Праблема захавання назапашванняў актуальная для большасці беларусаў, якія хочуць не толькі застрахавацца ад інфляцыйных працэсаў, але і павысіць свой дабрабыт. Існуе адно няпісанае правіла: захоўвайце зберажэнні ў той валюце, у якой вы атрымліваеце даход і плануеце выдаткі. А паколькі большая частка нашых грамадзян атрымліваюць зарплату, пенсію і іншыя даплаты ў беларускіх рублях, лагічна ў іх і захоўваць свае назапашванні.

Галоўны плюс банкаўскіх укладаў у беларускіх рублях — не толькі больш высокая даходнасць у адносінах да альтэрнатыўных інструментаў, але і іх стабільнасць і бяспека. Усе ўклады ў беларускіх банках, якія з’яўляюцца членамі нацыянальнай сістэмы гарантавання ўкладаў, абаронены дзяржавай. У выпадку банкруцтва банка ўкладчык атрымлівае свае грошы назад у поўным памеры. У Беларусі ніводны іншы фінансавы інструмент (акцыі, аблігацыі і інш.) не мае такой высокай ступені абароны.

У адпаведнасці з арт. 180 Банкаўскага кодэкса грашовыя сродкі насельніцтва могуць прымацца банкамі і нябанкаўскімі крэдытна-фінансавымі арганізацыямі, якія маюць ліцэнзію на ажыццяўленне банкаўскай дзейнасці, што выдаецца банку пры ўмове яго ўстойлівага фінансавага становішча. Апошняе з’яўляецца адной з гарантый стапрацэнтнай захаванасці і вяртання зберажэнняў насельніцтва.

Нялішнім будзе нагадаць і аб асаблівасцях падаткаабкладання працэнтнага даходу па банкаўскіх укладах. Згодна з п. 36 арт. 208 Падатковага кодэкса Рэспублікі Беларусь, вызваляюцца ад падаходнага падатку з фізічных асоб у ліку іншых пералічаных даходы, атрыманыя ў выглядзе працэнтаў па банкаўскіх укладах (дэпазітах), грашовых сродках, якія знаходзяцца на бягучым банкаўскім рахунку ў банках, за выключэннем банкаўскіх рахункаў, якія выкарыстоўваюцца плацельшчыкамі пры ажыццяўленні прадпрымальніцкай дзейнасці.

У мінулым месяцы на пашыраным пасяджэнні праўлення Нацыянальнага банка, дзе падвялі вынікі 2024-га і разглядалі планы на бягучы год, былі адзначаны пазітыўныя тэндэнцыі на рынку ўкладаў (дэпазітаў) фізічных асоб і ў сферы спажывецкага крэдытавання ў Беларусі. Так, тэрміновыя і ўмоўныя дэпазіты ў нацыянальнай валюце прыраслі за мінулы год на 37 %, што істотна вышэй за прагноз (20–24 %). Пры гэтым самымі папулярнымі ў насельніцтва былі доўгатэрміновыя безадзыўныя ўклады. На іх прыпала звыш 90 % усяго аб’ёму доўгатэрміновых рублёвых дэпазітаў фізічных асоб.

Была адзначана яшчэ адна асаблівасць у ашчаднай актыўнасці беларускіх укладчыкаў. Долі ўкладаў у беларускіх рублях сталі прыкметна расці яшчэ з пачатку мінулага года, у той час як уклады ў замежнай валюце, наадварот, знізіліся. Згодна з прагнозам, у 2025 годзе тэрміновыя і ўмоўныя ўклады насельніцтва ў нацыянальнай валюце тэрмінам на адзін год і больш павялічацца яшчэ на 17–22 %. Росту рублёвых дэпазітаў будзе садзейнічаць палітыка Нацбанка, які арыентуе камерцыйныя банкі на захаванне леташняга трэнду на прывабнасць працэнтных ставак па новых доўгатэрміновых безадзыўных укладах фізічных асоб у нацыянальнай валюце. Калі ў снежні 2024 года беларускія банкі прапаноўвалі працэнтныя стаўкі па доўгатэрміновых укладах грамадзян у сярэднім 13,5 % гадавых у беларускіх рублях, то ў лютым 2025-га дадзеная велічыня склала 14,6 % гадавых.

Што датычыцца альтэрнатыўных спосабаў укладання асабістых сродкаў, можна адзначыць наступнае.

• Адносна канвертацыі беларускіх рублёў у замежныя валюты з наступным яе захоўваннем «пад падушкай» варта ўлічваць, што долар, як, зрэшты, і іншыя замежныя валюты, таксама схільны да інфляцыі. А іх спантанная купля ці продаж, адпаведна ў перыяд росту ці падзення, як правіла, прыводзіць да значных страт.

Для беларусаў застаецца адкрытым рынак акцый, аблігацый, токенаў, крыптавалюты, каштоўных металаў і інш. Аднак у гэтым класе актываў трэба быць вельмі акуратнымі, паколькі можна страціць усе грошы, бо гэта не банкаўскі дэпазіт са стапрацэнтнай гарантыяй захаванасці грошай.

Асобнага каментарыя патрабуе ацэнка ўкладанняў у расійскія дэпазіты, якія на першы погляд могуць скласці канкурэнцыю аналагічным беларускім укладанням. Напрыклад, у Расіі працэнтныя стаўкі на бягучы момант істотна вышэйшыя, можна нават знайсці варыянты з 18–22 % гадавых. Але пры прыняцці такога рашэння, асабліва для тых, хто жыве ў Беларусі і траціць грошы ўнутры краіны, неабходна ўлічваць значныя транзакцыйныя выдаткі і прагнозныя ацэнкі на стаўку рэфінансавання расійскага Цэнтрабанка.

Інвестыцыі ў сваю адукацыю. «Калі высыпаць змесціва кашалька сабе ў галаву, то яго ўжо ніхто ў вас не адбярэ» — гэта фраза Бенджаміна Франкліна застаецца актуальнай і сёння. З новымі ведамі вы атрымліваеце не толькі канкурэнтныя перавагі, але і ўпэўненасць ва ўласнай будучыні. Інвестыцыі ў сваю адукацыю — адзіны спосаб, куды можна ўкласці грошы з мінімальнай рызыкай.

• Калі ёсць свабодныя сродкі, атрыманыя веды і вопыт, ідэя адкрыць уласную справу прыходзіць сама сабой. Але тут галоўнае, каб бізнес-праект быў не толькі цікавы, але і знаёмы асабіста вам. Не варта «капіраваць», як вам здаецца, больш паспяховых сваіх знаёмых і нават сваякоў. Вы павінны разумець, што прадпрымальніцтва як від дзейнасці — гэта высокарызыкоўныя інвестыцыі. Нялішнім тут будзе прыцягненне спецыяльнага бізнес-кансультанта.

Не трэба забываць і пра тое, што асаблівую актуальнасць і адказнасць выбар уласнага інструментарыю па захаванні (прымнажэнні) сваіх накапленняў набывае на сямейным узроўні. Тут заложнікамі вашых непрадуманых дзеянняў па чаканні хуткага ўзбагачэння могуць стаць блізкія, уключаючы непаўналетніх дзяцей. У гэтым выпадку нялішнім будзе падумаць пра складанне для канкрэтнай сям’і спецыяльнага плана дзеянняў па дасягненні жаданых фінансавых мэт, г. зн. сямейнага бюджэту з элементамі рызыка-менеджменту.

Такім чынам, можна зрабіць наступную выснову: невялікую суму наяўных можна і трэба мець для забеспячэння бягучай фінансавай бяспекі і/або непрадбачаных выдаткаў. А ўсе астатнія грошы лепш трымаць у фінансавых інструментах, якія забяспечваюць не толькі захаванасць, але і, пажадана, даходнасць з улікам інфляцыйных працэсаў. На дадзены момант гэта банкаўскія ўклады ў беларускіх рублях. Аднак і тут важна памятаць, што любыя фінансавыя рашэнні павінны быць узважанымі і ўлічваць індывідуальныя абставіны і мэты.

Фота БелТА