Эксперты адзначаюць, што магістарская падрыхтоўка сёння ўяўляе сабой самастойную праграму, накіраваную на развіццё дадатковых і паглыбленых кампетэнцый у выпускнікоў ВНУ. У адрозненне ад бакалаўрыяту, магістратура акцэнтуе ўвагу на аналітычных і даследчых навыках, а таксама псіхолага-педагагічных кампетэнцыях, неабходных як для спецыялістаў, так і для кіраўнікоў. Таксама магістратура - гэта не толькі крок да прафесійнага росту, але і магчымасць глыбей вывучыць сучасныя інфармацыйныя сістэмы, выкарыстоўваючы найноўшыя дасягненні як беларускай, так і сусветнай навукі. 

Размовы пра магістратуру, як правіла, зводзяцца да Балонскага працэсу, які прадугледжвае ў ВНУ бакалаўрыят і магістратуру з чатырохгадовым навучаннем на першай ступені вышэйшай адукацыі і з 1-2-гадовым — на другой. Беларусь уступіла ў Балонскі працэс у маі 2015 года, а ў чэрвені 2022 года стала вядома аб спыненні ўдзелу Беларусі і Расіі ў ім. Старшыня Рэспубліканскага савета рэктараў ВНУ нагадаў, што шматузроўневая сістэма прафесійнай адукацыі была выбудаваная яшчэ ў Савецкім Саюзе. «На самай справе Балонскі працэс, гэта трэба выразна разумець, не адносіцца да катэгорыі міжнародных абавязацельстваў. Ён не прадугледжвае ні заключэння міжнародных дагавораў, ні абавязацельстваў краіны або устаноў адукацыі выконваць тыя ці іншыя патрабаванні. Таму ўдзел Беларусі ў Балонскім працэсе быў накіраваны перш за ўсё на прызнанне высокага ўзроўню і якасці нашай сістэмы адукацыі ў еўрапейскіх краінах. А сама гісторыя Балонскага працэсу кажа пра тое, што гэта была пэўная дамоўленасць міністраў адукацыі асобных еўрапейскіх краін аб супрацоўніцтве ў процівагу сістэме адукацыі Злучаных Штатаў Амерыкі, якая ў прынцыпе таксама будавалася як сістэма, нацэленая на міжнародны ўплыў. Таму, калі мы гаворым пра Балонскі працэс і ў цэлым пра Еўрапейскую прастору вышэйшай адукацыі, то для нашай краіны гэта хутчэй механізм міжнароднага ўзаемадзеяння, інструмент развіцця ў тым ліку якасці сістэмы адукацыі», — расказаў Вадзім Богуш.

Ён канстатаваў, што Беларусь не ідзе па шляху капіравання або сляпой інтэграцыі замежных новаўвядзенняў. «Мы старанна аналізуем міжнародны вопыт і выбіраем лепшыя практыкі, грунтуючыся ў першую чаргу на фундаментальных падыходах сістэмы адукацыі Савецкага Саюза. Напрыклад, мадэль вышэйшай адукацыі ў Беларусі мае ярка выражаны нацыянальны характар, і ў нашай краіне першараднае значэнне маюць кваліфікацыйныя характарыстыкі і патрабаванні, якіх дасягае выпускнік універсітэта або іншай адукацыйнай установы, у той час як у Балонскай сістэме акцэнт робіцца на акадэмічную ступень», — растлумачыў рэктар.

Вяртаючыся да шматузроўневай сістэмы прафесійнай адукацыі, старшыня савета рэктараў падкрэсліў, што гэта не вынаходства Балонскага працэсу. «Шматузроўневая сістэма прафесійнай адукацыі была выбудавана яшчэ ў Савецкім Саюзе. Яна ўключала прафесійна-тэхнічную, сярэднюю спецыяльную і вышэйшую адукацыю. Мы гэту сістэму захавалі. У сістэме вышэйшай адукацыі таксама з’явілася шматступенная арганізацыя адукацыйных праграм, арыентаваная на міжнародныя падыходы. У 2011 годзе была прынята Міжнародная класіфікацыя ўзроўняў адукацыі ў рамках арганізацыі Аб’яднаных Нацый. Яна з’яўляецца ўніверсальным інструментам гарманізацыі адукацыйных праграм не толькі ў Еўропе і ЗША, але і ў Кітаі, Індыі, Лацінскай Амерыцы. Адпаведна пры распрацоўцы нашых адукацыйных праграм мы арыентуемся на патрэбы арганізацый і прадпрыемстваў нашай краіны, на неабходны ім узровень кваліфікацый. Мы таксама ўлічваем навуковыя дасягненні і інавацыйныя працэсы як у Беларусі, так і за яе межамі. Таму многія замежныя грамадзяне выбіраюць навучанне ў Беларусі, бо тут прапануецца высокі ўзровень якасці падрыхтоўкі», — праінфармаваў Вадзім Богуш.

Часта замежнікі адзначаюць высокую складанасць адукацыйных праграм у Беларусі. «Праз гэта да нас, асабліва ў праграму магістратуры, імкнуцца прыязджаць матываваныя студэнты, якія ўжо маюць пэўны бэкграўнд і разумеюць значнасць адукацыі ў далейшай прафесійнай дзейнасці. Тое, што датычыцца пэўных рызык для спецыялістаў высокай кваліфікацыі, то мы нацэлены на тое, каб гэтыя людзі, па-першае, атрымлівалі адукацыю з прыцэлам на канкрэтныя працоўныя месцы і на канкрэтнага заказчыка кадраў у нашай краіне. Спецыялісты з больш высокім узроўнем кваліфікацыі з’яўляюцца больш эфектыўнымі, а магістратура развівае ў тым ліку творчыя, аналітычныя і даследчыя кампетэнцыі, таму для многіх перадавых напрамкаў у нашай краіне гэта таксама запатрабаваны ўзровень падрыхтоўкі спецыялістаў. Калі паглядзець на дынаміку аб’ёмаў падрыхтоўкі ў магістратуры, напрыклад, у БДУІР, відаць, што ідзе арыентацыя на падрыхтоўку спецыялістаў для канкрэтных высокатэхналагічных прадпрыемстваў, з якімі мы працуем. У БДУІР кантрольныя лічбы падрыхтоўкі ў магістратуры фарміруюцца з улікам рэальнай патрэбы, мы абапіраемся на запыт нацыянальнай эканомікі. Ну і, вядома, выкарыстоўваем нашы праграмы для забеспячэння росту экспарту адукацыйных паслуг», — дадаў ён. 

Магістрантка Цзінцзэ Сунь прыехала з горада Наньчан (Кітай). Дзяўчына паступіла ў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт на спецыяльнасць «Руская філалогія» філалагічнага факультэта, скончыла яе і вырашыла працягнуць сваё навучанне ў магістратуры па спецыяльнасці «Мовазнаўства». «Мяне з дзяцінства зачароўвала рускую мову, нельга не захапляцца такой грунтоўнай і лагічнай мовай. Калі прыйшоў час выбіраць будучую прафесію, я не сумнявалася і спыніла свой выбар на ёй. А вось месца вучобы я шукала старанна. У выніку вырашыла атрымліваць вышэйшую адукацыю ў Беларусі. Мой выбар быў абумоўлены ў першую чаргу тым, што гэта бяспечная і вельмі прыгожая краіна», — падзялілася магістрантка з Кітая.

Пасля заканчэння навучання дзяўчына плануе вярнуцца дадому. «Бацькі гэтага хочуць. У магістратуры я давучваюся апошні год, мой сярэдні бал — 9. Я ўжо задумваюся над тым, дзе буду працаваць пасля выпуску. Зараз актыўна развіваецца супрацоўніцтва Кітая, Расіі і Беларусі. У нас у краіне шмат розных сумесных кампаній, у тым ліку гандлёвых. Іх можна знайсці ў Гуанчжоу, Шанхаі, Харбіне. Я без цяжкасці змагу працаваць там, таму ацэньваю свае перспектывы вельмі высока. Што датычыцца магістратуры, я пайшла туды, таму што хачу атрымаць прасунутую вышэйшую адукацыю. Мая руская мова пасля бакалаўрыяту была не такой добрай, як я хацела б, а вузкаспецыялізаваныя дысцыпліны дапамаглі мне паглыбіць свае веды. Таксама магістратура дае мне добрую практыку. У цэлым вучоба ў Беларусі — выдатны час. Акрамя якаснай адукацыі я набыла добрых сяброў. Я сябрую з хлопцамі і дзяўчатамі з Беларусі, Расіі, Ірана. Вельмі цікава ўжывую мець зносіны з людзьмі з іншых краін. Гэтая міжкультурная камунікацыя для мяне вельмі значная», — расказала Цзінцзе Сунь.

Магістарская падрыхтоўка — гэта самастойная праграма, а не давучванне да нейкага ўзроўню, падкрэсліў Вадзім Богуш. «Гэта праграма, якая дае дадатковыя і паглыбленыя кампетэнцыі. У першую чаргу, гэта развіццё кампетэнцый аналітыкі, даследчых кампетэнцый, таксама ў пэўных напрамках гэта яшчэ і псіхолага-педагагічныя кампетэнцыі, якія патрэбныя і для спецыяліста, і для кіраўніка, і для даследчыка. Плюс гэта прафесійны крок, які дазваляе на больш высокім узроўні вывучыць, напрыклад, работу інфармацыйных сістэм з выкарыстаннем самых новых і складаных дасягненняў сучаснай беларускай і сусветнай навукі. Мы фактычна маем выбудаваную сістэму падрыхтоўкі. Вядома, самастойная магістратура — гэта досыць невялікі вузкі сегмент у сістэме вышэйшай адукацыі, таму што 98 % аб’ёму падрыхтоўкі спецыялістаў — праграмы, якія прадугледжваюць прысваенне перш за ўсё кваліфікацыі і непасрэдна выхад на рынак працы», — сказаў на заканчэнне старшыня Рэспубліканскага савета рэктараў устаноў вышэйшай адукацыі.