Ад робатаў ужо немагчыма ні схавацца, ні прытаіцца. Прынамсі, у індустрыяльнай сферы. Штучны мозг, які кіруе стальным шкілетам, пакуль і блізка не можа поўнасцю замяніць чалавека. Але выкананне аднатыпных, манатонных аперацый цалкам лагічна даручыць аўтаматызаваным сістэмам. Асабліва калі тэхналагічны працэс прадугледжвае наяўнасць агрэсіўнага асяроддзя, якое небяспечнае для чалавека.

Адным з прыярытэтаў Праграмы сацыяльна-эканамічнага развіцця да 2030 года з’яўляецца павышэнне пранікнення рабатызаваных сістэм у айчынную прамысловасць, а таксама іх распрацоўка і арганізацыя вытворчасці на тэрыторыі Беларусі. Для паскоранага развіцця гэтага кірунку днямі і быў падпісаны Указ «Аб стымуляванні рабатызацыі».

• Укараненне аўтаматыкі ў вытворчасць вырашае адразу некалькі актуальных задач. Па-першае, павялічвае прадукцыйнасць працы і змяншае неабходнасць у персанале, асабліва нізкай кваліфікацыі і рабочых спецыяльнасцяў, у якіх патрабуецца больш фізічнай сілы, чым прадукцыйнасці. Будзем аб’ектыўныя: у моладзі (ды і больш старэйшае пакаленне перавыхоўваецца) ужо зусім іншыя ўяўленні аб працоўным месцы. Таму ахвотныя выконваць манатонныя аперацыі знікаюць з хуткасцю сакавіцкага снегу.

Па-другое, аўтаматызацыя павышае прадукцыйнасць працы. А гэты паказчык уплывае на ўзровень заработнай платы. Улічваючы, што ключавая мэта ў сістэме каардынат айчыннай сацыяльна-эканамічнай мадэлі — павышэнне дабрабыту грамадзян, шлях па тэхналагічным ускладненні з’яўляецца безальтэрнатыўным. Па-трэцяе, робаты, як і ўвогуле сучаснае абсталяванне, кардынальна паляпшаюць умовы працы. Ліцейныя цэхі, хімічныя вытворчасці і шэраг іншых, у якіх непазбежна прысутнічаюць выкіды ў паветра шкодных рэчываў, агрэсіўныя кампаненты і іншыя шкодныя для здароўя элементы, робаты дазваляюць зрабіць бязлюднымі, а кіраванне працэсамі перанесці ў камфартабельныя аператарскія. І айчынная прамысловасць рухаецца па трэку замены людзей робатамі.

100 адзінак на 10 тысяч работнікаў

Традыцыйныя галіны выкарыстання робататэхнікі на айчынных прамысловых прадпрыемствах — аперацыі па зварцы, наплаўцы, афарбоўцы, зборцы, падачы нарыхтовак у станок, неразбуральным кантролі, а таксама пелетаванні і ўпакоўцы. Так на вытворчасці кар’ерных самазвалаў ААТ «БЕЛАЗ» каля 40 % зварных швоў выконваюцца робатамі. Да канца 2030 года іх доля павялічыцца ў два разы. Высокі ўзровень шчыльнасці рабатызацыі дасягнуты ў вытворчых працэсах «БЕЛДЖЫ». Укараненне прамысловых робатаў для выканання такіх аперацый, як зварка, афарбоўка, зборка кузава і перамяшчэнне кампанентаў, дапамагло аптымізаваць аперацыі, павысіць дакладнасць, хуткасць вытворчасці і палепшыць якасць прадукцыі, што выпускаецца. Мінскі трактарны завод у бягучай пяцігодцы плануе рабатызаваць і аўтаматызаваць не менш як 40 працэнтаў тэхналагічных аперацый. У цэлым па Мінпраме ў 2026–2030 гадах плануецца рэалізаваць каля 70 мерапрыемстваў па ўкараненні робатаў у вытворчасць.

У сілу пералічаных абставін у ПСЭР-2030 рабатызацыі ўдзелена дастаткова шмат увагі. Мэтавы паказчык — давесці ўзровень пранікнення робатаў да 100 адзінак на 10 тысяч работнікаў у апрацоўчай прамысловасці. Тэхнічнае пераўзбраенне ў дадзенай сферы плануецца вельмі дынамічнае. І беларуская прамысловасць дастаткова актыўна рухаецца ў гэтым кірунку. Але для паскарэння неабходны дадатковыя стымулы, хоць бы па той прычыне, што пры ўсёй прывабнасці робатаў іх укараненне патрабуе дастаткова сур’ёзных капітальных выдаткаў. З гэтай мэтай і быў прыняты Указ «Аб стымуляванні рабатызацыі».

Льготы і магчымасці для рэзідэнтаў ПВТ

Першы намеснік міністра эканомікі Іван Вежнавец адзначае:

— Калі рыхтавалі праект указа, уважліва вывучалі вопыт укаранення рабатызаваных комплексаў у нашых рэаліях, выязджалі на прадпрыемствы, кансалідавалі іх вопыт і чаканні рэальнага сектара. Праводзілі сустрэчы ў рамках Парка высокіх тэхналогій з профільнымі і зацікаўленымі кампаніямі, якія спецыялізуюцца на робататэхніцы. У выніку даследавання назапашанай практыкі выкрышталізаваліся стымулы, якія запатрабаваны спажыўцамі такой тэхнікі. У прыватнасці, указ прадугледжвае льготу па ўвозе робатаў і камплектуючых да іх, вызваляючы імпарцёраў такіх тавараў ад выплаты падатку на дабаўленую вартасць. Такая падатковая льгота зніжае кошт рабатызаваных сістэм, што пазітыўна павінна адбіцца на попыце. Прадугледжаны таксама павышальны каэфіцыент пры ўліку амартызацыі — 1,5: такім чынам прадпрыемствы, якія ўкараняюць робатаў, маюць права знізіць падаткаабкладальную базу на прыбытак.

Важная адміністрацыйная мера, прапісаная ва ўказе: рэзідэнтам ПВТ, якія ўкараняюць робатаў, дазваляецца ўвозіць запасныя часткі для іх. Дагэтуль такая магчымасць была абмежавана ў рамках крытэрыяў для рэзідэнтаў парка. Такім чынам, цяпер згаданыя кампаніі маюць паўнавартасную магчымасць вырабляць, укараняць, абслугоўваць робатаў. Такія кампаніі ўжо ёсць: яны вывучаюць вытворчыя і тэхналагічныя працэсы на прадпрыемстве, ацэньваюць эканамічную мэтазгоднасць укаранення робатаў, ажыццяўляюць яго, адпаведным чынам перабудоўваюць бізнес-працэсы, аказваюць паслугі па абслугоўванні робатаў. Трэба разумець, што непасрэдна робат каштуе 20-30 %, а астатнія выдаткі прыпадаюць на ўкараненне. У тым ліку — распрацоўку праграмнага забеспячэння, якое дазваляе інтэграваць робата ў тэхналагічны працэс. Гэтыя кампетэнцыі ў Беларусі ўжо ёсць, іх трэба развіваць. На гэта і накіраваны нормы ўказа.

Асабліва актуальна для шкодных умоў працы

Галоўны тэхнолаг СЗАТ «БЕЛДЖЫ» Сяргей Традчык расказвае, чым указ дапаможа далейшаму развіццю прадпрыемства:

— Нормы Указа «Аб стымуляванні рабатызацыі» павышаюць эканамічную прывабнасць укаранення аўтаматызаваных сістэм за кошт мер фінансавай і падатковай падтрымкі. Гэта садзейнічае паскарэнню мадэрнізацыі ў рэальным сектары. СЗАТ «БЕЛДЖЫ» разглядае названыя механізмы як дадатковы інструмент развіцця і плануе ўлічваць іх пры рэалізацыі праектаў па далейшай рабатызацыі. У першую чаргу рабатызацыя вырашае задачы павышэння якасці і прадукцыйнасці працы. Асабліва гэта актуальна на ўчастках са шкоднымі ўмовамі працы, напрыклад на лініі афарбоўкі, дзе важныя стабільнасць і зніжэнне ўплыву чалавечага фактару. Увогуле для Беларусі найбольш эфектыўна паэтапная аўтаматызацыя і гібрыдныя мадэлі вытворчасці. Указ будзе садзейнічаць росту практычных кампетэнцый за кошт пашырэння ўкаранення рабатызаваных сістэм. Гэта ўзмоцніць экспертызу ў інтэграцыі, наладцы і абслугоўванні абсталявання і ў цэлым умацуе інжынерныя навыкі.

Уладзімір ВАЛЧКОЎ