— Як ты зразумела, што дызайн — гэта тваё? Быў адпраўны пункт ці чалавек, які на гэта паўплываў?

— Спачатку я проста шмат малявала: гэта быў мой любімы занятак у дзяцінстве. Крыху пасталеўшы, пайшла развіваць навык малявання ў мастацкую школу. Паступіла ў каледж на графічны дызайн: мастаком мне быць не хацелася, а маляваць падабалася. Можна сказаць, дызайн сам знайшоў мяне.

Калі гаварыць канкрэтна пра дызайн адзення, то я не вельмі «моднічала» ў дзяцінстве. Але вось мая старэйшая сястра... Яна вельмі любіла прыгожа апранацца. Потым у мяне з’явілася цікавасць да лялек Ever After High і Monster High, а ў іх неверагодныя ўборы. Мы, дарэчы, яшчэ даволі часта хадзілі ў Беларускі дзяржаўны акадэмічны музычны тэатр — у нейкі момант нават паглядзелі ўсе пастаноўкі з афішы.

Усё гэта вылілася ў глыбокую цікавасць да пашыву адзення. Неўзабаве я захацела шыць сама. Спрабавала нешта зрабіць на мамінай старой машынцы. А калі падрасла, бабуля падарыла мне ўласную. Так і пачаўся мой шлях дызайнера адзення.

— Помніш, якую першую рэч ты пашыла?

— Першую рэч на мамінай машынцы — сукенку для лялькі — я пашыла ў пяць гадоў. Памятаю, што тканіна была цёмна-сіняя, аксамітавая. Мама тады шыла сястры касцюмы для бальных танцаў, а я з рэшткаў рабіла нешта для сваіх лялек. Але, напэўна, тады я ўсё ж больш шыла рукамі. А цалкам на машынцы — пашыла падушку для свайго сабакі, у яго ляжанку. У той жа дзень, калі мне яго падарылі, я пабегла шыць яму падушку.

— Чаму выбрала менавіта факультэт сацыякультурных камунікацый БДУ? Ці былі чаканні ад навучання і ці апраўдаліся яны?

— Мама знайшла гэту кафедру — на той момант яна толькі-толькі адкрылася. Думаю, на выбар паўплывалі і вонкавыя акалічнасці: у год майго паступлення падыходзілі БДУ і Інстытут сучасных ведаў. У акадэмію мастацтваў, напрыклад, набору не было. І мы з бацькамі вырашылі спрабаваць паступаць у БДУ. Яго па-ранейшаму называюць лепшай ВНУ краіны, а галоўная асацыяцыя з ім — прэстыж. Не скажу, што былі нейкія чаканні ці расчараванні — на той момант я ўжо скончыла каледж і разумела, што праграмы будуць падобныя.

— Ці часта студэнты адшываюць новыя калекцыі? Як думаеш, хопіць універсітэцкай базы ці ты працягнеш вучыцца і пракачваць свае навыкі?

— Калекцыі мы шыем не часта — усё залежыць ад студэнта. У нас няма дакладнага задання на семестр накшталт «пашыць калекцыю». Ёсць прадмет «Праца ў матэрыяле», дзе нам даюць заданні на тэкстуры, складкі, цікавыя рэльефы. Але замест гэтага можна таксама зрабіць калекцыю (або адзін вобраз) для конкурсу-паказу БДУ «Сузор’е». Хтосьці выбірае адзін вобраз, хтосьці — калекцыю. На першым курсе я рабіла адзін вобраз, а на другім захацелася чагосьці больш маштабнага. Так і з’явілася ідэя калекцыі.

Што да працягу навучання — думаю паступаць у магістратуру, каб глыбей разабрацца ў модзе з боку маркетынгу: даведацца, што будуць купляць і адкуль бяруцца трэнды. І падцягнуць канструктарскую базу. Камусьці базы ўніверсітэта цалкам дастаткова: можна пайсці працаваць на прадпрыемства або ў брэнд, набірацца практычнага досведу і расці па кар’ернай лесвіцы. Варыянты розныя, але для сябе я ўсё ж выбрала б магістратуру.

— Што самае каштоўнае можна атрымаць ва ўніверсітэце? Як будуецца твой тандэм вучобы і творчасці?

— Самае каштоўнае — гэта, вядома, канструктарская база. Самой разабрацца ў гэтым складана, а тут дапамогуць і растлумачаць. Тандэм вучобы і творчасці неабходны: без вучобы не было б творчасці. Тут трэба сказаць дзякуй выкладчыкам. Яны заўсёды «за», каб мы ўвасаблялі ідэі ў жыццё. Часам нават самі падштурхоўваюць нас да гэтага. Да таго ж ёсць паказы, якія арганізуе менавіта БДУ (напрыклад, «Сузор’е»), дзе нам усім цікава ўдзельнічаць.

— Як нараджаецца ідэя новага вырабу, калекцыі? Хто або што цябе натхняе?

— Натхняць можа ўсё, што заўгодна. Найбольш яркія крыніцы — музыка, тэатр, балет і кіно. Часта заглядаюся на работы іншых дызайнераў. Стараюся перапрацоўваць чужыя ідэі — не капіраваць, а натхняцца. Ідэя калекцыі нараджаецца па-рознаму: гэта можа быць як успышка, так і доўгі працэс, «мазгавы штурм». Спачатку я збіраю аб’ём інфармацыі, ілюстрацыі і фатаграфіі, тэкстуры і матэрыялы. Затым — разбіраю, што на дадзеным этапе мне мацней за ўсё адгукаецца. Часам «усведамленне» адбываецца хутка, а часам на гэта сыходзяць гадзіны, дні, тыдні.

— Як ставішся да грубага капіравання: супадзенне ці плагіят пад маскай натхнення?

— Да поўнага капіравання маё стаўленне будуецца ў залежнасці ад мэты гэтага капіравання. Калі гэта робіцца для продажу — напрыклад, адзін брэнд скапіраваў другі і прадае рэч як сваю — гэта сумна і няправільна. Мне не падабаецца, калі такое прыкрываюць натхненнем. Іншая справа — вучнёўская праца. Я гляджу на гэта і як графічны дызайнер: мы часта атрымліваем заданні, дзе неабходна скапіраваць працу мастака — напрыклад, акварэльны нацюрморт. Не для таго, каб украсці яго стыль, а каб узяць асобныя прыёмы, фішкі і трансфармаваць іх пад сваё бачанне. Гэта дапамагае разабрацца ў тэхніцы аўтара ў дэталях.

У дызайне адзення гляджу на гэта так: мы вучымся, асвойваем новыя матэрыялы і тэхнікі, пашыраем дыяпазон магчымасцяў і развіваем нагледжанасць. Карысна паспрабаваць скапіраваць элемент рукава, канструкцыю, матэрыял. Але калі гэта спосаб атрымаць прыбытак, я такое не ўхваляю.

— Раскажы пра рэчы, якія мы выкарыстоўвалі для здымкі. Якая ў іх гісторыя, якую ідэю ты ў іх укладвала, як доўга стварала калекцыю і як яе ацанілі ва ўніверсітэце?

— У здымцы ўдзельнічалі два вобразы з маёй калекцыі «Прывід оперы»: белая ніцяная сукенка і чорны топ з вытанчанай касой на спіне. Аповед пра гісторыю стварэння, думаю, варта пачаць з крыніцы натхнення. Хоць калекцыю я і назвала ў гонар мюзікла, сама канцэпцыя прыйшла да мяне пасля таго, як я прапрацавала ўсе мадэлі. Крыніцай натхнення паслужыла праца іншага дызайнера, у якой ён выкарыстаў падобныя матэрыялы — ніткі, — і мне захацелася гэта пераняць для сваіх будучых вырабаў. Таму спачатку нарадзілася сукенка, потым — топ. А ідэя з касой на спіне «дагнала» мяне ў працэсе, на фінальнай стадыі.

Па часе — менавіта гэтыя два вобразы я стварала каля месяца. Ва ўніверсітэце калекцыю ацанілі станоўча: нячаста выкарыстоўваюць такі незвычайны матэрыял, з ім даволі цяжка працаваць. Але, па сакрэце, спачатку гэта былі шторы: ніцяныя завесы.

Спярша я думала, што кожную нітачку давядзецца прышываць уручную, але потым мы з выкладчыцай, якая курыравала калекцыю, вырашылі, што гэта цалкам магчыма зрабіць на машынцы, звычайным сцяжком. Галоўнае — зрабіць сцяжкі вельмі кароткімі, каб яны захоплівалі па адной-дзве нітачкі і тыя не выпадалі.

Самае складанае было нават не замацаваць, а размеркаваць ніткі па групах. Я брала шторы даўжынёй у два метры, іх трэба было вычасаць, падзяліць на секцыі, зрабіць нарыхтоўкі: разрэзаць па палотнах, замацаваць з двух бакоў малярным скотчам, закалоць іголкамі і прашываць на машынцы, а пасля прыбіраць скотч.

У топе з касой я ўжо нашывала ніткі на гумку ў гарлавіне — каб можна было надзець і зняць праз галаву без засцёбак і гузікаў. Гэтае рашэнне прыйшло пазней, калі я ўжо даволі доўга працавала з матэрыялам і зразумела яго структуру. Там я не выкарыстоўвала скотч: у першым вырабе даводзілася рабіць сцяжкі на скотчы і потым яго адрываць. Але, напэўна, у сукенцы гэта быў адзіны спосаб замацаваць ніткі. А ў касе я ўжо проста прашывала на гумцы.

— Што было самым складаным і самым запамінальным у працэсе — ад эскіза да гатовага вырабу на мадэлі? Ці супаў вынік з першапачатковай задумай?

— Самым складаным было зрабіць гэтыя вырабы практычнымі. Трэба было шыць так, каб рэч было зручна зняць і надзець, а сілуэт заставаўся такім жа «чыстым», як на эскізе. Увогуле, складанасць выклікалі менавіта тэхнічныя пытанні. А самым запамінальным, вядома, было першае ўражанне, калі дарабляеш апошнюю дэталь і бачыш вынік выдаткаваных намаганняў. І вынікам я задаволеная. Кожны раз, калі бачу ўборы на мадэлях, рэагую як упершыню!

— Як ты ставішся да сучаснай беларускай моднай індустрыі? Ёсць штосьці, што ты хацела б змяніць?

— Вельмі радуюся, калі бачу жаданне людзей развіваць гэты кірунак. Але, вядома, як і ў любой сферы, заўсёды ёсць да чаго імкнуцца. Хацелася б, каб модныя паказы, якія цяпер у асноўным праходзяць у закрытым фармаце, сталі больш адкрытымі — напрыклад, для студэнтаў звязаных з модай спецыяльнасцяў. Добра было б мець магчымасць не толькі наведваць іх як глядач, але і дапамагаць на «закуліссі», убачыць, як гэта ствараецца знутры, і паглыбіцца ў гэты творчы паток. Хочацца бачыць Беларускі тыдзень моды ва ўсёй яго красе як асобную маштабную падзею. Таксама не пашкодзіць арганізацыя рэгулярных праектаў і паказаў для студэнтаў, каб маладыя перспектыўныя рабяты атрымалі больш магчымасцяў прадэманстраваць, на што яны здольныя.

— Якія ў цябе прафесійныя планы пасля выпуску? Ёсць маштабная мэта, якой ты хацела б дасягнуць?

— Планы грандыёзныя! Для пачатку я хацела б папрацаваць ва ўжо існуючым брэндзе, каб набрацца досведу, завесці знаёмствы. Вядома, як і многія, хачу ўласны брэнд, хачу ўдзельнічаць у тыднях моды і выходзіць у фінале на паклон! Стаць крэатыўным дырэктарам моднага дома — таксама неверагодна цікавая справа.

Ягор ЧУРЫК