Пры ўсіх складанасцях, якія, зрэшты, фіксуюцца па ўсім свеце, беларуская эканоміка адчувае сябе фінансава ўстойліва. Несумненна, ёсць некаторыя недапрацоўкі па фізічным выпуску тавараў у пэўных галінах. Але часцей за ўсё гэта звязана з трансфармацыяй знешняга попыту. Аднак калі браць у цэлым макраэканамічны ландшафт з пункту гледжання фінансаў, то справы ў нас выглядаюць нядрэнна. Па апошніх удакладненых дадзеных, апублікаваных Нацыянальным статыстычным камітэтам, у мінулым годзе выручка ад рэалізацыі прадукцыі, тавараў, работ і паслуг склала 527,7 мільярдаў рублёў, павялічыўшыся ў параўнанні з мінулым годам на 9,4 % у супастаўных цэнах. Прыбытак за гэты ж перыяд вырас да 34,9 мільярдаў рублёў (плюс 10,9 %). Рэнтабельнасць продажаў павялічылася на 0,1 працэнтны пункт, да 6,6 %. 

Шмат у чым ўстойлівасці айчыннай эканомікі спрыяла яе шырокая дыверсіфікацыя. Развітая галіновая структура дазваляе гнутка рэагаваць на знешнія шокі. Знешнія рынкі імкліва змяняюцца, кан’юнктура цэн, па вялікім рахунку, не ўстойлівая на ўсе віды сыравіны, прадукцыі, тавараў. У нейкай ступені Беларусь захавала ўніверсальнасць насуперак яшчэ нядаўна распаўсюджанай тэндэнцыі да спецыялізацыі. І цяпер разнапланавасць нашай эканомікі выцягвае яе, дазваляе досыць паспяхова балансаваць і захоўваць устойлівасць, нягледзячы на знешнія трансфармацыі. 

У пачатку дзесяцігоддзя ключавымі драйверамі з’яўлялася прамысловасць, будаўніцтва, гандаль. Зараз у сілу абвастрэння канкурэнцыі і перафарматавання структуры попыту на нашых знешніх рынках замарудзіліся некаторыя індустрыяльныя галіны. Не зусім здавальняюча выглядае будаўнічая галіна. Падазраю, і ў сілу росту цэн на першасным і другасным рынках. Тут неабходная карэкціроўка, каб аднавіць попыт. Затое пазітыўную дынаміку дэманструюць высокатэхналагічныя кампаніі, а таксама сельская гаспадарка і перапрацоўчы бізнес. У прыватнасці, чысты прыбытак лічбавай эканомікі дасягнуў 3,1 мільярда рублёў (у 2019 годзе — 2 мільярды). Дынамічней за ўсіх расла сфера лічбавага гандлю: рост чыстага прыбытку з 19,7 мільёна да 136 мільёнаў рублёў. І кан’юнктура цэн на прадукты харчавання зараз вымалёўваецца вельмі прыстойная з прагнозам на павышэнне сусветных цэн. Не выклікае сумневу, што запушчаны інвестыцыйны цыкл у прамысловасці, актывізацыя на гарызонтах далёкай дугі, а таксама падладка наменклатуры вытворчасці пад новую структуру попыту дасць свае вынікі, і прамысловасць вернецца ў станоўчую зону росту. 

Але ў цэлым фінансавыя вынікі ў разрэзе апошніх 7 гадоў адлюстроўваюць высокую сейсмічную ўстойлівасць беларускай эканомікі. У 2025 годзе ў параўнанні з 2019 годам выручка ад рэалізацыі тавараў, работ, паслуг павялічылася ў намінальным выражэнні ў два разы: з 240 мільярдаў да 527 мільярдаў рублёў. Чысты прыбытак за той жа перыяд павялічыўся з 10,4 мільярда да 21,7 мільярдаў рублёў. Для гэтага паказчыка самым складаным быў кавідны год −2020-ы. Тады чысты прыбытак знізіўся да 5,5 мільярдаў рублёў. А ў наступным толькі стабільна рос, за выключэннем 2023 года, калі адбылася некаторая карэкцыя, але яна была неістотнай. У тым жа няпростым 2020 годзе былі зафіксаваныя і самыя высокія страты стратных арганізацый — 6,7 мільярдаў рублёў. Да 2025 года гэты паказчык знізіўся да 5 мільярдаў рублёў. Пагаджуся, з аднаго боку — шмат. Але з улікам усіх знешніх фактараў цалкам дапушчальна, бо ў перыяды перабудовы пад новыя рэаліі даводзіцца несці дадатковыя выдаткі. Такое становішча рэчаў выглядае дапушчальным з пункту гледжання макраэканомікі, так як чысты прыбытак прыбытковых арганізацый павялічылася з 12,3 мільярда ў 2019 годзе да 26,7 мільярдаў рублёў у мінулым годзе: вырасла больш, чым у два разы. У краіне заўсёды ёсць галіны — драйверы. Яны могуць змяняць адно аднаго на розных этапах, але ў цэлым заўсёды ёсць імпульсы для развіцця. І яны ўзмацняюцца. 

Вельмі важна, што гэтых вынікаў удалося дасягнуць не за кошт развіцця, а не выкарыстання рэсурсаў мінулых гадоў. Актывы арганізацый павялічыліся з 313 мільярдаў у 2019 годзе да 694 мільярдаў рублёў у 2025 годзе. Каэфіцыент забяспечанасці абаротнымі сродкамі ў 2025 годзе складае 26,8 %. Гэты паказчык нават лепшы, чым быў у 2019 годзе — 18,6 %. Ён адлюстроўвае долю абаротных актываў кампаній, сфармаваных за кошт уласнага капіталу, а не за кошт прыцягнення крэдытаў, пазыковых рэсурсаў і іншых сродкаў з боку. З пункту гледжання фінансаў у цэлым наш бізнес адчувае сябе цалкам упэўнена. У складаным 2011 годзе гэты паказчык нават сышоў у «мінус» — 6,1. Гэта значыла, што ў той момант абаротныя сродкі адсутнічалі. Больш за тое, частка неабаротных актываў (машыны, абсталяванне і гэтак далей) знаходзіліся пад ціскам крэдытаў. У 2016 годзе — таксама для эканомікі не самым удалым, каэфіцыент забяспечанасці абаротнымі сродкамі быў на ўзроўні крыху больш за 10 %. Таму цяперашні паказчык вельмі прыстойны. Несумненна, ёсць яшчэ рэзервы для яго паляпшэння. Але ён знаходзіцца ў прымальнай зоне. Як і ў цэлым фінансавая стабільнасць эканомікі не выклікае вялікай трывогі. Зрэшты, гэта не прычына для самазаспакаення, бо лішняя ўстойлівасць ніколі не перашкодзіць. 

Уладзімір ВАЛЧКОЎ