкова ў артыкулах 15 і 54 Канстытуцыі краіны замацавана:
«Арт. 15. Дзяржава адказная за захаванне гісторыка-культурнай і духоўнай спадчыны, свабоднае развіццё культур усіх нацыянальных супольнасцяў, якія пражываюць у Рэспубліцы Беларусь.
Дзяржава забяспечвае захаванне гістарычнай праўды і памяці аб гераічным подзвігу беларускага народа ў гады Вялікай Айчыннай вайны;
Арт. 54. Кожны абавязаны берагчы гісторыка-культурную, духоўную спадчыну і іншыя нацыянальныя каштоўнасці.
Захаванне гістарычнай памяці пра гераічнае мінулае беларускага народа, патрыятызм з’яўляюцца абавязкам кожнага грамадзяніна Рэспублікі Беларусь».
Барацьба геастратэгічнага маштабу
Сучасныя маніпулятары настолькі загуляліся з фактамі і іх інтэрпрэтацыяй, што пачалі забываць ісціны, якія ўпісаны ў аналы гісторыі. Польшча была заваявана Германіяй за 36 дзён, а Магілёўская бітва доўжылася 26 сутак. Данія пратрымалася роўна дзень, а ўся Еўропа скарылася за тры месяцы (Францыя пратрымалася 43 дні). У сваю чаргу Ленінград змагаўся і не скарыўся на працягу 872 дзён і начэй, а Сталінград — 200 сутак, забяспечыўшы пералом у вайне і пераход стратэгічнай ініцыятывы да Савецкага Саюза.
Сённяшнім еўрапейцам нялішнім будзе нагадаць, што планамі Гітлера прадугледжвалася поўная ліквідацыя іх дзяржаўнасці з уключэннем тэрыторый у склад вялікагерманскага рэйха. І вызваляць іх давялося нашым салдатам, паклаўшы на алтар перамогі над фашызмам мільён жыццяў. Памятаць аб гэтым — наш святы абавязак.
Гістарычная памяць і праўда аб вайне выступаюць своеасаблівымі засцерагальнікамі, якія гарантуюць мір у сучасным грамадстве. А Дзень Перамогі — найважнейшым духоўным стрыжнем, вакол якога аб’ядноўваюцца дзясяткі мільёнаў людзей. Вялікая Перамога стала сімвалам нашай агульнай гісторыі — сімвалам подзвігу і гераізму нашых бацькоў і дзядоў, асновай нацыянальных сістэм бяспекі.
«Людзі, будзьце пільныя!» — заклік чэшскага пісьменніка Юліуса Фучыка, забітага фашыстамі, сёння вельмі актуальны. Разам з тым сучасная рэальнасць дыктуе неабходнасць дапоўніць яго другой часткай: «Беражыце гістарычную праўду, вучыцеся на яе прыкладах і не паўтарайце памылак...»
Мікалай Бузін, старшыня Пастаяннай камісіі Палаты прадстаўнікоў, доктар ваенных навук, прафесар.
