Беларусы і расіяне ўжо трыццаты раз адзначаюць вельмі важную ў гісторыі дзвюх краін дату — Дзень яднання народаў Беларусі і Расіі. На чым грунтуецца беларуска-расійскі саюз і з якімі вынікамі ў розных сферах пачынаецца новы этап у развіцці дзвюхбаковых адносін, разважаюць эксперты.

«Вельмі важны элемент, які вытрымаў праверку часам»

Як адзначыў старшыня Пастаяннай камісіі Савета Рэспублікі па міжнародных справах і нацыянальнай бяспецы Сяргей АЛЕЙНІК, Саюзная дзяржава — гэта ўнікальны праект, аналагаў якому ў свеце на сёння не існуе — або пакуль не існуе.

«Гэта праект, які прайшоў дастаткова сур’ёзную праверку часам, які рэалізаваўся і дазваляе нам сёння выбудоўваць сапраўды шматграннае стратэгічнае партнёрства і супрацоўніцтва з Расійскай Федэрацыяй ва ўсіх без выключэння сферах: у палітыцы, эканоміцы, сацыяльнай сферы, ва ўсіх гуманітарных вымярэннях», — падкрэсліў Сяргей Алейнік.

Паводле слоў старшыні Пастаяннай камісіі, роўныя правы грамадзян — адзін з ключавых кірункаў нашай саюзнай дзейнасці. «Акрамя таго, удзяляецца вялікая ўвага пытанням гарантавання бяспекі і абараназдольнасці нашай дзяржавы з пункту гледжання тых каласальных геапалітычных выклікаў і пагроз, якія сёння існуюць і якія, на жаль, апошнім часам растуць у геаметрычнай прагрэсіі», — канстатаваў сенатар.

Гэты саюз і адносіны Беларусі з брацкай Расіяй, на думку парламентарыя, дазволілі нашым краінам дастаткова паспяхова пераадолець тыя складанасці, якія былі звязаны з беспрэцэдэнтным санкцыйным эканамічным фінансавым ціскам з боку краін Захаду і ў пэўнай ступені перафармаціраваць саюзніцкае будаўніцтва ў кірунку ўмацавання тэхналагічнага суверэнітэту і эканамічнай самадастатковасці. «Гэта вельмі важны элемент, які сапраўды вытрымаў праверку часам», — лічыць Сяргей Алейнік.

«Разам Беларусь і Расія могуць забяспечыць надзейную абарону граніц Саюзнай дзяржавы»

Старшыня Пастаяннай камісіі па нацыянальнай бяспецы Палаты прадстаўнікоў Генадзій ЛЕПЯШКО адзначыў, што асноўныя вынікі саюза нашых дзяржаў абароннай сферы звязаны з супрацьстаяннем знешнім пагрозам і забеспячэннем тэхналагічнага суверэнітэту ў вытворчасці ўзбраенняў.

«Адказам на радыкальныя змены геапалітычнага становішча стала зацверджаная прэзідэнтамі Беларусі і Расіі новая Канцэпцыя бяспекі Саюзнай дзяржавы, — звярнуў увагу дэпутат. — Агрэсія супраць Рэспублікі Беларусь цяпер афіцыйна лічыцца нападам на ўсю Саюзную дзяржаву і можа пацягнуць ядзерны адказ з боку Расійскай Федэрацыі».

Генадзій Лепяшко ўказаў на шэраг ключавых вынікаў 30-гадовага супрацоўніцтва ў ваеннай сферы: «Зацверджана чарговая Праграма стратэгічнага партнёрства ў ваеннай сферы на 2026–2030 гады, падпісаны асноватворны Дагавор аб гарантыях узаемнай бяспекі ў рамках Саюзнай дзяржавы, які юрыдычна замацоўвае абавязацельствы бакоў па абароне суверэнітэту і незалежнасці адзін аднаго. Створана і паспяхова функцыянуе сумесная Рэгіянальная групоўка войск (сіл), якая ўключае Узброеныя Сілы нашай краіны і расійскія злучэнні і воінскія часці, прызначаныя для абароны заходніх рубяжоў Саюзнай дзяржавы».

• Разгорнута Адзіная рэгіянальная сістэма супрацьпаветранай абароны, што дае магчымасць сумесна кантраляваць паветраную прастору і выкарыстоўваць расійскую авіяцыю і сродкі СПА для абароны беларускага неба. Акрамя таго, Беларусь знаходзіцца пад «ядзерным парасонам» нашага стратэгічнага партнёра. Са снежня 2025 года расійскі ракетны комплекс «Арэшнік» афіцыйна заступіў на баявое дзяжурства і на дадзены момант знаходзіцца ў стане гатоўнасці да выканання задач.

Па словах дэпутата, у рамках ваенна-тэхнічнага супрацоўніцтва Беларусь атрымала магчымасць закупляць сучаснае расійскае ўзбраенне па так званых унутраных цэнах (значна танней за сусветныя). «Мы не толькі купляем, але і выступаем ключавым пастаўшчыком колавых шасі вытворчасці МЗКЦ для расійскіх ракетных комплексаў, — заўважыў Генадзій Лепяшко. — Акрамя таго, да канца 2026 года ў нашай краіне пры падтрымцы Расійскай Федэрацыі плануецца разгортванне ўласнай вытворчасці артылерыйскіх боепрыпасаў».

Генадзій Лепяшко звярнуў увагу на тое, што ствараецца адзіная абаронна-прамысловая прастора, заснаваная на абмене тэхналогіямі і правядзенні сумесных доследна-канструктарскіх работ для вырабу прынцыпова новых узораў, запатрабаваных у сучаснай вайне. Рэалізуюцца маштабныя праграмы Саюзнай дзяржавы, накіраваныя на ўдасканаленне ваеннай інфраструктуры абедзвюх дзяржаў і ахову агульнай дзяржаўнай граніцы на заходніх рубяжах.

«Падпісання Дагавора аб Супольнасці Беларусі і Расіі патрабавала эканамічная неабходнасць»

Як звярнуў увагу прафесар эканамічнага факультэта БДУ, доктар фізіка-матэматычных навук Міхаіл КАВАЛЁЎ, падпісання Дагавора аб Супольнасці Беларусі і Расіі патрабавала эканамічная неабходнасць. «Нашы эканомікі ў СССР былі цесна інтэграваныя, і патрэбна было разбуранае за першыя гады самастойнасці супрацоўніцтва аднаўляць», — патлумачыў ён.

Па словах Міхаіла Кавалёва, вельмі хутка дзвюм краінам удалося аднавіць энергетычнае супрацоўніцтва. «Мы захавалі і мадэрнізавалі два гіганцкія нафтаперапрацоўчыя заводы, — канкрэтызаваў ён. — І тое, што ў Беларусі адзін з самых танных у Еўропе бензін, — гэта заслуга нашага энергетычнага супрацоўніцтва з Расіяй. Мы разам з Расійскай Федэрацыяй пабудавалі атамную электрастанцыю. І тое, што цяпер мы па тэмпах выкарыстання электрамабіляў адны з сусветных лідараў, — таксама заслуга нашага супрацоўніцтва».

Адным з эканамічных поспехаў інтэграцыі прафесар эканамічнага факультэта БДУ назваў узаемадзеянне ў харчовай галіне. «Так хутка і так высока падняць сельскую гаспадарку і вытворчасць прадуктаў харчавання мы змаглі толькі дзякуючы гіганцкаму расійскаму рынку, на які мы нашы прадукты харчавання прадаём на многія мільярды долараў», — адзначае эксперт.

Вынікам эканамічнай інтэграцыі з Расіяй з’яўляецца і тое, што Беларусь сёння — адзін з сусветных лідараў па долі апрацоўчай машынабудаўнічай прадукцыі ў валавым унутраным прадукце. «Побач быў вялізны расійскі рынак, куды мы маглі прадаваць нашы трактары, БелАЗы, іншую машынабудаўнічую тэхніку», — патлумачыў Міхаіл Кавалёў

Па словах прафесара эканамічнага факультэта БДУ, размовы аб імпартазамяшчэнні вяліся даўно. «Але як толькі супраць Расіі былі прыменены санкцыі і адтуль сышлі нашы канкурэнты, Беларусь пачала аднаўляць і сваю электроніку, і многія іншыя імпартазамяшчальныя галіны, — заўважыў ён. — Цяпер ужо стала зразумела, што разам з вялізнай Расіяй, разам з яе нафтадоларамі інавацыйны сектар эканомікі ў Беларусі таксама пачне расці хуткімі тэмпамі».

«Наша агульная мэта — адзіная сацыяльная прастора, дзе кожны чалавек адчувае сябе абароненым дзяржавай»

Як заўважыла старшыня Пастаяннай камісіі Савета Рэспублікі па адукацыі, навуцы, культуры і сацыяльным развіцці Наталля ПАЎЛЮЧЭНКА, прынцып правядзення ўзгодненай сацыяльнай палітыкі, накіраванай на стварэнне ўмоў, якія забяспечваюць годнае жыццё і свабоднае развіццё чалавека, з’яўляецца асновай для інтэграцыі ў сацыяльна-працоўнай сферы.

«Сёння магчымасць свабоднага перамяшчэння без дадатковых дазволаў і абмежаванняў паміж краінамі, адсутнасць моўнага бар’ера, агульныя культурныя каштоўнасці абумоўліваюць глыбокую інтэграцыю ў розных галінах эканомікі Саюзнай дзяржавы і спрыяюць фарміраванню адзінага рынку працы, — канстатавала Наталля Паўлючэнка. — Грамадзяне і Беларусі, і Расіі маюць роўны доступ да працоўных месцаў, аднолькавыя ўмовы аплаты працы, ахову працы і сацыяльныя гарантыі на тэрыторыі абедзвюх дзяржаў».

Роўнасць правоў грамадзян нашых краін на пенсіённае забеспячэнне рэалізуецца па-за залежнасці ад асаблівасцяў заканадаўства боку пражывання. «Тут ключавы прынцып — поўнае ўзаемнае прызнанне працоўнага стажу, — падкрэсліла старшыня пастаяннай камісіі. — Грамадзяне Саюзнай дзяржавы могуць фарміраваць свае пенсіённыя правы, працуючы як у Расіі, так і ў Беларусі: перыяды работы суміруюцца, а пры пераездзе пенсія прызначаецца без страт. Дзейнічае механізм экспарту пенсіі: калі чалавек пераязджае з адной краіны ў іншую, выплата працягваецца ў поўным аб’ёме».

У Саюзнай дзяржаве ўзаемна прызнаюцца дакументы аб адукацыі, вучоных ступенях і званнях. Адно з базавых праў Саюзнай дзяржавы — права на хуткую і неадкладную медыцынскую дапамогу на ўсёй яго тэрыторыі.

Саюзная дзяржава паслядоўна выраўноўвае правы грамадзян у сферы сацыяльнай падтрымкі. «Ідзе пастаянная работа па збліжэнні заканадаўстваў, каб не было адрозненняў ва ўзроўні падтрымкі, — падкрэсліла Наталля Паўлючэнка. — Наша агульная мэта — адзіная сацыяльная прастора, дзе кожны чалавек — няхай гэта будзе малады бацька або ветэран — адчувае сябе абароненым дзяржавай. У рамках далейшай гарманізацыі будзем працаваць у кірунках стандартызацыі сацыяльных паслуг, дапамогі сем’ям з інвалідамі і лічбавізацыі паслуг».

«Упершыню за ўсю гісторыю чалавецтва з’явіўся настолькі цесны саюз паміж дзвюма незалежнымі дзяржавамі»

Па словах старшыні Пастаяннай камісіі па правах чалавека, нацыянальных адносінах і сродках масавай інфармацыі Палаты прадстаўнікоў Мікалая БУЗІНА, тое, што грамадзяне дзвюх краін жывуць у адзіным інфармацыйным полі, — таксама вынік работы па ўзмацненні інтэграцыі. «На тэрыторыі Беларусі трансліруюцца расійскія каналы, у Расіі — беларускія», — канстатаваў Мікалай Бузін. Па словах парламентарыя, да канца сфарміраваць адзіную інфармацыйную прастору дазволіць інтэнсіўнае развіццё інфармацыйнай сферы ў цэлым.

Дэпутат перакананы: тыя перспектывы і планы, якія ставіць перад сабой Саюзная дзяржава ў частцы максімальнай інтэграцыі, паэтапна, крок за крокам будуць вырашаны. «Калі б нам не перашкаджалі, то мы гэта зрабілі б хутчэй, — заўважыў Мікалай Бузін. — Напэўна, упершыню за ўсю гісторыю чалавецтва з’явіўся настолькі цесны саюз паміж дзвюма незалежнымі дзяржавамі».

Вераніка КАНЮТА, Данііл ХМЯЛЬНІЦКІ