У пошуках каранёў

У Настассі — беларускія карані. Яе прадзед быў партызанам, а дзед закахаўся ў немку Веру (Зельма). Гісторыя кахання была настолькі моцнай, што, нягледзячы на асуджэнне родных пасля вайны, ён з’ехаў з ёй у Расію, потым у Казахстан. Менавіта там, у Алмаце, вырасла Настасся. Але цяга да зямлі продкаў вяла яе ў Беларусь. І змены ў асабістым жыцці да гэтага падштурхнулі.

«Я думала, што прыеду ў родную вёску дзеда — Рагатку — і там застануся. Але ўбачыла толькі дзве хаты і поле... Зразумела: гэта не маё. Я — гарадскі чалавек, мне патрэбныя людзі, стасункі», — расказвае Настасся.

Жанчына пачала шукаць месца, дзе ёсць і цішыня, і жыццё. Выпадкова натрапіла на аб’яву пра арэнду дома ў суседняй вёсцы Запруддзе. А потым ёй падказалі пра суседнюю вёсачку Лоск.

«Тут пагоркі, як у Алмаце, прыгожа. І склалася ўсё, быццам па маім заказе: у Валожыне ёсць басейн (я ж трэнер!), у суседніх Гародзьках — школа і музычная школа, куды потым аддала сваіх дзяцей. Я зразумела: вось яно».

Чат, талака і барабаны каля кастра

Настасся жыве ў Лоску ўжо дзевяць гадоў. Набыла дом з рускай печчу, зрабіла ацяпленне. Суседзі, таксама маладыя пары, сустрэлі яе ветліва. А паступова ў вёску дзіўным чынам пацягнуліся людзі — сталі набываць дамы, з цягам часу тут склалася незвычайная творчая супольнасць.

«У нас ёсць свой вясковы чат. Там асобныя тэмы: „магазін“ (хто што прадае ці мяняе), „талака“ (дапамога па гаспадарцы), „карысныя кантакты“, „размовы па душах“. І асноўны чат — проста пабалбатаць. У Лоску жыве больш за 200 чалавек».

Хто ж гэтыя новыя вяскоўцы? Музыкі, мастакі, рамеснікі, у асноўным людзі, якія працуюць дыстанцыйна. Яны іграюць на барабанах «джэмбэ» каля вогнішча, ходзяць адзін да аднаго ў госці, а на Каляды нараджаюцца ў карнавальныя маскі — многія з іх зроблены рукамі Настассі.

«Калі я адправіла сябрам у Казахстан відэа, як мы танцуем каля кастра, яны сказалі: „Насця, ты трапіла ў секту!“ А потым прыехалі, убачылі і зразумелі: я проста знайшла свой сусвет».

Качкі, бульба і крушэнне ілюзій

Пераехаць у вёску — адно, а выжыць у ёй без мужчынскай рукі — другое. Настасся не баіцца прызнавацца: першыя гады былі пошукам балансу.

«Я хацела ўсяго і адразу: каб птушкі былі па парах, каб усе свабодна гулялі па двары. Купіла курачак, качак. Але каршун, потым ліса... Выжылі толькі індыкі — такія баявыя, што нават сабака іх баіцца. А потым іх развялося столькі, што я не паспявала за імі прыбіраць, немагчыма было кавы на тэрасе папіць» (смяецца).

Ад качак прыйшлося адмовіцца — аддала іх суседцы, з бульбай таксама не склалася.

«Пасадзіла суперэкалагічную — без усялякай хіміі. Усё лета яе палола, акучвала, збірала каларадскіх жукоў. Выкапала тры мяхі з аднаго пасаджанага. Зразумела: гэта не маё. Цяпер саджаю толькі 10-15 кусцікаў ранняй бульбы. А вось кветкі, цяпліца з памідорамі — гэта мая радасць».

Выснова, якую зрабіла для сябе Настасся: «Утрымаць у вёсцы можа толькі жаданне. Калі ты сапраўды хочаш тут жыць — цяжкасці не палохаюць. Мне падабаецца выходзіць на вуліцу, сядзець на траве, глядзець на зоркі і ведаць, што ніхто не перашкаджае — ні зверху, ні знізу, ні збоку».

Сяброўства праз межы

Цікава, што вакол Настассі склалася інтэрнацыянальная супольнасць такіх жа перасяленцаў у Беларусь. У Мінску жыве сяброўка Настассі з Ташкента Таня — па нацыянальнасці, як нядзіўна, карэянка. Пакуль яна прыязджала да сяброўкі — з’явілася жаданне таксама набыць дом і перабрацца ў вёску.

«Мы святкуем Наўруз — дзень вясенняга раўнадзенства ці ўсходні Новы год. Гатуем усходнія стравы, робім шашлыкі. Але на пытанне, чым Беларусь адрозніваецца, адказваю проста: тут я адчуваю сябе дома. У Казахстане мы былі гасцямі, хоць і паважанымі. А тут — чысціня, бяспека, адкрытасць людзей. Магу пакінуць веласіпед каля хаты — і ніхто яго не возьме».

Ад трэнера да паэткі

У вольны час Настасся піша вершы (марыць выдаць зборнік) і робіць карнавальныя маскі з пап’е-машэ. Гэта хобі вырасла з дзіцячых карнавальных касцюмаў для дачкі.
«Аднойчы захацелася зрабіць маскі на ўсю сям’ю. 

А потым — на ўсіх сяброў. І пайшло. Мы ўжо арганізоўваем калядкі па вёсцы. Мару зрабіць сапраўдны карнавал на рэгулярнай аснове».

У нашай гераіні двое дзяцей — дачка Кацярына, ёй 17, вучыцца ў Мінску і 22-гадовы сын Максім. Настасся ездзіць на працу на ўласнай машыне за 25 кіламетраў у Валожын. Трэніруе ў басейне і малых, і дарослых, і нават грудных дзяцей. «Канкурэнтаў няма — басейн адзін на горад», — усміхаецца суразмоўніца.

Настасся працягвае даследаваць гісторыю сям’і: чакае ад родзічаў па нямецкай лініі падрабязнасцяў пра знаёмства дзеда і бабулі-немкі. «Мне цікава: што гэта было за каханне, калі ён, нягледзячы на асуджэнне родных, усё роўна з ёй ажаніўся?»

А вось свой галоўны выбар Настасся ўжо зрабіла: жыць на зямлі, побач з творчымі людзьмі, сярод прыроды і цішыні.

У Германіі жывуць маці нашай гераіні Наталля Мікалаеўна і сястра, якая нядаўна нарадзіла. Цяпер маці дапамагае дачцэ з малым. Але Наталля Мікалаеўна марыць вярнуцца на сваю малую радзіму. Як толькі ўнук крыху падрасце, маці плануе пераехаць. А дом ужо будуецца па суседстве з дачкой Настассяй у маляўнічай і роднай сэрцу Беларусі.

Надзея ЗУЕВА
Фота з архіва гераіні