— Мінулая пяцігодка атрымалася вельмі няпростай, напружанай. Але правальнай яе нельга назваць. Нам удалося завяршыць усе запланаваныя праекты па мадэрнізацыі і тэхналагічным ускладненні на нашых нафтаперапрацоўчых заводах. Нягледзячы на складанасці, якія ўзніклі ў сувязі з кавіднымі абмежаваннямі і лакдаўнамі ў іншых краінах, санкцыйным ціску, прадпрыемствы працягнулі сваё развіццё. І сёння беларускія НПЗ знаходзяцца на верхніх прыступках развіцця, не саступаюць высокатэхналагічным еўрапейскім і амерыканскім прадпрыемствам. Глыбіня перапрацоўкі нафты складае больш за 90 %, выхад светлых нафтапрадуктаў — да 80 %. Унутраны рынак забяспечваецца якасным палівам у поўным аб’ёме, ёсць экспартны попыт. На жаль, сёння складваецца такая сітуацыя на знешнім контуры, што не аб усіх дасягненнях можна казаць адкрыта і свабодна. Эканамічны складнік актыўна выкарыстоўваецца ў палітычных мэтах. Таму канкрэтныя паказчыкі работы нашых прадпрыемстваў сталі камерцыйнай тайнай. Але магу запэўніць: 
галіна працуе стабільна і ўстойліва. І для паляпшэння фінансава-эканамічнага выніку ў бягучай пяцігодцы намечана дастаткова амбіцыйная інвестыцыйная і інавацыйная праграма, шэраг ключавых мерапрыемстваў якой прапісаны ў Праграме сацыяльна-эканамічнага развіцця на 2026–2030 гады, зацверджанай Усебеларускім народным сходам.

Мазырскі НПЗ акрамя паліўнага актыўна будзе развіваць нафтахімічны кірунак. У прыватнасці, запланавана будаўніцтва комплексу па вытворчасці поліпрапілену. Дзеючая на прадпрыемстве ўстаноўка каталітычнага крэкінгу перапрацоўвае цяжкія нафтавыя рэшткі ў таварны бензін. Прапан-прапіленавая фракцыя, якая атрымліваецца на дадзенай устаноўцы, будзе з’яўляцца сыравінай для блока канцэнтрацыі прапілену: канцэнтрацыя прапіленавай фракцыі там будзе даводзіцца да ўзроўню 99,8 %. У сваю чаргу гэты паўфабрыкат з’яўляецца сыравінай для выпуску поліпрапілену — прадукту, запатрабаванага на ўнутраным рынку, досыць значныя аб’ёмы яго цяпер імпартуюцца. Поліпрапілен шырока выкарыстоўваецца ў далейшых тэхналагічных перадзелах хімічнай прамысловасці для выпуску аксіду прапілену, ізапрапілавага спірту, ацэтону, альдэгідаў, акрылавай кіслаты, акрыланітрылу, ізапрапілбензолу і іншай прадукцыі. Такім чынам рэалізацыя праекта на ААТ «Мазырскі НПЗ» не толькі дыверсіфікуе прадуктовы партфель кампаніі, стварае дабаўленую вартасць, але і павышае ўстойлівасць іншых хімічных вытворчасцяў, зніжаючы іх залежнасць ад імпартнай сыравіны. Акрамя таго, фарміруюцца перадумовы для стварэння новых прадпрыемстваў. Комплекс вытворчасці поліпрапілену — адзін з прыкладаў рашэння стратэгічнай задачы па падаўжэнні ланцужкоў дабаўленай вартасці і максімізацыі прыбытку ў беларускай юрысдыкцыі.

У мэтах павышэння якасці выпускаемай прадукцыі і пашырэння яе асартыменту, улічваючы рост спажывання як на ўнутраным, так і на знешнім рынках нафтапрадуктаў высокаактанавых бензінаў, «Нафтан» прыступіў да рэалізацыі інвестыцыйнага праекта па будаўніцтве ўстаноўкі вытворчасці МТБЭ — высокаактанавай дабаўкі да маторнага паліва. Рэалізацыя гэтага праекта дасць магчымасць значна нарасціць выпуск аўтамабільных бензінаў з актанавым лікам 95 і вышэй.

На прамысловай пляцоўцы ААТ «Магілёўхімвалакно» арганізуюцца новыя вытворчасці. У прыватнасці, у бягучай пяцігодцы будзе ўзведзены комплекс бесперапыннага хларата натрыю і перакісу вадароду. Гэтыя рэчывы выкарыстоўваюцца ў цэлюлозна-папяровай прамысловасці для адбельвання паперы і кардону. Вытворчасць будзе цалкам імпартазамяшчальнай. Калі памятаеце, у 2022 годзе паўстаў пэўны дэфіцыт якаснай паперы, у тым ліку і айчыннай вытворчасці. Тады заходнія партнёры перасталі пастаўляць рэагенты для адбельвання папяровай прадукцыі, а ў Беларусі і Расіі такой прадукцыі не выраблялі ў дастатковых колькасцях. Тады ўдалося аператыўна пераключыцца на пастаўшчыкоў з Паўднёва-Усходняй Азіі. Але само жыццё падказала: пры наяўнасці значных перспектыў у развіцці дрэваперапрацоўчай прамысловасці вытворчасць ключавой сыравіны таксама мэтазгодна арганізаваць на сваёй тэрыторыі.

Значныя інвестыцыйныя праекты плануецца завяршыць на ААТ «Гродна Азот». У выніку рэканструкцыі выпрацоўка аміяку будзе павялічана да 2100 тон у суткі пры зніжэнні ўдзельнага энергаспажывання, будзе запушчаны агрэгат па вытворчасці нітрату амонію магутнасцю 1500 тон у суткі. У выніку за пяцігодку аб’ём фізічнай вытворчасці павялічыцца амаль на 17,5 %. Больш за 160 мільёнаў долараў да 2030 года плануе інвеставаць у рэканструкцыю і развіццё вытворчасці ААТ «Гомельскі хімічны завод». Сернакіслотная вытворчасць будзе павялічана з 700 тысяч да мільёна тон. Серная кіслата выкарыстоўваецца ў тэхналагічным працэсе вытворчасці фасфатных і складаных угнаенняў (NPK — у адной грануле ўтрымліваюць адразу ўвесь набор неабходных для росту раслін рэчываў) павялічыцца да 2030 года на 30 % і дасягне 1,3 мільёна тон.

Сусветны попыт на ўгнаенні стабільны, з тэндэнцыяй да росту. Прысутнічае цэнавая валацільнасць з-за шматлікіх фактараў, у тым ліку палітычных, але каціроўкі маюць тэндэнцыю да росту. За мінулы год цэны на асноўныя ўгнаенні выраслі больш чым на 20 % у сярэднім выражэнні, хоць маюць месца сезонныя ваганні. Улічваючы, што ў вытворчасці гэтай прадукцыі высокі энергетычны складнік — каля 50 %, наша прадукцыя з’яўляецца стабільна канкурэнтаздольнай і рэнтабельнай. Паляпшэнне пазіцый на знешніх рынках дазваляе забяспечваць вялікую даступнасць да ўгнаенняў айчынных сельскагаспадарчых вытворцаў, што з’яўляецца важным элементам харчовай і эканамічнай бяспекі.

Уладзімір ВАЛЧКОЎ