Не згубіць і захаваць
З самай раніцы адчувалася, што дзень будзе вельмі насычаным. Геаграфія ўдзельнікаў «Спораўскіх сенакосаў» сёлета аказалася шырокай. А для многіх з іх гэта было першае знаёмства са святам, якое ўжо 19 гадоў спалучае экалагічную тэматыку, традыцыі беларускай вёскі і незвычайныя спартыўныя спаборніцтвы.
Адным з тых, хто ўпершыню прыехаў на фестываль, стаў прадстаўнік Гомельскага аддзялення партыі «Белая Русь» Станіслаў СІЛЬЧАНКА:
— Касьба ручной касой мае для Беларусі нават своеасаблівы сакральны сэнс. Нарыхтоўка сена спрадвеку давала магчымасць сялянам выжыць, бо яно было неабходна для свойскай жывёлы.
Паводле яго слоў, з касьбой у беларускай вёсцы былі звязаныя і іншыя традыцыйныя звычкі. У прыватнасці, уменне кляпаць касу, гэта значыць заточваць край яе ляза, перадавалася ад бацькі да сына. Такім чынам, валоданне касой было часткай гаспадарчага ўкладу і навыкам, якім павінен быў авалодаць гаспадар.
— Касьба — гэта і элемент народнай беларускай культуры. Вельмі важна, што такія фестывалі праводзяцца, таму што гэты навык паступова губляецца, а такія мерапрыемствы дазваляюць яго захоўваць, — падкрэсліў Станіслаў Сільчанка.
Ручная касьба толькі на першы погляд можа здавацца простай працай. У конкурсных умовах удзельнікам трэба было не толькі хутка прайсці сваю дыстанцыю, але і якасна скасіць траву.
Арганізатары падрыхтавалі для касцоў участкі даўжынёй 100 метраў, шырыня кожнага з іх не перавышала 1,5 метра. Пераможцу вызначалі з улікам хуткасці і якасці працы.
«Усе мы — ад зямлі»
Дэбютаваў сёлета ў «Спораўскіх сенакосах» і дырэктар мінскага рэкламнага прадпрыемства Сяргей КАМОСКА:
— Уразіў маштаб фестывалю. Спадабалася, як былі арганізаваныя і сама яго пляцоўка, і спаборніцтва касцоў, у прыватнасці тое, што яны ішлі адразу па двое, а не па адным. Адчувалася ўзаемная падтрымка.
Для Сяргея Камоскі ручная касьба таксама не з’яўляецца пастаянным заняткам. Апошні раз ён браў касу ў рукі яшчэ ў маладыя гады, цяпер яму 42, і доўгі час адпаведнай практыкі не было. Для ўдзелу ў фестывалі дастаў старыя дзедавы косы і працаваў менавіта імі.
— І ручная касьба, і колка дроў нагадваюць нам, адкуль мы. А ўсе мы — ад зямлі, з народа. Усе мы — з вёскі. Гэтыя традыцыі трэба падтрымліваць і развіваць, — упэўнены Сяргей Камоска.
Прадстаўнік Бярозаўскага раёна Віктар МАРТЫСЕВІЧ раней разам з сям’ёй прыязджаў на фестываль як глядач, а сёлета вырашыў удзельнічаць разам з жонкай у складзе каманды:
— Вельмі радасна, што сёлета шмат удзельнікаў, што сенакосы карыстаюцца папулярнасцю.
Віктар працуе вадзіцелем, аднак з ручной касьбой знаёмы з дзяцінства. Яго сям’я жыла ў сельскай мясцовасці і трымала кароў, таму нарыхтоўка сена была звыклай часткай жыцця.
— Апошнім часам практыкі ручной касьбы ў мяне не было, — прызнаўся ён. — Менавіта таму ўдзел у фестывалі стаў магчымасцю зноў паспрабаваць сябе ў гэтай справе.
Віктар Мартысевіч перакананы, што традыцыі сельскага жыцця трэба падтрымліваць і развіваць.
Асобнай часткай праграмы фестывалю стаў футбол на балоце — ужо ў 11-ы раз. Сёлета ў ім удзельнічалі 12 каманд. Незвычайныя ўмовы робяць гульню адным з найбольш адметных відовішчаў.
Шматвектарнае спалучэнне
Сэнс ручной касьбы на «Спораўскіх сенакосах» не абмяжоўваецца спаборніцтвамі. Для Спораўскага балота рэгулярная касьба мае непасрэднае прыродаахоўнае значэнне. Калі тэрыторыя зарастае хмызняком, звыклы жывёльны свет тут значна скарачаецца. Таму касьба дапамагае захоўваць яе прыроднае прызначэнне. Да таго ж побач знаходзіцца заказнік «Спораўскі».
Папулярнасць «Спораўскіх сенакосаў» выходзіць за межы аднаго раёна. Сам заказнік «Спораўскі» знаходзіцца на тэрыторыі чатырох раёнаў, а фестываль займае прыкметнае месца ў турыстычным календары Беларусі. Праз такія мерапрыемствы папулярызуецца экалагічны турызм, у тым ліку ствараюцца магчымасці для прыцягнення ўвагі замежных гасцей да беларускіх прыродных тэрыторый.
Такім чынам, «Спораўскія сенакосы» працягваюць спалучаць тое, што на першы погляд зусім не спалучаецца: ручную касьбу, прыродаахоўную дзейнасць, народную культуру, спорт і турызм. Але менавіта праз такую сувязь традыцыйная касьба атрымлівае сучаснае значэнне, а Спораўскае балота становіцца месцам, дзе беларускую спадчыну не толькі ўзгадваюць, але і практычна захоўваюць.
Міхаіл ДАНІЛКОВІЧ, Бярозаўскі раён
Фота БелТА
