У пятніцу Прэзідэнт паўтары гадзіны адказваў на пытанні тэлевядучай Мелінды Карэн Нусіфоры. Падчас інтэрв’ю закраналася шырокае кола тэм, па якіх сусветная супольнасць хоча пачуць меркаванне беларускага лідара. Аб перспектывах міру ў розных рэгіёнах, філасофіі дыялогу з амерыканцамі і еўрапейцамі і не толькі — пазіцыя Беларусі і яе Прэзідэнта Аляксандра Лукашэнкі па самых вострых пытаннях вялікай палітыкі гучала ў інтэрв’ю міжнароднаму тэлеканалу навін, які вяшчае на больш як 110-мільённую аўдыторыю ва ўсім свеце.

Вялікае інтэрв’ю Прэзідэнта Беларусі на тэлеканале «Аль-Арабія» выйшла ўчора. У эфіры праграмы «Час Першага» на тэлеканале «Беларусь 1» журналіст Мелінда Нусіфора расказала: «Ваш Прэзідэнт быў вельмі адкрыты. У нас адбылося шырокае інтэрв’ю, і, як журналіст, скажу, не на ўсе пытанні сусветным лідарам бывае камфортна адказваць, асабліва ў такі неспакойны для свету час». Яна дадала, што Аляксандр Лукашэнка не ўхіліўся ні ад аднаго пытання, і на ўсё даваў прамыя каментарыі.

Учора ўвечары тэлеверсію інтэрв’ю змаглі ўбачыць на тэлеканале «Беларусь 1» і беларускія гледачы. Мы прапануем чытачам друкаваную версію падрабязнасцяў гэтай цікавай і змястоўнай размовы.

Аляксандр Лукашэнка даў інтэрв’ю тэлеканалу «Аль-Арабія»

«Надзея на мір ёсць заўсёды»

Журналіст заўважыла, што яе сустрэча з Прэзідэнтам Беларусі праходзіць у нестабільны час, калі па ўсім свеце адбываецца нямала канфліктаў. Мелінда Нусіфора пацікавілася ў Аляксандра Лукашэнкі: ён аптыміст або песіміст адносна той сітуацыі, якая складваецца ў свеце?

«Фіфці-фіфці, — сказаў Прэзідэнт. — Цяпер сітуацыя такая. Але я хацеў бы быць аптымістам. Усе мы хочам нармальна жыць у такой спакойнай, прыгожай краіне, якой з’яўляецца Беларусь. Я думаю, і Аўстралія (Мелінда Нусіфора з’яўляецца ўраджэнкай гэтай часткі свету. — „Зв.“) у асноўнай частцы сваёй, дзе жывуць людзі. Асабліва Новая Зеландыя. Ні разу там не быў, але, мне здаецца, што Новая Зеландыя вельмі падобная на Беларусь. Таму хочацца жыць у спакойным свеце і ў прыгожай краіне, дзе можна і працаваць, і знаходзіць час для адпачынку».

«У нас вельмі дакладна і правільна гавораць, што надзея памірае апошняй, — адзначыў Прэзідэнт. — Таму мы надзею гэту (на мір. — „Зв.“) не страчваем. І вы вельмі дакладна заўважылі, што мы з вамі жывём сёння ў такіх рэгіёнах — у самых небяспечных рэгіёнах, дзе ідуць войны. Таму часам прыходзіцца толькі спадзявацца (на мір. — „Зв.“). Але тое, што надзея на мір ёсць заўсёды, — гэта класіка».

Па словах кіраўніка дзяржавы, беларусы заўсёды спадзяюцца на мір, бо нас да гэтага падштурхнула гісторыя. 

«У адрозненне ад вашай радзімы, мы заўсёды жылі і жывём у гэтым катле бурлівым, на скрыжаванні Еўропы і Азіі, і ўсе самыя цяжкія войны, сутыкненні, канфлікты адбываліся менавіта тут, — удакладніў ён. — Мы часта вялі не свае войны, але на нашай зямлі яны заўсёды адбываліся. 

Гэта ў Аўстраліі, на краі планеты, як мы гэта разумеем, заўсёды было ціха і спакойна. Хоць гэта адноснае такое паняцце. Заўсёды ж нешта адбывалася: не войны, ну, дык пэўныя прыродныя катаклізмы, якія вельмі добра вам знаёмыя, у адрозненне ад нас».

«Ваеннага рашэння ні ў аднаго, ні ў другога канфлікту няма»

Мелінда Нусіфора пацікавілася меркаваннем Прэзідэнта Беларусі, ці можа Амерыка аказаць уплыў на Ізраіль, каб ён спыніў сваю агрэсію супраць Ірана.

«Абсалютна можа, і некаторыя факты апошняга часу аб гэтым сведчаць, — канстатаваў Аляксандр Лукашэнка. — Вы ведаеце, гэта адкрыты такі ў сродках масавай інфармацыі канфлікт паміж Трампам і Нетаньяху, дзе Трамп ва ўласцівай яму манеры папракнуў Нетаньяху, які па-ранейшаму атакуе Ліван. Але гэта была адна з умоў Ірана — не атакаваць Ліван падчас спробы дамовіцца. Аднак Ізраіль ва ўласцівай яму манеры (яму ўсё, бачыце, дазволена) пачаў біць па-ранейшаму па поўдні Лівана і не толькі поўдні. У выніку гінуць ні ў чым не вінаватыя людзі. І калі Трамп асадзіў Нетаньяху, штосьці атрымалася ў гэтым плане, удалося ўсё ж такі прыпыніць Ізраіль. Гэта паказала поўную залежнасць Ізраіля ад Злучаных Штатаў Амерыкі. І Дональд Трамп прама сказаў, калі ён (Нетаньяху. — „Зв.“) не будзе слухацца яго, то ён, Ізраіль, застанецца ў адзіночку. Гэтага больш за ўсё Ізраіль баіцца, бо Ізраіль размешчаны адносна недалёка ад Ірана, і ў Ірана ёсць усе магчымасці для таго, каб атакаваць Ізраіль».

Па словах Аляксандра Лукашэнкі, калі ў ізраільцян не будзе амерыканскіх ракет, то так званы залаты, усепагодны купал будзе прабіты, і яўрэі на сваёй зямлі атрымаюць тое, чаго яны не хочуць і чаго не чакаюць. «Таму апошнія падзеі, якія адбыліся ў адносінах паміж ЗША і Ізраілем, сведчаць аб тым, што Ізраіль поўнасцю залежыць ад ЗША, — паўтарыў кіраўнік дзяржавы. — Ды і гэта без падзей зразумела. Ізраіль не тая краіна, якая валодае каласальнымі рэсурсамі, як, дапусцім, Расія ў канфлікце з Украі-

най, каб ваяваць з Іранам. Тым больш што Ізраіль акружаны мусульманскім светам. Так, ён разнастайны, мусульманскі свет сёння: яны не могуць дамовіцца, у іх няма гэтага адзінства. Але хто яго ведае.

Я заўсёды гавару, што вайна непрадказальная: яна можа развярнуць падзеі ў такім кірунку, які ў мірны час цяжка прадказаць».

У гэтай сувязі беларускі лідар параіў Ізраілю быць больш акуратным і асцярожным. «Яны ўжо і так у сусветнай супольнасці атрымалі такі „рэйтынг“, што далей няма куды, разбамбіўшы Газу, — канкрэтызаваў Аляксандр Лукашэнка. — Нават у гісторыю многія паглядзелі: які халакост? Які можа быць халакост, аб якім ізраільцяне гаварылі, калі яны забілі столькі людзей, і перш за ўсё жанчын і дзяцей? Дзяцей жа ў Газе загінула шмат. Там увогуле ўсё сцерлі з твару зямлі. Якісьці курорт спрабуюць на касцях людзей пабудаваць. Гэта ж глупства поўнае. 

Таму Ізраілю таксама трэба ўзяць, як у нас гавораць, галаву ў рукі і падумаць аб сваім далейшым існаванні. У адваротным выпадку ім не дапаможа і ядзерная зброя».

У гэтай сувязі Аляксандр Лукашэнка выказаўся наконт патрабавання ЗША да Ірана, якое датычыцца адмаўлення апошняга ад ядзернай зброі. «Калі зыходзіць з пазіцыі справядлівасці, Злучаныя Штаты Амерыкі маюць ядзерную зброю? Маюць, — канстатаваў Прэзідэнт. — Ну ладна, ЗША, родапачынальнікі ядзернай зброі, даўно яе маюць. Але Ізраіль? Маўчыць жа, што ў іх ёсць ядзерная зброя. Іранцы могуць спытаць: ну, дык чаму яны не могуць мець ядзерную зброю? Тым больш што побач — Індыя, Пакістан (ядзерныя дзяржавы). Чаму Іран не можа мець ядзерную зброю? 

Калі па справядлівасці, то давайце ліквідаваць будзем паціху, паэтапна ўсю ядзерную зброю ў свеце. Але калі гэта фактар стрымлівання і фактар таго, што на цябе ніхто ніколі не нападзе, калі ты маеш ядзерную зброю, ну, тады Іран мае права, як і іншыя краіны, з мэтай сваёй абароны мець гэту ядзерную зброю».

Што датычыцца блакіроўкі Армузскага праліва, кіраўнік дзяржавы не думае, што іранцы хочуць спыніць там суднаходства. «Гэта не ў іх інтарэсах, — лічыць ён. — Бо калі будзе блакіраваны Армузскі праліў, то багатыя краіны заліва знойдуць іншы шлях. У рэшце рэшт пракладуць трубы туды, куды трэба — з поўначы на поўдзень праз Аман — і ў Індыйскім акіяне будуць запраўляць свае танкеры і гэтак далей. Таму гэта не ў інтарэсах Ірана. Але яны хочуць атрымаць кампенсацыю за тую агрэсію, якая адбылася супраць Ірана. Мы таксама іх разумеем у гэтым плане. Таму трэба Ізраілю і ЗША, якія атакавалі Іран, падумаць аб тым, як яны будуць кампенсаваць гэту шкоду».

Па словах Аляксандра Лукашэнкі, і ў канфлікце на Блізкім Усходзе, і ў канфлікце ва Украіне вельмі шмат праблем, якія трэба вырашаць. 

«І гэтыя праблемы могуць быць вырашаны толькі за сталом перагавораў, — канкрэтызаваў беларускі лідар. — Ваеннага рашэння ні ў аднаго, ні ў другога канфлікту няма: ні ва Украіне, ні на Блізкім Усходзе. Няма ваеннага рашэння. Таму трэба адумацца, як я сказаў, галаву ў рукі ўзяць, і падумаць, бо загіне вельмі шмат ні ў чым невінаватых людзей».

• Мы шмат разоў гаварылі аб тым, што абсалютна недапушчальна, каб вайна Украіны з Расіяй перакінулася на тэрыторыю Беларусі.

«Я — за ядзернае раззбраенне»

Тэлевядучая звярнулаўвагу, што Аляксандр Лукашэнка згадаў ядзерную зброю, якая з’яўляецца фактарам канфлікту не толькі на Блізкім Усходзе. Пры гэтым журналіст заўважыла, што, нягледзячы на ўсе намаганні ЗША, многія краіны, наадварот, хочуць мець ядзерную зброю, каб абараняць свае краіны ад нападзення.

«Многія краіны пра гэта гавораць, але гэта шлях у нікуды, гэта шлях на знішчэнне, — лічыць Прэзідэнт. — Бо калі ў цябе ёсць ружжо, яно вісіць на сцяне да пары да часу. Але ружжо для таго і прызначана, каб з яго страляць.

Таму мы сёння гаворым, што ядзерная зброя — гэта фактар стрымлівання. Сёння, відаць, так. Я глыбока не вывучаў гэту тэму, але валодаць ядзернай зброяй краінам усяго свету — гэта шлях у нікуды. Раней ці пазней узнікне ядзерны канфлікт — і планета будзе знішчана».

Таму, як падкрэсліў беларускі лідар, ён не прыхільнік таго, каб краіны мелі ядзерную зброю. «Я — за ядзернае раззбраенне, — канстатаваў Аляксандр Лукашэнка. — І гэта павінна датычыцца ўсіх: і Расіі, і Злучаных Штатаў Амерыкі, і Кітая, і Ізраіля, і Індыі, і Пакістана, і іншых краін. Гэта павінна датычыцца ўсіх».

Па словах кіраўніка дзяржавы, бамбёжка Ірана не спыніць распрацоўку ядзернай зброі ў гэтай краіне, а наадварот, яшчэ больш падштурхне да гэтага. «У Іране шмат зроблена памылак, калі паглыбляцца, зноў жа, у гэты канфлікт, — лічыць Аляксандр 

Лукашэнка. — Адна з памылак Злучаных Штатаў Амерыкі і Ізраіля заключаецца ў тым, што яны згуртавалі даволі раз’яднанае грамадства Ірана. Грамадства Ірана было ў пэўнай ступені раз’яднана да гэтага канфлікту. Ізраільцяне і амерыканцы дапамаглі згуртаваць гэта грамадства. З іх пункту гледжання — гэта памылка. Для Ірана — гэта добра».

Аляксандр Лукашэнка абсалютна перакананы, што распрацоўка ядзернай зброі ў Іране будзе прадоўжана. Яшчэ і таму, па яго словах, што амерыканцы дапусцілі другую памылку, не пагадзіўшыся, каб Іран вывез свае ядзерныя матэрыялы ў Кітай або ў Расію. «Чаму амерыканцы не пагадзіліся, каб Іран вывез гэты ўзбагачаны ўран у Кітай? — задаў пытанне кіраўнік дзяржавы і адразу ж патлумачыў: — Кітай — ядзерная краіна. Яна выпрацоўвае ўзбагачанае ядзернае паліва для ядзернай зброі. Ніхто не забараняе Кітаю, ніхто не цісне на Кітай. Ну няхай бы туды вывезлі. Што, гэта такую вялікую перавагу дало б Кітаю? Абсалютна не. Кітай не валодае той колькасцю ядзерных боегаловак, як Расія і Злучаныя Штаты Амерыкі. Няхай бы ў Кітай вывезлі і былі б пад кантролем гэтыя матэрыялы».

У якасці прыкладу Аляксандр Лукашэнка прывёў нашу краіну. «У Беларусі сёння ў наяўнасці матэрыял, але ён пад кантролем МАГАТЭ (мы калісьці з гэтым пагадзіліся), і свет не мае да нас ніякіх прэтэнзій, хоць мы гэтыя ядзерныя матэрыялы маем, — канстатаваў Прэзідэнт. — Дакладна так маглі б кантраляваць і ў Кітаі. Ну нават калі гэты ўзбагачаны ўран, або там плутоній, або яшчэ нешта пасадзейнічалі стварэнню новых ракет з ядзернымі боегалоўкамі ў Кітаі, ну і што? На дзясятак ракет было б больш. Але амерыканцы ўпёрліся. Я ўпэўнены, па палітычных матывах: як гэта так — у Кітай? 

Кітай — галоўны сапернік Злучаных Штатаў Амерыкі. Трэба з гэтым пагадзіцца — галоўны сапернік, які развіваецца хутчэй, чым Злучаныя Штаты Амерыкі».

Па меркаванні беларускага лідара, не трэба было ЗША перашкаджаць Ірану вывозіць ядзерныя матэрыялы ў КНР. «Іран не аддасць ядзерны матэрыялы ЗША, — падкрэсліў ён. — Гэта таксама па такіх прынцыповых палітычных і дыпламатычных меркаваннях. Ну як аддаць агрэсару гэтыя матэрыялы? Таму вось упёрліся ў неістотныя, можна сказаць, пытанні з пункту гледжання іх вырашэння. Трэба было рухацца ў гэтым кірунку, і вінаваты тут ізраільцяне і перш за ўсё амерыканцы. Я думаю, разруляць гэту сітуацыю амерыканцы, бо выйсця іншага няма».

Па словах кіраўніка дзяржавы, там, дзе амерыканцы ўтрымліваюць свае базы, няма іх саюзнікаў і прыхільнікаў. «Гэта будуць іх праціўнікі, — удакладніў ён. — Турцыя, Саудаўская Аравія, Катар, Бахрэйн, Эміраты і гэтак далей — яны ўсе за тое, каб спыніць гэту сутычку і пачаць устанаўліваць нармальныя адносіны. Усе пералічаныя мной краіны аб гэтым Трампу сказалі: „Мы не хочам там вайны“. Чаму — вы таксама ведаеце. 

Таму аб’ектыўныя такія абставіны прымушаюць амерыканцаў рухацца дыпламатычным шляхам для спынення вайны».

«Заўсёды, пачынаючы штосьці, трэба думаць, што будзе потым»

Журналіст удакладніла, ці здольны Іран хутка завяршыць гэты канфлікт.

Аляксандр Лукашэнка адзначыў, што да гэтага Іран у сяброўскім рэчышчы падштурхоўваюць такія буйныя краіны, як Кітай, Расія, Індыя, Пакістан. «З іншага боку (гэта мне дакладна вядома) — Турцыя, Саудаўская Аравія, нябедныя, вельмі магутныя краіны. Той жа Ірак, Бахрэйн, Эміраты (ААЭ. — «Зв.») і іншыя краіны Заліва заявілі Трампу, што хочуць дыпламатычнага ўрэгулявання гэтага канфлікту, — дадаў Прэзідэнт. — Ні адна з краін — саюзніц Злучаных Штатаў Амерыкі, калі іх можна так назваць цяпер, не выступіла за працяг канфлікту, каб пакараць Іран. Нягледзячы на тое, што ў некаторых краін, дапусцім, як у Эміратаў, з Іранам былі вострыя пытанні, і я б не сказаў, што яны сябры. Тым не менш кіраўніцтва Аб'яднаных Арабскіх Эміратаў прама заявіла Трампу аб тым, што вайну трэба тут заканчваць, трэба дамаўляцца».

Па словах Прэзідэнта, усім зразумела, чаму яны гэтага хочуць. «З аднаго боку — саюзнікі Ізраіля і ЗША, хутчэй за ўсё, ЗША, — патлумачыў ён. 

— Якімі могуць быць саюзнікамі Ізраіля мусульманскія краіны? Ніякімі саюзнікамі яны ўжо, напэўна, ніколі не будуць, яны і не былі саюзнікамі. Але гэта саюзнікі ЗША, на іх тэрыторыі размешчаны базы Злучаных Штатаў Амерыкі. Таму канфліктуючыя бакі падштурхоўваюцца рознымі краінамі.

Але Іран наносіць удары па базах Злучаных Штатаў Амерыкі, якія размешчаны ў Персідскім заліве. Правільна яны робяць або не? З пункту гледжання Ірана — правільна: вайна ідзе, а як іначай?»

Кіраўнік дзяржавы агучыў праблему, звязаную з тым, што некаторыя беспілотнікі, запушчаныя з тэрыторыі Ірана, трапляюць на жылыя кварталы. У гэтым, як заўважыў Аляксандр Лукашэнка, і ёсць недахоп БПЛА. «Працуюць сістэмы падаўлення гэтых беспілотнікаў, сістэмы РЭБ, і ў сувязі з гэтым беспілотнікі адхіляюцца ад цэлі і падаюць (паліва скончылася ці яшчэ па пэўных прычынах) туды, куды іх не накіроўвалі, — патлумачыў ён. — Мы гэта таксама адчуваем цяпер з боку Украіны і Расіі. Яны паміж сабой ваююць, а беспілотнікі на нашу тэрыторыю залятаюць. Вось нядаўна адхіліўся адзін з такіх і прама з тэрыторыі Расіі, Смаленскай вобласці, заляцеў і выбухнуў на тэрыторыі Беларусі. Прычына — работа сістэм радыёэлектроннай барацьбы».

Гэтак жа, па словах беларускага лідара, і на Блізкім Усходзе. 

• «Але Іран атакуе базы Злучаных Штатаў Амерыкі — агрэсара, як яны лічаць, які атакаваў Іран, — удакладніў ён. — Што тут не так? Усё так».

Аляксандр Лукашэнка звярнуў увагу на пэўнае перафарматаванне Блізкага Усходу. «Там не будзе ніколі таго, што было да гэтага канфлікту, — падкрэсліў Прэзідэнт. 

— Там свет перафарматаваўся. Не факт, што ён такім і застанецца, але ўжо такім, якім быў да вайны, ён не будзе. І гэта таксама, дарэчы, праблема будучыні. Заўсёды, пачынаючы штосьці, трэба думаць, што пасля гэтага, што будзе потым»

Па словах кіраўніка дзяржавы, нанясенне ўдараў ЗША па Іране не вырашыла ні адну з праблем, пытанняў і задач, якія ставілі перад сабой амерыканцы. Наадварот. «Таму трэба думаць, асабліва калі ты ўрываешся ў чужую краіну, што далей, — акцэнтаваў увагу беларускі лідар. — Іран ракетамі не перамагчы — вялізная тэрыторыя. 

Ні адну з краін немагчыма перамагчы ракетамі. Так, можна разбіць, разбурыць і гэтак далей, але патрэбна наземная аперацыя. 

Ніколі Злучаныя Штаты Амерыкі не пойдуць на буйнамаштабную наземную аперацыю. Нават на малую аперацыю, бо будуць тысячы загінулых амерыканцаў. Гэта Амерыка не перажыве. Асабліва ў той сітуацыі, якая сёння складваецца ў Злучаных Штатах Амерыкі супраць рэспубліканскай партыі, якая кіруе».

Аляксандр Лукашэнка лічыць, што, пачаўшы канфлікт на Блізкім Усходзе, ЗША здзейснілі фатальную памылку. Гэтага, па яго словах, нельга было рабіць.

«Тое, што Ізраіль уцягнуў Амерыку ў гэту вайну, — факт, — канстатаваў Прэзідэнт. — Вялікі ці малы факт, не ведаю — час пакажа. Але тое, што Амерыка не тая краіна, якую можна на ланцужку кароткім вадзіць, — таксама факт. Таму немагчыма было Амерыку ўцягнуць у гэты канфлікт, як нейкае ягня, калі б яны самі таго не хацелі. Яны лічылі, што ваенным шляхам могуць вырашыць любую праблему. Так, Ізраіль правакаваў Злучаныя Штаты Амерыкі. Так, ізраільскае лобі, яўрэйскае лобі, у Злучаных Штатах Амерыкі вельмі магутнае, гэта мы прызнаем — багатыя, магутныя людзі, яны ўплываюць. 

Але ты (Дональд Трамп. — «Зв.») — Прэзідэнт, твае саветнікі, памочнікі па нацыянальнай бяспецы, міністэрства ці то вайны, ці то абароны і гэтак далей, дзяржсакратарыят — яны ж таксама галавой павінны былі думаць: што потым?

Таму сказаць, што Ізраіль, краіна, якая ледзь заўважная на палітычнай карце свету, уцягнула такую магутную (краіну, як ЗША. — «Зв.»), такога «слана» ў гэту вайну, было б смешна і няправільна. Амерыканцы хацелі быць уцягнутымі ў гэту вайну».

«Абсалютна недапушчальна, каб вайна Украіны з Расіяй перакінулася на тэрыторыю Беларусі»

Журналіст звярнула ўвагу, што Беларусь таксама знаходзіцца ў няпростай сітуацыі і ў апошнія тыдні апынулася ў цэнтры ўвагі СМІ: Уладзімір Зяленскі заявіў аб тым, што Уладзімір Пуцін плануе разгарнуць новую атаку на Украіну з тэрыторыі Беларусі. Мелінда Карэн Нусіфора ўдакладніла ў Аляксандра Лукашэнкі, ці абмяркоўваў з ім яго расійскі калега такую магчымасць.

Кіраўнік дзяржавы адзначыў, што гэта пытанне лідары абмяркоўвалі, але толькі не ў тым ключы, у якім падаюць СМІ. «Мы шмат разоў гаварылі аб тым, што абсалютна недапушчальна, каб вайна Украіны з Расіяй перакінулася на тэрыторыю Беларусі, — падкрэсліў Аляксандр Лукашэнка. — Па розных прычынах. Першая — Беларусь вельмі ўразлівая ў ваенных адносінах, калі Украіна пачне атакаваць Беларусь так, як яна атакуе Расію. Бо Беларусь ва ўкраінскіх ваенных — як на далоні. Мы гэта цудоўна разумеем, што нашы асноўныя аб’екты жыццезабеспячэння — вытворчыя і лагістычныя — апынуцца пад ударам. Як яны заявілі, у іх ужо 500 такіх цэляў на тэрыторыі Беларусі намечана».

Другая прычына — у недапушчальнасці ваеннага канфлікту на нашай тэрыторыі, — па словах Прэзідэнта, звязана з тым, што беларускі народ не прымае войнаў. 

• «Мы ўжо нацярпеліся ў гісторыі, — нагадаў ён. — Мы разумеем, што загіне нямала нашых ваенных. За што? Навошта ім гінуць?»

Па-трэцяе, як дадаў Аляксандр Лукашэнка, пры ўмове ўступлення Беларусі ў гэты канфлікт фронт для Расіі будзе павялічаны на 1500 кіламетраў беларуска-ўкраінскай граніцы, што ўскладніць ход ваенных дзеянняў. «І гэта вайна набудзе новую якасць: гэта будзе вайна Беларусі і Расіі супраць блока НАТА, — канстатаваў ён. — Хоць я не выключаю, што можа быць і без гэтага».

Па словах кіраўніка дзяржавы, ёсць і шэраг іншых прычын, якія робяць уцягванне Беларусі ў гэты канфлікт немагчымым. Сярод іх — гуманітарныя. «Там жа ўсё пераплецена: ва Украіне жывуць сем’і беларусаў, у Беларусі, там, на поўдні Беларусі, жывуць сем’і ўкраінцаў, ёсць сумесныя сем’і, — патлумачыў Аляксандр Лукашэнка. — Перажаніліся, дзяцей выгадавалі, жылі як нармальныя людзі — граніцы ж не было. Украінцы да нас прыходзілі праз граніцу, беларусы — ва Украіну свабодна ездзілі. У свой час і я туды ездзіў. Нават мае карані дзесьці паміж Чарнігавам і Кіевам зарыты. Разумееце, наколькі ўсё пераплецена? І шэраг іншых момантаў. І мы што, павінны гэта ўсё адкінуць у бок, забыць і пачаць ваяваць? Не».

Беларускі лідар удакладніў, што гэта пытанне заўсёды існавала ў СМІ. «І я вам шчыра гавару, даслоўна магу перадаць, што мне сказаў Прэзідэнт Расіі: «Мы разумеем, што ўступленне Беларусі ў пэўнай якасці ў вайну, у канфлікт непрымальна. Гэта больш будзе шкоды, чым карысці».

Па словах Аляксандра Лукашэнкі, сродкі масавай інфармацыі накруцілі гэту тэму, а Зяленскі падыграў. «Ён яшчэ пачаў заявы рабіць супраць Беларусі, — дадаў Прэзідэнт. — Я спачатку задумаўся, навошта яму гэта трэба, бо ён разумее і ваенныя яму паведамляюць (гэта я дакладна ведаю), што ніякай небяспекі з боку Беларусі няма. Ён гэта разумее, тым не менш ён робіць гэтыя заявы. Навошта?»

Кіраўнік дзяржавы лічыць, што да такіх заяў Уладзіміра Зяленскага, які дагэтуль не гаварыў аб тым, што Расія нападзе на Украіну з тэрыторыі Беларусі або беларусы нападуць на Украіну, падштурхоўвае Захад. «Больш за ўсё непакоіліся еўрапейцы, — канстатаваў Аляксандр Лукашэнка. — Мне здаецца, адбыўся ціск заходніх краін на Зяленскага: „А ты чаго маўчыш? Мы за цябе гаворым, а ты маўчыш“. Вось ён і зрабіў гэтыя нязграбныя, непатрэбныя абсалютна заявы».

«Трэба ісці на кампраміс, калі мы хочам скончыць гэту вайну»

У Прэзідэнта спыталі, ці не стаіць за гэтымі правакацыямі НАТА.

«Я не скажу, што НАТА заварвае гэту кашу, — лічыць Аляксандр Лукашэнка. — НАТА цяпер умешвацца ў гэтыя працэсы ва Украіне вельмі небяспечна, нельга: могуць справакаваць не проста эскалацыю, могуць справакаваць ядзерны канфлікт. А гэта як мінімум гібель усёй Еўропы, а то і ўсёй планеты. Гэта нявыгадна нават Злучаным Штатам Амерыкі, якія знаходзяцца быццам бы далёка, за акіянам. Гэта нявыгадна нікому! Таму я не думаю, што НАТА вельмі будучы зацікаўленай ў гэтым канфлікце, заварваюць гэтую кашу. Не. Натуральна, у іх ёсць, і перш за ўсё сярод ваенных, такое жаданне — паваяваць, пагрэць рукі на вайне».

Некаторыя краіны, па словах беларускага лідара, паводзяць сябе неадэкватна. У прыватнасці, нашы заходнія і паўночныя суседзі. 

• «Яны абсалютна неадэкватна сябе паводзяць, разлічваючы на тое, што калі вайна пачнецца з Расіяй, Беларуссю, то ваяваць будуць немцы, французы, можа, амерыканцы, а яны дзесьці ў другім эшалоне будуць ісці як мінімум, — удакладніў Аляксандр Лукашэнка. — Так не будзе. 

Амерыканцы не дурні, заходнікі таксама. Яны любяць (і вы гэта заўважылі) паваяваць чужымі рукамі і здалёк, а здалёк не пераможаш. Таму камусьці хацелася б справакаваць нейкае супрацьстаянне ў блоку НАТА, але я не думаю, што гэта агульнае меркаванне натаўскіх кіраўнікоў, кіраўнікоў дзяржаў, якія ўваходзяць у склад НАТА».

Гаворачы аб апошніх заявах вялікай тройкі (Францыі, Германіі і Вялікабрытаніі), падчас якіх прысутнічаў і Зяленскі, Аляксандр Лукашэнка нагадаў, што ў пяці пунктах яны прад’яўляюць непрымальныя для Расіі прэтэнзіі. «Вядучыя краіны еўрапейскія патрабуюць ад Расіі крайніх мер, невыканальных — класіка, — удакладніў Прэзідэнт. — Заўсёды ў пачатку гэтага дыялогу, калі яны гэтага хочуць, а, відаць, да гэтага ўжо схільныя еўрапейскія дзяржавы, на перагаворах задаюць самую высокую планку, каб потым можна было ад гэтага адступіць. Я думаю, гэта іх пазіцыя ў пачатку перагавораў. Расійская пазіцыя таксама максімальная, яна была заяўлена. 

Цяпер трэба сесці за стол перагавораў і зблізіць гэтыя пазіцыі. А каб зблізіць пазіцыі, трэба ісці на кампраміс, калі мы хочам скончыць гэту вайну. Адзін бок і другі».

Адказваючы на пытанне, як будзе выглядаць паспяховае завяршэнне гэтых перагавораў, па меркаванні Аляксандра Лукашэнкі, паспяховая здзелка будзе толькі тады, калі два бакі ўсвядомяць: усе войны, сутыкненні, гібель людзей — у галовах тых, хто прымае рашэнні. «Вось калі яны ўсвядомяць, што ўсё — тупік, далей нельга, далей будзе эскалацыя і яшчэ горшая будзе сітуацыя, калі ў галовах ваюючых і іх прыхільнікаў складзецца — значыць, можна дасягнуць гэтага кампрамісу, — перакананы Аляксандр Лукашэнка. — Якія канкрэтныя крокі могуць быць зроблены для кампрамісу (у мяне ёсць на гэта пункт гледжання), я не хачу аб гэтым гаварыць, бо гэта будзе вырашацца за сталом перагавораў. І не я гэта буду вырашаць, а бакі, якія непасрэдна ўцягнутыя ў гэты канфлікт. 

Я ведаю толькі адно, што сёння трэба выкарыстоўваць любыя крокі для таго, каб дасягнуць праз кампрамісы мірнага пагаднення. Надоўга!»

«З Беларусі, і, асабліва, з майго боку, нейкіх ваенных дзеянняў чакаць не варта»

Журналіст тэлеканала нагадала, што ў пачатку гэтага канфлікту Аляксандр Лукашэнка прадказваў хуткую перамогу Расіі, называючы Зяленскага мярзотнікам, але нядаўна беларускі бок агучыў прапанову ўступіць у перагаворы. «Ці значыць гэта, што Беларусь можа іграць ролю пасрэдніка? Ці гатовы вы выступіць такім пасрэднікам у гэтым канфлікце, і ці значыць гэта, што Украіна  апынулася ледзь не больш паспяховай у гэтым канфлікце, чым бачылася першапачаткова?» — канкрэтызавала яна пытанне.

Па словах кіраўніка дзяржавы, у пачатку гэтага канфлікту, зыходзячы з ходу баявых дзеянняў, не толькі Аляксандр Лукашэнка, але і ўсе ў свеце разумелі, што вайна скончыцца хуткай перамогай расіян. «Гэта было звязана перш за ўсё з тым, што расіяне былі ў Кіеве, асабліва тыя часці воінскія, якія заходзілі з поўначы, — патлумачыў Прэзідэнт. — Але потым пэўныя палітыкі і сілы папрасілі Пуціна спыніцца, адвесці войскі ад Кіева і заключыць мірнае пагадненне. Бачачы такую сітуацыю, тое, што гіне нямала людзей, і што вайна, будзем шчырымі, ідзе некалькі не зусім па сцэнарыі, які быў прапісаны, Пуцін пагадзіўся і вывеў свае перадавыя часці з Кіева. Да гэтага вываду ўсе разумелі, што Украіне засталося няшмат».

Многія, па словах кіраўніка дзяржавы, лічаць, што гэта была памылка расіян, якія вывелі свае часці з Кіева. Аляксандр 

Лукашэнка перакананы, што гэта былі крокі расіян, накіраваныя на аднаўленне міру паміж канфліктуючымі бакамі. «Але пасля таго, як расіяне вывелі войскі з Кіева, міру гэтага не наступіла, — канстатаваў беларускі лідар. — Мяркуйце самі, хто правы, хто вінаваты, але мы абапіраліся, і я ў тым ліку,на аб’ектыўныя рэчы, якія адбываліся на полі бою».

Па меркаванні Прэзідэнта, калі б расіяне далей працягнулі наступленне ўжо ў Кіеве, то там ні Зяленскага, нікога б не засталося. «Але ў чарговы раз, напэўна (я ведаю гэтыя сілы), падманулі, — канстатаваў ён. — Гэта быў Ватыкан і, што дзіўна, яўрэйскае лобі — ізраільцяне. Яны ад імя Зяленскага заяўлялі: „Усё, ідзём на мір, пагаджаемся“. Ну і іншыя. Таму я зыходзіў з гэтага. А далей вайна зацягнулася. Ужо пяты год яна ідзе. Ніхто мэты не дасягнуў, але, шчыра, расіяне на полі бою больш паспяховыя, і яны рухаюцца. І калі расіянам удасца акружыць вось гэту агламерацыю, як яны яе называюць, і вызваліць або захапіць частку Данецкай вобласці, дзе акапаліся, і вельмі моцна акапаліся войскі Украіны, таксама дні іх (украінскай арміі. — „Зв.“) будуць злічаны, бо асноўны касцяк войск УСУ знаходзіцца на гэтай частцы Данецкай вобласці — Данбасе».

Украінцы, па словах кіраўніка дзяржавы, гэта разумеюць: не хапае людзей, зброі. Пры гэтым вельмі эфектыўна яны дзейнічаюць беспілотнікамі. «Але і расіяне дасягнулі вельмі высокага ўзроўню барацьбы сваімі беспілотнымі лятальнымі апаратамі, — адзначыў Аляксандр Лукашэнка. — Расія ракетамі, дронамі па ўсёй Украіне наносіць удар, а ўкраінцы наносяць удар і па мірных жыхарах, і па помніках гісторыі і культуры, і па нафтаперапрацоўцы, па прадпрыемствах — па ўсёй Расіі, да Урала, б’юць беспілотнікамі. Вось такая вайна цяпер. Але на фронце крок за крокам, метадычна расіяне прасоўваюцца наперад. Марудна, але прасоўваюцца».

Пры гэтым, як заўважыў Прэзідэнт, часам паспяхова абараняюцца на фронце і ўкраінцы. «Але яны не такія паспяховыя, як расіяне», — падкрэсліў ён.

Што датычыцца крытыкі Аляксандрам Лукашэнкам Уладзіміра Зяленскага, беларускі лідар дапускае, што, можа быць, дзесьці і перабраў. Але гэта, па яго словах, быў адказ на некарэктныя заявы ў яго адрас. «Я маўчаў, нават усе здзіўляліся, што я маўчаў, — заўважыў Прэзідэнт. — Але я разумеў, чалавек знаходзіцца пад такім прэсам, малады чалавек, нявопытны, ён не ваенны чалавек — можа, нешта ў галаве там не спрацавала. Я маўчаў, але калі мне пачалі пагражаць, я вымушаны быў адказаць. Калі Уладзімір Аляксандравіч пакрыўдзіся, я прашу ў яго прабачэння за гэтыя словы. Улічваючы ўсё ж такі, што ён ваюе, можа быць, мне і не трэба было так рэзка гаварыць пра гэта. Але, з іншага боку, ён павінен разумець — у нас часта гавораць: як спяваюць, так і адпяваюць. Таму трэба быць больш акуратным і асцярожным. Тым больш з Беларусі і, асабліва, з майго боку, нейкіх ваенных дзеянняў чакаць не варта».

«Толькі мы, тры славянскія народы, дамовіўшыся, будзем неяк расхлёбваць гэтыя наступствы»

Аляксандр Лукашэнка нагадаў, што з першых дзён вайны прапаноўваў Уладзіміру Зяленскаму, як дамовіцца, каб заключыць мір. «І калі б ён мяне тады паслухаў, у 2022 годзе, сёння б не было размовы аб тым, дзе спыніцца: па лініі судакранання і яшчэ 13 % не адваяванага расіянамі Данбаса аддаць, — сказаў Прэзідэнт. — Але ён мяне тады не паслухаў, таму яму трэба супакоіцца і прыняць гэта як належнае. Не трэба мяне правакаваць, беларусаў правакаваць, дзе — у Беларусі, у іх — вельмі шмат людзей, якія хочуць міру. Дакладна так, як ён і ўкраінцы».

Што датычыцца пасрэдніцтва беларускага лідара ў гэтым канфлікце, кіраўнік дзяржавы падкрэсліў, што пасрэдніцтва цярпець не можа, і растлумачыў чаму. «Калі ў нас абвастрыліся адносіны паміж Захадам і Беларуссю, ну, столькі жадаючых быць пасрэднікамі было, вельмі шмат, — канкрэтызаваў ён. — Я тады сказаў: „Дзякуй, не трэба, мы без пасрэднікаў паспрабуем дамовіцца“. Таму я ўвогуле не люблю гэта пасрэдніцтва. Ведаеце, з пункту гледжання філасофскага, калі апынешся паміж жорнамі, паміж двума гэтымі камянямі, цябе могуць проста перацерці і выплюнуць. 

Мы ведаем сваё месца. Мы не валодаем каласальным рэсурсам, дапусцім, як Кітай або пэўныя іншыя краіны. Мы не хочам быць ніякімі пасрэднікамі».

Па словах Прэзідэнта, Беларусь — вельмі зацікаўлены бок, бо вайна ідзе практычна ў нас у агародзе. «Мы не хочам гэтай вайны, бо мы можам пацярпець ад гэтай вайны гэтак жа, як пакутуюць тыя ж украінцы і расіяне, — акцэнтаваў увагу Аляксандр Лукашэнка. — І я першапачаткова лічыў, што дадзены канфлікт павінен быць спынены, і мірныя дамоўленасці павінны быць паміж канфліктуючымі бакамі. А далей толькі мы, тры славянскія народы, дамовіўшыся, будзем неяк расхлёбваць гэтыя наступствы. 

Вось паглядзіце, ніякія амерыканцы і еўрапейцы туды (ва Украіну. — „Зв.“) укладвацца не будуць. Гэта чужая для іх зямля. Таму нам трэба перажыць гэты канфлікт, сесці за стол перагавораў утрох — Лукашэнка, Пуцін і Зяленскі — і дамовіцца. Спыніцца і дамовіцца, як будзем пераадольваць наступствы гэтага канфлікту. Мы павінны вырашыць гэта пытанне. Гэта мною даўно было прапанавана».

Аляксандр Лукашэнка бачыць, што такая прапанова не знікла, пра яе не забылі. «І думаю, што Уладзімір Аляксандравіч Зяленскі, недурны ж чалавек, нарэшце, зразумее, пераступіць ён і іншыя праз крыўды, праз амбіцыі, праз смерць тысяч-тысяч людзей і мы пачнём дамаўляцца, — лічыць беларускі лідар. — Пачнём думаць пра тое, як зрабіць так, каб яшчэ столькі людзей не загінула, каб аднавіць для жывых тое, што можна аднавіць, і супакоіць мёртвых. Усё роўна гэта давядзецца рабіць. Па-хрысціянску, як у нас прынята. І не толькі па-хрысціянску — гэта ў любых народаў, якія вызнаюць любую веру. Нам трэба рухацца ў гэтым кірунку».

«Усё роўна прыйдзем да міру»

Мелінда Карэн Нусіфора заўважыла, што ў цяперашні час Еўропа накіроўвае вялізныя сродкі на мілітарызацыю, павышаюцца аб’ёмы вытворчасці ў ваеннай сферы, а ў некаторых краінах нават гавораць аб тым, каб аднавіць абавязковы прызыў. На гэты конт яна пацікавілася меркаваннем Прэзідэнта: гэта чыста абарончы ход або ўсё ж такі новая гонка ўзбраенняў? Калі так, то як гэта можа адбіцца на Беларусі?

«Гэта бяда, — адзначыў Аляксандр Лукашэнка, удакладніўшы, што еўрапейскія краіны сёння выдаткоўваюць вялізныя грошы на вытворчасць узбраенняў. — Прыйдзем да міру — далей што? Ну, зразумела, зброю можна пакінуць, і гэтак далей, але што рабіць з вытворчасцю, якая перапрафілявана? Мы з гэтым сутыкаліся. У нас гэты працэс пасля распаду Савецкага Саюза, у Расіі асабліва, называўся канверсіяй. У выніку, замест танкаў, зброі пачалі каструлі выпускаць, талеркі, лыжкі, відэльцы, што абсалютна недапушчальна на высокатэхналагічных прадпрыемствах. А такія прадпрыемствы былі ў сферы ВПК».

Таму тым, хто актыўна мілітарызуецца, кіраўнік дзяржавы рэкамендуе думаць аб тым, што будзе потым. 

• «Усё роўна прыйдзем да міру, — канстатаваў ён. — Усё роўна прыйдзем да таго, што патрэбны будуць прадукты харчавання, адзенне, трактары, аўтамабілі грамадзянскія — усё, што трэба для жыцця людзей. Але не аўтаматы, кулямёты і танкі, самалёты. 

Таму гэта адно з пытанняў, якое мы ні ў якім разе не павінны забываць».

Што датычыцца прызыву на воінскую службу, Прэзідэнт заўважыў, што гэта пытанне ў асноўным да Захаду. 

«У нас усеагульная вайсковая павіннасць: як было, так і ёсць, — сказаў ён аб сітуацыі ў Беларусі. — Мы прызываем усіх, хто павінен служыць па ўзросце. Таму для нас гэта не з’яўляецца праблемай. Ёсць у нас часці, якія выключна афіцэрскага складу, дзе служаць толькі кантрактнікі. Мы да гэтага падышлі разумна. Мы не адмаўляліся ад усеагульнага прызыву, але мы і ўвялі кантрактную службу там, дзе гэта трэба».

Па словах беларускага лідара, Захад сутыкнецца з праблемай, што давядзецца прызываць у армію тых, хто ўжо не хоча служыць, бо ў іх цяпер у асноўным кантрактная служба. «Зноў трэба перафарматаваць галовы людзей, на Захадзе гэта будзе няпроста: у Амерыцы і ў заходніх краінах, — перакананы Аляксандр 

Лукашэнка. — Нас гэта праблема не хвалюе. У плане прызыву. Нас хвалюе, каб не было эскалацыі, не было вайны на тэрыторыі Беларусі».

«Парадак у гэтым доме павінны мы перш за ўсё наводзіць»

Адно з пытанняў датычылася адносін Беларусі з ЗША. Журналіст пацікавалася меркаваннем Прэзідэнта, ці могуць ЗША аказаць ціск на іншыя еўрапейскія краіны, каб палепшыць іх адносіны з Беларуссю.

«Калі амерыканцы захочуць, як вы сказалі, націснуць або паўплываць на некаторыя еўрапейскія краіны, яны гэта могуць зрабіць, — канстатаваў кіраўнік дзяржавы. — На некаторыя краіны яны ўплываюць. Для нас гэта не вельмі істотна і не вельмі важна — уплыў амерыканцаў на некаторыя краіны, нашы суседнія. 

• Але нядрэнна было б, калі б амерыканцы ў гэтым плане нам дапамаглі з нашымі суседзямі нармалізаваць адносіны. Мы ад любой дапамогі не адмаўляемся».

Аляксандр Лукашэнка звярнуў увагу на тое, што Беларусь вядзе дыялог не толькі з амерыканцамі. Наша краіна, па яго словах, знаходзіцца ў цесным кантакце з прадстаўнікамі буйных еўрапейскіх дзяржаў, але пакуль не ў публічнай прасторы. «І павінен вам шчыра сказаць, што першыя кантакты, якія ў нас адбыліся з афіцыёзам дзяржаў, вас здзівяць, — гэта з Вялікабрытаніяй, — канкрэтызаваў беларускі лідар. — Два з лішнім гады таму. Мы абмяркоўвалі многія праблемы, у тым ліку канфлікт, які ёсць ва Украіне. І я выказваў свой пункт гледжання. Потым сустракаўся з новымі кіраўнікамі адпаведных ведамстваў Вялікабрытаніі, якія прызналі, што я меў рацыю. Але тады тым шляхам, які я прапаноўваў у плане ўсталявання міру, не пайшлі. 

Сітуацыя ўскладнілася. Я таксама тады папярэджваў, што вайна такая рэч, якая можа прывесці да непрадказальных наступстваў і вынікаў. Вайна можа прывесці да зусім алагічнага ходу. Так і адбылося».

Гаворачы аб кантактах Беларусі з еўрапейцамі, Прэзідэнт адзначыў, што яны наладжаны нават з некаторымі нашымі суседзямі. «Вазьміце і тую ж Літву, і Польшчу, і абмены людзьмі, якія былі замешаныя ў шпіянажы і супрацьпраўнай дзейнасці ў Беларусі, антыканстытуцыйнай, — прывёў прыклад Аляксандр Лукашэнка. — Вы ведаеце гэтыя абмены: перш чым абмяняць людзей, былі ўцягнуты кіраўнікі многіх краін, у тым ліку і Дональд Трамп. Таму, скажу шчыра, цэлая каша заварылася».

Па словах кіраўніка дзяржавы, Беларусь гатова працягваць весці перагаворы, у тым ліку з амерыканцамі, але на роўных умовах. «Намі камандаваць не атрымаецца, — падкрэсліў ён. — Мы гатовы з еўрапейцамі гаварыць і размаўляць. Мы гатовы разам, каб амерыканскія і еўрапейскія прадстаўнікі імкнуліся наладзіць з намі нармальнае, узаемавыгаднае супрацоўніцтва. Ужо ўсе еўрапейцы і амерыканцы разумеюць, што такое супрацоўніцтва павінна быць. І ўжо, больш за тое, ёсць рух да гэтага супрацоўніцтва. Трэба, каб гэта працягвалася».

Прэзідэнт яшчэ раз падкрэсліў: беларускі бок вядзе перагаворы не толькі з амерыканцамі. «І не толькі для таго, каб амерыканцы, як вы сказалі, націснулі на еўрапейцаў, — удакладніў ён. — Было б нядрэнна. Я ад гэтага не адмаўляюся. Але мы і з еўрапейцамі вядзем дыялог. 

• Філасофія гэтага дыялогу заключаецца ў тым, што ўсялякія канфлікты, добрыя рэчы і іншае — тут, у нас. Гэта ў нашым доме, у еўрапейскім доме — Беларусі, Францыі, Германіі, Вялікабрытаніі, Польшчы — гэта ў нас. І мы павінны вырашаць гэтыя праблемы.

Калі амерыканцы змогуць нам дапамагчы ў гэтай справе — ну, дзякуй ім. Але гэта ў нашым доме. І парадак у гэтым доме павінны мы перш за ўсё наводзіць».

У гэтай сувязі Аляксандру Лукашэнку блізкая пазіцыя Дональда Трампа, які, выказваючыся пра падзеі ва Украіне і ролі ў іх еўрапейцаў, гаворыць, што гэта ў іх доме вайна. Беларускі лідар параіў не спадзявацца на тое, што амерыканцы прыйдуць і расставяць усе «фішкі» на месцы. У гэтым пытанні кіраўнік дзяржавы абсалютна падтрымлівае Прэзідэнта Злучаных Штатаў Амерыкі.

Гаворачы аб асабістай сустрэчы лідараў, Аляксандр Лукашэнка не выключае такую магчымасць. «Тым больш што я быў запрошаны на саміт міру так званы, — нагадаў ён. — Наступны адбудзецца восенню, я запрошаны туды. Таму я не выключаю гэту сустрэчу. Але, зноў жа, пра што заўсёды Пуцін гаворыць: перш чым сустракацца з кімсьці, асабліва калі кіраўнікі дзяржаў сустракаюцца, трэба разумець, што будзе ў выніку. Што з Дональдам Трампам, сустрэўшыся, мы можам „склеіць“, „зварыць“, каб людзі атрымалі адказ. Так, гэта не могуць быць нейкія глабальныя дамоўленасці. 

Але гэта будуць дамоўленасці, у тым ліку на падставе кампрамісаў, каб развязаць пэўныя вузлы, якія апошнім часам створаны паміж дзвюма дзяржавамі, зрабіць так, каб палепшыць нашы адносіны. Мы гатовы да гэтага. І амерыканцы, і мы гатовы стварыць гэтыя ўмовы. Яны павінны быць усёабдымныя»

Прычым, як удакладніў Прэзідэнт, гэта нават не пытанне вызвалення асуджаных і гэтак далей. «У нас ёсць пытанні пасольстваў, — канкрэтызаваў ён. — У нас ёсць пытанні эканамічнага характару, фінансавага. У нас шмат пытанняў. І яны павінны быць у адным пакеце. І ў выніку сустрэчы двух прэзідэнтаў павінны быць калі не дамоўленасці, то хоць бы намёкі на развязку гэтых пытанняў».

«Ёсць куды рухацца»

Задала журналіст і пытанне аб узаемадзеянні Беларусі з Саудаўскай Аравіяй.

Прэзідэнт адзначыў, што супрацоўніцтва паміж краінамі магло б выйсці на вельмі сур’ёзны ўзровень. «Бо таго, што ёсць у Беларусі, няма ў Саудаўскай Аравіі, — патлумачыў ён. — А таго, што ёсць у Саудаўскай Аравіі, не хапае ў нас. Саудаўская Аравія — краіна з вялізным запасам фінансавых рэсурсаў. 

• Але, якія б яны ні былі багатыя, у пясках не вырабіш дастатковую колькасць прадуктаў харчавання, адзення і гэтак далей. Калі б яны інвеставалі больш у Беларусь, гандлявалі б у большым аб’ёме з намі, яны б маглі быць больш паспяховымі. Як мінімум у тым, каб апрануць, накарміць людзей і гэтак далей».

Па словах кіраўніка дзяржавы, саудзіты па аб’ектыўных прычынах шмат што закупляюць за межамі сваёй краіны. «Я не магу пахваліцца, што мы туды занадта шмат прадаём, што мы зайшлі са сваімі тэхналогіямі, якія нават патрэбныя Саудаўскай Аравіі, што ў гуманітарных кірунках мы там прасунуліся, — дадаў Прэзідэнт. — Больш за тое, з усіх краін, якія размешчаны на Блізкім Усходзе, менш за ўсё мы супрацоўнічаем з Эр-Рыядам. Напэўна, таму, што мы не ўваходзім у зону іх інтарэсаў, так, як іншыя краіны. Мы не валодаем тым рэсурсам, якім павінны валодаць, каб з імі цесна супрацоўнічаць».

Беларускі бок нядаўна ўнёс Саудаўскай Аравіі свае прапановы па актывізацыі супрацоўніцтва па ўсіх кірунках: ад сельскай гаспадаркі да гуманітарных пытанняў, адукацыі, тэхналогій. «Паціху прасоўваемся, але павінен шчыра сказаць і сумленна, што не так, як хацелася б, — канстатаваў Аляксандр Лукашэнка. — І справа не ў нас, справа ў Саудаўскай Аравіі».

Больш паспяховыя адносіны ў нашай краіны, як заўважыў кіраўнік дзяржавы, складваюцца з Аб’яднанымі Арабскімі Эміратамі, Аманам, Бахрэйнам, Кувейтам і гэтак далей. Але і яны, па словах Прэзідэнта, маглі б быць і лепшымі.

«Цяпер мы плануем сур’ёзна рушыць наперад у нашых інтарэсах, у інтарэсах самой дзяржавы Амана, вельмі сур’ёзна, — канкрэтызаваў беларускі лідар. — З Эміратамі ў нас добрыя адносіны. Натуральна, з Іранам у нас заўсёды былі добрыя адносіны, але хацелася б лепш. Ёсць куды рухацца. І планы пэўныя ўжо прапісаны — гэта значыць, дарожныя карты існуюць. У найбліжэйшы час — скончыць гэты канфлікт (на Блізкім Усходзе. — „Зв.“), гэта таксама ў нашых інтарэсах, мы гатовы прасоўвацца ў гэтым кірунку».

«Галоўнае цяпер — актывізавацца і супрацоўнічаць з гэтымі дзяржавамі»

У завяршэнні журналіст спытала, як Беларусь адаптуецца да новай рэальнасці, якая ўласцівая сучаснаму свету, і ці лічыць Аляксандр Лукашэнка, што свет стаў больш бяспечным, чым раней.

«Свет, на жаль, не стаў больш бяспечным, — заўважыў Прэзідэнт. — Ну, і лічыць, што катастрофа — ні ў якім разе нельга. Бо, калі глядзець на свет, занадта шмат балбатні, занадта шмат інфармацыйнай вайны, якая, на шчасце, не ўсюды і не заўсёды перарастае ў гарачую вайну. Таму — не катастрофа».

Што датычыцца павелічэння ролі і значэння Кітая і Глабальнага Поўдня ў сучасным свеце, гэта, па словах беларускага лідара, факт. «І нам тут не трэба перабудоўвацца, — лічыць ён. 

• — Гасподзь нас падштурхнуў да таго, што мы выбудавалі добрыя адносіны з Кітаем. Пасля Расіі гэта другі наш саюзнік».

Аляксандр Лукашэнка дадаў, што ў Беларусі складваюцца добрыя ўзаемаадносіны і з краінамі Афрыкі і Паўднёва-Усходняй Азіі. «З В’етнамам, з М’янмай у нас добрыя адносіны, з Інданезіяй нядрэнныя адносіны выбудаваліся: мы туды і прадаём, і тэхналогіі нашы яны просяць, — канкрэтызаваў ён. — У нас з Паўночнай Афрыкай (Егіпет, Лівія) заўсёды былі нядрэнныя адносіны. З Алжырам у нас выбудоўваюцца добрыя адносіны — гэта значыць, з Паўночнай Афрыкай. З Зімбабвэ — гэта як пункт уваходу на Паўднёвы Усход Афрыкі, кропка ўваходу на Афрыканскі кантынент. Нядаўна мы дамовіліся з Ганай, мы гандлюем з імі, у будучыні мы маем кантракты на ўзмацненне гандлю, але гэта ўжо заходні пункт нашага ўваходу на Афрыканскі кантынент. Аман дапамагае нам выбудаваць адносіны з Танзаніяй, з Кеніяй у нас нядрэнныя адносіны — гэта значыць, нам не трэба нічога перафарматоўваць. Нам пашанцавала, можа, інтуітыўна неяк, але мы гэтыя кропкі даўно вызначылі. 

Галоўнае цяпер — актывізавацца і супрацоўнічаць з гэтымі дзяржавамі. Там да нас добра ставяцца, там нас успрымаюць»

Гаворачы аб супрацоўніцтве з афрыканскімі краінамі, кіраўнік дзяржавы дадаў, што Беларусь не ідзе туды як каланізатар, а ідзе з ідэяй, што перш за ўсё — Афрыка. «Мы не толькі гандлюем з імі, пастаўляючы сваю тэхніку туды, мы перадаём ім свае тэхналогіі і, самае галоўнае, мы навучаем іх людзей, — расказаў Аляксандр Лукашэнка. — Вось тэхніка, вось тэхналогіі — давайце да нас людзей, мы будзем навучаць іх. Нашы спецыялісты прыязджаюць і туды, і на месцы навучаюць гэтых людзей. Вось з такой філасофіяй мы ідзём у Афрыку, і яны нас добра прымаюць».

Актыўна беларускі бок працуе на індыйскім кірунку, аднак пакуль Прэзідэнт незадаволены тым, як складваюцца беларуска-індыйскія адносіны. Таму Беларусь гатова і адкрыта да супрацоўніцтва з Саудаўскай Аравіяй, іншымі краінамі. 

«Нам адносна паспяхова ўся гэтая пераарыентацыя дапамагла пераадолець санкцыйны ціск, — канстатаваў Аляксандр Лукашэнка. 

— Таму мы спакойна сябе адчуваем. Дай Бог, каб не было толькі вайны».

Вераніка КАНЮТА

Фота БелТА