Top.Mail.Ru

Хто будзе здымаць кіно заўтра? І чаму важна падтрымліваць творчы запал на старце

20.11.2026 | 09:49
ММКФ «Лістапад» штогод ладзіць чаканыя спатканні аматарам кінамастацтва і рэжысёрам. І цяпер, калі паказы засталіся толькі ва ўспамінах, добра азірнуцца і прааналізаваць як убачанае, так і яго вынікі. У прыватнасці, хочацца спыніцца на праграме нацыянальнага конкурсу, паколькі яго прастора заклікана якраз даць уяўленне аб патэнцыяле нашага беларускага кіно.

На дыстанцыі жыцця і творчасці

Адразу скажу, што ўсё не настолькі сумна, як можа здавацца скептыкам. Сама праграма сёлета была сфарміравана так, што гледачы мелі магчымасць убачыць вельмі разнапланавыя кінаработы і ў тым, што датычыцца імёнаў, і ў сэнсе тэм саміх фільмаў і іх рэжысёрскага ўвасаблення. Праўда, калі звярнуцца да вынікаў, то яны ўсё ж зніжаюць градус аптымізму, паколькі за адных радуешся, а за іншых крыўдна.

Так, сёлета з 14 фільмаў праграмы нацыянальнага конкурсу журы прысудзіла прыз за лепшы неігравы фільм нацыянальнага конкурсу фільму «Палескі запаведнік: жыццё пасля Чарнобыля» рэжысёра Ігара Бышнёва. І гэта радуе, бо і прафесіянала адзначылі, і тэма актуальная. Як і тое, што не абмінула міжнароднае журы ўвагай работы Настассі Муляровай «Надзея, наперад!» і Надзеі Габец «Вяртанне». Першаму фільму дастаўся Спецыяльны прыз журы нацыянальнага конкурсу, другі адзначылі Спецыяльным дыпломам журы «Памяць часу». Абодва годна прадстаўляюць гледачу адлюстраваныя ў іх актуальныя тэмы. «Надзея, наперад!» — гэта добрая спроба рэжысёра цікава і дынамічна падаць сваю гісторыю ў кадры, паказваючы гераіню ў розных лакацыях, дазваляючы не толькі пачуць яе думкі, але і адчуць атмасферу жыццёвых абставін, у якіх яна ўмее не страчваць веры, балансу і запалу рухацца далей. «Вяртанне» падымае тэму пошуку страчаных у гады Вялікай Айчыннай вайны культурных каштоўнасцяў і падае яе праз аўтарскае расследаванне каманды сацыякультурнага тэлеканала «Беларусь 3».

Яшчэ Спецыяльным дыпломам журы «Голас, які чуваць» адзначылі кінастужку «Опціна Белай Русі» рэжысёра Антона Яфіменкі (аўтара, думаю, хтосьці згадае і па мінулым фестывалі). І на гэтым усё, хоць у праграме прысутнічалі і іншыя работы, пра якія варта згадаць.

Чаканні з агаворкамі

У прыватнасці, фільм «Маё прозвішча» Яніны Данілевіч (малады аператар, рэжысёр студыі «Летапіс» Нацыянальнай кінастудыі «Беларусьфільм») — прыклад таго, як спалучаны аўтарам у адзіны аповед тэма (шанаванне і захоўванне культурных і сямейных традыцый, пераемнасць пакаленняў) і яе ўвасабленне (у фільме прысутнічае і анімацыя, і дакументалістыка, выкарыстоўваецца сімвалізм, які як падкрэслівае галоўнае, так і дае гледачу прастору для роздумаў). Альбо звернемся да анімацыйных работ «Добрае стаўленне да музыкі» Алісы Лісок і «Мой звер» Аляксандры Татур. Апошняя, здавалася б, на простым сюжэце — як дзяўчынка ў летніку пасябравала з тыграм, — метафарычна і ярка ўвасабляе тэму чалавечых страхаў у перыяд сталення і выбудоўвання ўзаемаадносін з навакольным светам.

Гэтыя работы, здаецца, таксама вартыя большай увагі. Як і 7-хвілінны фільм 10-класніка Фёдара Фурса «Сумленне». Паказаўшы ў кадры гісторыю пра падлеткаў, якім выпадае выпрабаванне «лёгкімі грашыма», аўтар не проста звяртаецца да важнай тэмы, а паказвае аднаго з хлопцаў, перад якім паўстае складаны маральны выбар (страціць прыхільнасць кампаніі альбо пайсці за голасам сумлення), што робіць героя блізкім і сённяшнім школьнікам. 

У юнага рэжысёра атрымалася і дынамічна паказаць сюжэт, і трапна падабраць акцёраў, і нават не змазаць фінал, пакінуўшы для гледача недасказанасць: ці склалася далейшае сяброўства маладых людзей...

Хочацца, каб такія творчыя пошукі былі неяк падтрыманы. Нішто так не акрыляе аўтараў, як вера іншых у іх.

Пра што хочацца гаварыць і разважаць, калі аналізаваць нацыянальны конкурс на сёлетнім «Лістападзе». Вядома, пра тое, куды рухаецца беларускі кінематограф, хто сёння стварае і будзе заўтра працягваць яго гісторыю? Безумоўна, здымаюцца фільмы як на Нацыянальнай кінастудыі «Беларусьфільм», так і на тэлебачанні. Аднак, часта выхад на экраны альбо ў эфір, асабліва для маладых, з’яўляецца адзіным бонусам заахвочвання для далейшай працы. 

А на тым жа фестывалі, верагодна, творцы ўсё ж такі разлічваюць на атрыманне большай зваротнай рэакцыі, чым проста паказ. Ды і ладзіць у адным конкурсе на роўных спаборніцтвы вопытных майстроў і пачаткоўцаў таксама бачыцца не самай ўдалай ідэяй, бо якраз гэта і пазбаўляе магчымасці адзначыць на агульным фоне ўсіх, хто таго варты.

Дарэчы, сярод гледачоў якраз і былі пераважна школьнікі, што, лічу, добра. Бо калі выхоўваць юнага гледача паказамі беларускага кіно, то, як мінімум, ён будзе ведаць пра яго існаванне.

Алена ДРАПКО


arrow
Нашы выданні

Толькі самае цікавае — па-беларуску!

Напішыце ў рэдакцыю