Больш як 90 % несанкцыянаваных плацежных аперацый праведзена з выкарыстаннем метадаў сацыяльнай інжынерыі, — адзначыла начальнік упраўлення абароны інфармацыі Нацыянальнага банка Іна Лягчылава. Яна таксама дадала, што за студзень — красавік 2026 года банкамі папярэджана спроб крадзяжу грашовых сродкаў на суму больш за 72 мільёны рублёў.
Аднак важна разумець: па меры таго як тэхнічныя бар’еры становяцца непераадольнымі, злачынцы вымушаны перамяшчаць акцэнты, робячы стаўку на галоўную ўразлівасць — «чалавечы фактар», калі чалавек пад псіхалагічным уздзеяннем добраахвотна пераводзіць грашовыя сродкі або паведамляе зламыснікам свае канфідэнцыяльныя даныя.
Іна Лягчылава адзначыла: у Беларусі створана эфектыўная сістэма процідзеяння кіберзлачыннасці. Рэалізаваны як тэхнічныя сродкі абароны плацяжоў, так і створана нарматыўна-прававая база і алгарытмы маніторынгу і аператыўнай рэакцыі на несанкцыянаваныя плацяжы. Выбудаваныя бар’еры практычна поўнасцю абаранілі карыстальнікаў фінансавых паслуг ад злачынцаў, якія здзяйснялі крадзяжы з выкарыстаннем тэхнічных сродкаў. Нават калі адбывалася несанкцыянаванае спісанне, то сродкі пацярпелым удавалася вяртаць — больш за 3,5 мільёна рублёў за студзень — май гэтага года. Упершыню з моманту з’яўлення такой з’явы, як кібермахлярства, летась колькасць такога кшталту злачынстваў у Беларусі знізілася: на 6 % у параўнанні з 2024 годам. Гэта сур’ёзнае дасягненне, таму што ў свеце ў цэлым і ў пераважнай большасці дзяржаў гэты паказчык расце.
Як адзначыла Іна Лягчылава, злачынцы сталі ўжываць інструменты сацыяльнай інжынерыі. Выкарыстоўваюцца розныя схемы, калі грамадзян пераконваюць перавесці сродкі на ўказаныя ашуканцамі рахункі. Алгарытмы — дастаткова стандартныя, тым не менш яны працуюць. І супрацьдзейнічаць такім з’явам магчыма, толькі павышаючы фінансавую адукаванасць грамадзян. Як адзначыў дырэктар MasterCard Вадзім Галоўчыц, сацыяльная рэклама з’яўляецца дзейсным інструментам, але базавыя рэчы павінны даносіцца для людзей простай мовай. І героі — хатнія жывёлы — выдатна падыходзяць для камунікацыі са спажыўцамі фінансавых паслуг.
Уладзімір ВАЛЧКОЎ
