Агульная гісторыя, культура і каштоўнасці

Юбілейны, пяты сезон культурна-адукацыйнага праекта «Цягнік Памяці» стартаваў у Брэсце ў Дзень усенароднай памяці ахвяр Вялікай Айчыннай вайны і генацыду беларускага народа. Урачысты старт праекта 22 чэрвеня дала Старшыня Савета Рэспублікі Наталля Качанава.

Наперадзе ў старшакласнікаў насычаная праграма: 13 пунктаў маршруту, 8 з якіх знаходзяцца ў Беларусі і яшчэ 5 — у Расіі. Удзельнікаў чакаюць месцы гістарычнай памяці, экскурсіі, дыялогавыя пляцоўкі, сустрэчы з моладдзю, а таксама знаёмства з сучаснай Беларуссю — яе прадпрыемствамі, адукацыйнымі цэнтрамі і культурным жыццём.
Сёлета праект сабраў 200 чалавек. Арганізатары пастараліся зрабіць маршрут не толькі пазнавальным, але і асабліва значным для кожнага з удзельнікаў.

Вітаючы пасажыраў юбілейнага праекта, старшыня Пастаяннай камісіі Савета Рэспублікі па адукацыі, навуцы, культуры і сацыяльным развіцці Наталля Паўлючэнка 
звярнула ўвагу на маштаб падрыхтаванай праграмы, якая ўключае 13 ключавых пунктаў памяці ў Беларусі і Расіі. Яна падкрэсліла, што маладых людзей чакае незабыўнае падарожжа, у якім яны ўбачаць сучасныя саюзныя прадпрыемствы, багатую культуру і месцы гістарычнай памяці.

Сенатар акцэнтавала ўвагу, што праграма выбудоўвалася адразу з некалькімі мэтамі: паказаць маладым людзям месцы, звязаныя з Вялікай Айчыннай вайной, даць магчымасць дакрануцца да гісторыі вызвалення Беларусі і адначасова пазнаёміць іх з тым, чым жыве сучасная краіна.

«Мы вельмі старанна прадумвалі праграму знаходжання дзяцей. Была задача зрабіць яе максімальна цікавай: для маладых людзей важная гісторыя, асабліва тая, якая звязана з іх краінамі, з героямі, якія змагаліся за вызваленне Беларусі на беларускай зямлі. Але яны маладыя, сучасныя, ім хочацца ўбачыць і нашы прадпрыемствы, і адукацыйныя цэнтры, і тое, чым жыве, дыхае і думае маладая Беларусь. Таму праграма атрымалася абсалютна шматграннай», — звярнула ўвагу парламентарый.

Старт праекта менавіта ў Брэсце традыцыйны і асабліва сімвалічны. Паводле слоў Наталлі Паўлючэнкі, важна, каб удзельнікі праекта пачалі падарожжа менавіта тут — на зямлі, дзе памяць пра вайну адчуваецца асабліва востра.

«Сёлета супалі дзве важныя даты: пяты, юбілейны „Цягнік Памяці“ стартуе тут, у Брэсце, і мы адзначаем 85-годдзе з пачатку Вялікай Айчыннай вайны. Мы ведаем, што Брэст першым прыняў на сябе ўдар нямецка-фашысцкіх захопнікаў. Таму важна, каб маладыя людзі былі тут менавіта ў такую дату. Брэсцкая крэпасць змагалася больш за месяц, і ўдзельнікам праекта трэба пранікнуцца гэтай атмасферай. Мы верым, што для іх гэта будзе ўспамін на ўсё жыццё», — паведаміла старшыня Пастаяннай камісіі.

Яшчэ адна важная задача праекта — аб’яднаць удзельнікаў. Сёлета агульная колькасць маладых людзей, якія прайшлі праз «Цягнік Памяці», дасягне тысячы. Арганізатары разлічваюць, што сяброўства, якое завязалася ў дарозе, захаваецца на доўгія гады, а выпускнікі розных сезонаў будуць сустракацца на агульных дыялогавых пляцоўках.

Наталля Паўлючэнка нацэліла ўдзельнікаў на сяброўства і згуртаванне. «Нас усіх аб’ядноўваюць агульная гісторыя, агульная культура і агульныя каштоўнасці, — канкрэтызавала старшыня Пастаяннай камісіі. — Я шчыра хачу, каб ужо ў пачатку ліпеня ў Рэспубліцы Беларусь мы сустракалі не проста пасажыраў цягніка, а вялізную, згуртаваную каманду аднадумцаў, якая ўвабрала масу новых ведаў, узбагацілася ўнікальнымі ўражаннямі і гатовая разам ствараць нашу агульную будучыню».

«Умацаванне адзінства, сяброўства і развіцця»

Асаблівы акцэнт на пераемнасці традыцый праекта зрабіў член Пастаяннай камісіі Савета Рэспублікі па міжнародных справах і нацыянальнай бяспецы, начальнік галоўнага ўпраўлення ідэалагічнай работы і па справах моладзі Мінскага гарвыканкама Аляксандр Лук’янаў. Ён звярнуў увагу, што на пероне Брэста цяперашніх удзельнікаў цёпла віталі выпускнікі мінулых маршрутаў 2022–2025 гадоў, якія будуць перадаваць эстафету памяці ў кожным горадзе па шляху руху цягніка.

Аляксандр Лук’янаў адзначыў, што за гэтыя 15 дзён адбываецца самае важнае: удзельнікі праекта становяцца камандай. «Вы становіцеся аднадумцамі. І ў будучыні, калі ўжо станеце дарослымі людзьмі, будзеце кіраваць міністэрствамі, ведамствамі, вы заўсёды будзеце разам працятыя такой нябачнай ніткай пакаленняў, — звярнуў увагу сенатар. — І наша агульная задача, вядома ж, каб той маршрут, які вы толькі пачынаеце ў жыцці, быў накіраваны толькі на адно — на ўмацаванне нашага агульнага з вамі адзінства, сяброўства і развіцця».

Пасля Брэста «Цягнік Памяці» адправіўся далей па маршруце. Удзельнікаў чакаюць новыя гарады, моцныя ўражанні, размовы пра мінулае і будучыню, а галоўнае — магчымасць убачыць, што памяць аб’ядноўвае не толькі пакаленні, але і краіны.

«Тое, што адбылося ў 1941 годзе на тэрыторыі Беларусі, дапамагло сарваць план маланкавай вайны»

Яшчэ адным важным мерапрыемствам стаў ІІ Міжнародны форум «Вялікая спадчына — агульная будучыня», удзел у якім узялі дэпутаты Палаты прадстаўнікоў. Пленарнае пасяджэнне форуму і юбілейнае пасяджэнне 70-й сесіі Парламенцкага сходу Саюза Беларусі і Расіі прайшлі пад кіраўніцтвам Старшыні Палаты прадстаўнікоў Ігара Сергяенкі.

Падчас форуму асноўная ўвага ўдзялялася захаванню гістарычнай памяці аб падзеях Вялікай Айчыннай вайны і недапушчэнні паўтарэння падобнай трагедыі надалей.

«Фактычна 22 чэрвеня 1941 года на нашу зямлю ўступіла аб’яднаная Гітлерам Еўропа, — адзначыў намеснік старшыні Пастаяннай камісіі па адукацыі, культуры і навуцы Палаты прадстаўнікоў, доктар гістарычных навук, прафесар Вячаслаў Даніловіч. — Нацысцкі рэйх аб’яднаў у сабе большую частку еўрапейскіх дзяржаў. І нават тыя дзяржавы, якія фармальна не аб’яўлялі вайну Савецкаму Саюзу, напрыклад Францыя альбо Іспанія, далі зялёнае святло сваім добраахвотнікам — і тыя ехалі на ўсходні фронт. З іспанцаў сфарміравалі „Блакітную дывізію“, з французаў — дывізію СС Шарлемань, якія пакінулі крывавы след на нашых землях. Усяго каля 20 еўрапейскіх нацыянальнасцяў знаходзілася ў войсках вермахта і яго саюзнікаў. Яны прыйшлі сюды ўсталёўваць новы нацысцкі парадак».

Вялікая Айчынная вайна, нагадаў парламентарый, расцягнулася на доўгія 1 418 дзён. Фашысты планавалі знішчыць савецкую авіяцыю яшчэ на аэрадромах і поўнасцю кантраляваць паветра. Затым імклівым і масіраваным ударам прарваць абарону на граніцы СССР. Хуткімі тэмпамі развіць наступ углыб краіны па трох асноўных напрамках, акружаючы і знішчаючы савецкія войскі. Лічылі, што Чырвоная Армія такога не вытрымае і спыніць сваё існаванне. Пасля гэтага знікне і сам Савецкі Саюз...

Першымі ўдар прынялі на сябе савецкія пагранічнікі, якія гадзінамі адбівалі атакі пераўзыходных сіл праціўніка. Назаўжды ў памяці беларусаў подзвіг абаронцаў Брэсцкай крэпасці, якія змагаліся каля месяца. Савецкія войскі адступалі, але працягвалі змагацца.

«Месяц праціўнік не мог заняць ні Рагачоў, ні Жлобін. І такіх прыкладаў вельмі шмат, — удакладніў Вячаслаў Даніловіч. — Тое, што адбылося ў 1941 годзе на тэрыторыі Беларусі, дапамагло сарваць план маланкавай вайны. Гэта значыць, поспех бітвы пад Масквой быў забяспечаны. Мы далі магчымасць падрыхтавацца, падцягнуць войскі да Масквы і затым нанесці першы паспяховы ўдар. Сіла духу савецкіх байцоў, чырвонаармейцаў, якія нават ва ўмовах, калі боепрыпасаў не хапала, усё роўна ішлі, бралі тое, што было пад рукой, грамілі ворага, стаялі да апошняга. Цаной свайго жыцця, але затрымлівалі — на гадзіну, дзве, тры, дзесяць, на суткі, на месяц — прасоўванне праціўніка».

«Мы, беларусы, як ніхто іншы ведаем цану міру»

Пра важнасць захавання гістарычнай памяці гаварыла і член Пастаяннай камісіі па дзяржаўным будаўніцтве, мясцовым самакіраванні і рэгламенце Палаты прадстаўні коў Ала Навуменка. Паводле яе слоў, сёлета спаўняецца 85 гадоў з той трагічнай нядзельнай раніцы, калі на нашу родную краіну абрынуўся самы жорсткі, бязлітасны і разбуральны ўдар у гісторыі. Але нават праз 85 гадоў рана ў сэрцы беларускага народа так і не зацягнулася.

«Наша шматпакутная зямля прыняла на сябе галоўны ўдар нацысцкай машыны знішчэння, — звярнула ўвагу парламентарый. — Мы сутыкнуліся не проста з агрэсіяй, а са спробай знішчэння нацыі — генацыдам беларускага народа. Канцлагеры, тысячы спаленых вёсак, кожны трэці беларус загінуў — гэта не проста лічбы са старонак падручнікаў, гэта наш агульны, незагойны боль».

Сёння, праз 85 гадоў, калі свет ізноў штарміць ад геапалітычных узрушэнняў, а на Захадзе спрабуюць перапісаць гісторыю, сцерці памяць аб вялікім подзвігу савецкага салдата, наш святы абавязак — захаваць праўду. «Гістарычная праўда — гэта не мінулае, а шчыт нашага суверэнітэту, — падкрэсліла Ала Навуменка. — Мы, беларусы, як ніхто іншы ведаем цану міру. Наша агульная задача — зберагчы нашу зямлю, умацаваць яе сваёй працай і перадаць нашчадкам такой жа мірнай і квітнеючай».

Уся Беларусь 22 чэрвеня замерла ў агульнанацыянальнай хвіліне маўчання. Кожны схіліў галаву, услухаўся ў гэту цішыню, у якой галасы тых, хто не дажыў, але падарыў нам права жыць. «Мы памятаем кожнага. Мы моцныя сваёй памяццю і адзіныя ў імкненні захаваць мір на нашай любімай Беларусі», — рэзюмавала парламентарый.

Намеснік старшыні Пастаяннай камісіі па працы і сацыяльных пытаннях Палаты прадстаўнікоў Святлана Сянько падкрэсліла, што Дзень усенароднай памяці ахвяр Вялікай Айчыннай вайны і генацыду беларускага народа — жывая нітка, якая злучае нас з мінулым.

«22 чэрвеня — гэта дзень, калі на нашу мірную зямлю абрынулася страшная вайна, якая прынесла незлічоныя пакуты, разбурэнні і гора, — нагадала парламентарый. — Мільёны жыццяў былі абарваныя, гарады і вёскі ператвораныя ў руіны. Але нават у самыя цёмныя часы наш народ не зламаўся. Ён праявіў неверагодную стойкасць, мужнасць і самаадданасць».

Святлана Сянько заклікала ўсіх памятаць пра цану, якую заплацілі нашы продкі за мір, і рабіць усё магчымае, каб падобная трагедыя ніколі не паўтарылася. «Мы павінны перадаць гэту памяць нашым дзецям і ўнукам, каб яны ведалі і шанавалі подзвіг тых, хто абараніў нашу зямлю», — звярнула ўвагу дэпутат.

Памяць аб Вялікай Айчыннай вайне і генацыдзе беларускага народа пакінула незагойныя раны ў гісторыі нашай краіны і будзе для нас вечным напамінам аб тым, як важна шанаваць мір і змагацца за яго. «Няхай гэты дзень назаўсёды застанецца ў нашай памяці як сімвал не толькі смутку, але і нязломнай волі, мужнасці і любові да сваёй Радзімы. Няхай памяць пра тых, хто загінуў, будзе вечнай, а над нашай роднай Беларуссю будзе толькі мірнае неба», — рэзюмавала Святлана Сянько.

Данііл ХМЯЛЬНІЦКІ, 
Яна ВАЛАСАЧ
Фота БелТА