«Уся дзейнасць у нашай краіне па касмічных даследаваннях праводзіцца ў рамках Нацыянальнай праграмы. Гэта ўжо чацвёртая праграма, якая пачата ў студзені бягучага года і стала лагічным працягам трох папярэдніх праграм. Яна складаецца з трох кірункаў. Першы — гэта эксплуатацыя Беларускай касмічнай сістэмы дыстанцыйнага зандзіравання Зямлі, рэалізацыя праекта па стварэнні касмічнага апарата звышвысокага раздзялення. Гэты апарат ствараецца з Расійскай Федэрацыяй. Раздзяленне апарата — 0,35 м. Вывад на арбіту плануецца ў 2028 годзе», — сказаў Іван Буча.

Таксама ў ліку кірункаў Нацыянальнай праграмы — стварэнне тэхналогій апрацоўкі і прымянення касмічнай інфармацыі для розных сфер сацыяльна-эканамічнай дзейнасці ў Беларусі, аэракасмічная адукацыя, удасканаленне і падрыхтоўка кадраў.

Малы касмічны апарат — у 2027 годзе

Акрамя таго, рэалізуецца саюзная праграма «Комплекс СД», у рамках якой ствараецца тры малыя касмічныя апараты. Два апараты робіць Расія, адзін — Беларусь. «Стварэнне дадзеных апаратаў заканчваецца ў 2026 годзе. Запуск мы плануем у 2027 годзе», — адзначыў Іван Буча. 

Як растлумачыў дырэктар прадпрыемства «Геаінфармацыйныя сістэмы» НАН Беларусі Сяргей Залаты, на беларускім апараце будзе ўстаноўлена два прыборы для даследавання калязямной прасторы — зандзіроўшчык і прыбор для рэгістрацыі зараджаных часціц, якія накіраваны да Зямлі. «Гэта не толькі ўспышкі на Сонцы, але жорсткае касмічнае выпраменьванне. Крыніцай магнітнай буры з’яўляецца ўспышка на Сонцы. З моманту ўспышкі гэта жорсткае выпраменьванне дасягае Зямлі на працягу некалькіх гадзін, а магнітная бура развіваецца на працягу некалькіх сутак. Адпаведна, маючы такі рэгістратар, мы зможам ужо на пачатковай стадыі прадказваць гэтую магнітную буру і далей яе маніторыць, мадэляваць яе развіццё», — удакладніў ён.

Якія спадарожнікі запусцілі ў 2025 годзе?

Акрамя таго, у канцы 2025 года ў касмічную прастору былі запушчаны два беларускія касмічныя апараты NASBSat-1 і NASBSat-2, распрацаваныя Нацыянальнай акадэміяй навук Беларусі. На адным з іх устаноўлена апаратура для зандзіравання іанасферы беларускай вытворчасці. «Гэты апарат будзе зандзіраваць стан іанасферы, далей на Зямлі будзе будавацца трохмерная мадэль, якая будзе выкарыстаная для прагназавання развіцця магнітных бур», — расказаў Сяргей Залаты.

Ён таксама растлумачыў, чаму гэтаму кірунку ва ўсім свеце цяпер надаецца вельмі вялікая ўвага. «Сёння мы назіраем такую прыродную з’яву, што магнітныя полюсы ссоўваюцца на поўдзень, і, адпаведна, мы ўжо ў Беларусі бачым паўночнае ззянне. Гэта вядомы факт, што ў іанасферы ўтвараюцца магнітныя буры. Пад пагрозу ставіцца сістэма кіравання энергагаспадарства. У свеце вядомыя факты, калі ў выніку такіх прыродных з’яў выходзілі з ладу сістэмы кіравання на атамных станцыях. Плюс можа выходзіць з ладу аўтаматыка, якая кіруе энергакомплексам і сістэмамі, дзе ёсць працяглыя лініі, у прыватнасці, чыгунка», — адзначыў навуковец.