Паважаныя дэпутаты і запрошаныя!

Пачынае работу трэцяя сесія Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь восьмага склікання.

Яна адкрываецца напярэдадні Дня народнага адзінства — свята, якое займае важнае месца ў сэрцах і розумах беларусаў, з’яўляецца сімвалам нацыянальнай дзяржаўнасці, гонару за краіну і яе дасягненні.

Высокая ступень адказнасці за дынамічнае развіццё Беларусі ўскладзена і на дэпутацкі корпус. Кіраўнік дзяржавы паставіў перад намі сур’ёзныя задачы, падкрэсліўшы асаблівую значнасць прадаўжэння пастаяннага дыялога з выбаршчыкамі.

Мы павінны трымаць руку на пульсе грамадскага жыцця, бачыць і вырашаць праблемы, якія хвалююць грамадзян. Людзі хочуць міру, стабільнасці і дабрабыту і, самае галоўнае — сацыяльнай справядлівасці. Менавіта ў гэтым залог даверу народа да дзяржаўных інстытутаў і захавання яго адзінства.

Сёння ўжо ўсім відавочна марнасць спроб раскалоць беларускае грамадства і ізаляваць краіну на міжнароднай арэне. Сведчаннем таго з’яўляюцца паўнапраўны ўдзел Беларусі ў саміце ШАС, які нядаўна прайшоў, і атрыманне статусу партнёра ў БРІКС. Тое, што мы нароўні з такімі глабальнымі ігракамі і вядучымі эканомікамі свету, як Расія, Кітай, Індыя, Турцыя, уключаны ў працэс фарміравання новага светапарадку, даказвае правільнасць выбранага курса.

Але розныя пагрозы нікуды не зніклі. Барацьба за ўплыў, рэсурсы і розумы становіцца ўсё больш жорсткай і непрадказальнай. Мы працягваем змагацца за мір, стабільнасць і ўпэўненасць людзей у заўтрашнім дні. Менавіта гэты тэзіс Кіраўніка дзяржавы вызначае заканадаўчыя і міжнародныя планы Палаты прадстаўнікоў, асаблівасці работы ў акругах.

У парламенцкім партфелі ўжо знаходзіцца больш за 20 законапраектаў, і іх колькасць будзе пастаянна расці.

Безумоўны прыярытэт заканадаўчай дзейнасці — забеспячэнне незалежнасці і абараназдольнасці дзяржавы.

Беларусь заўсёды выступала і працягвае выступаць донарам рэгіянальнай бяспекі. Нам не патрэбная вайна. Пацвярджэннем таму служыць міралюбівы знешнепалітычны курс краіны, зацверджаныя Канцэпцыя нацыянальнай бяспекі і Ваенная дактрына, якія маюць выключна абарончы характар.

Разам з тым мы бачым, што робіцца на беларускіх межах, ды і ў еўрапейскім рэгіёне ў цэлым. Ідзе шырокамаштабны працэс мілітарызацыі, а нашыя непасрэдныя суседзі — Польшча і краіны Балтыі — мэтанакіравана ператвараюцца ў плацдарм НАТА. Усё гэта стварае прамыя пагрозы ў ваеннай сферы як для Беларусі, так і для Саюзнай дзяржавы.

Цеснае ваенна-тэхнічнае супрацоўніцтва з Расійскай Федэрацыяй гарантуе баланс сіл у рэгіёне. І мы працягнем паслядоўную работу па ўмацаванні Узброеных Сіл і сілавога блока ў цэлым.

У ходзе бягучай сесіі нам трэба будзе разглядзець законапраекты ў сферы ваеннай і пагранічнай бяспекі. Будуць унесены карэктывы ў крымінальны і адміністрацыйны кодэксы ў частцы выкарыстання грамадзянскіх беспілотных лятальных апаратаў.

Сур’ёзна прапрацаваны законапраект па пытаннях дзейнасці органаў і падраздзяленняў па надзвычайных сітуацыях. Ён, дарэчы, падрыхтаваны з выкарыстаннем пакетнага прынцыпу, калі паралельна з праектам Закона рыхтуюцца і праекты неабходных падзаконных актаў. Такі падыход дазваляе комплексна ацаніць запланаваныя заканадаўчыя навацыі, своечасова заўважыць калізіі і прабелы ў правапрымяненні.

Нацыянальная бяспека краіны цесна спалучаецца з абаронай эканамічнага і тэхналагічнага суверэнітэту. Калі нам не хочацца ваяваць, як гаворыць Кіраўнік дзяржавы, мы павінны мець моцную эканоміку.

Цяпер завяршаецца распрацоўка прагнозу сацыяльна-эканамічнага развіцця на 2026 год, які стане першым у новай пяцігодцы. І яго вынікі павінны даць якасны імпульс чарговаму цыклу развіцця краіны.

Дэпутаты з пачатку года ўцягнуты ў працэс яго падрыхтоўкі. І пры абмеркаванні пакета бюджэтна-падатковых дакументаў у пастаянных камісіях неабходна яшчэ раз уважліва паглядзець, наколькі эфектыўна створаныя прававыя ўмовы будуць садзейнічаць актывізацыі дзелавой ініцыятывы і выкананню сацыяльных абавязацельстваў дзяржавы.

На бягучай сесіі дэпутацкі корпус упершыню на ўзроўні закона комплексна перагледзіць усе пытанні, звязаныя з рэгістрацыяй і ліквідацыяй суб’ектаў гаспадарання. Галоўная мэта, якая пры гэтым праследуецца, — стымуляванне добрасумленнага вядзення бізнесу, яго сацыяльнай адказнасці.

Трэба будзе разгледзець шэраг законапраектаў, якія датычацца жыццезабеспячэння краіны і насельніцтва. Праекты па пытаннях экалогіі, энергазберажэння, пітнога водазабеспячэння і водаадвядзення закліканы павысіць сацыяльныя стандарты ў гэтых галінах (што асабліва актуальна для жыхароў сельскай мясцовасці), а таксама скарэкціраваць правілы для правапрымяняльнікаў.

Адначасова нам неабходна зрабіць шэраг крокаў па павышэнні эфектыўнасці заканадаўчага працэсу.

Па-першае, Кіраўнік дзяржавы звярнуў увагу на тое, каб мы часцей запрашалі спецыялістаў міністэрстваў, ведамстваў і разам у працэсе дыскусіі знаходзілі канкрэтныя рашэнні.

У нас сапраўды склалася цеснае і канструктыўнае супрацоўніцтва з выканаўчай уладай. Формаў узаемадзеяння шмат — пасяджэнні пастаянных камісій, рабочых груп, семінары, круглыя сталы, якія праводзяцца Палатай прадстаўнікоў. Разам з тым хачу звярнуць увагу старшынь пастаянных камісій і на неабходнасць удзелу па свайму профілю ў пасяджэннях калегій міністэрстваў і Савета Міністраў.

Такая практыка павінна быць прадоўжана, паколькі садзейнічае больш сістэмнаму вывучэнню праблем, што ўздымаюцца выбаршчыкамі, і выпрацоўцы адпаведных заканадаўчых прапаноў.

Па-другое, у мэтах падтрымання належнай якасці і аператыўнасці прыняцця законапраектаў мэтазгодна падключацца да іх падрыхтоўкі на самых ранніх стадыях.

Яркі прыклад таму — карэкціроўка законаў па пытаннях рэгулявання зямельных адносін. Пастаяннай камісіяй сумесна з шэрагам зацікаўленых, перш за ўсё з Дзяржаўным камітэтам па маёмасці і мясцовымі выканаўчымі камітэтамі, праведзена вялікая папярэдняя работа. У выніку праект унесены ў Палату прадстаўнікоў з істотным апярэджаннем графіка.

Законапраект важны. І той запас часу, які мы атрымалі, неабходна выкарыстоўваць, каб яго нормы былі максімальна празрыстымі і зразумелымі для грамадзян і органаў улады на месцах. Трэба, каб пасля не патрабаваліся рознага кшталту дадатковыя тлумачэнні з боку дзяржаўных органаў, што нярэдка выклікае незадаволенасць людзей і судовыя спрэчкі.

У такім жа фармаце павінна ісці падрыхтоўка праектаў, якія датычацца працоўных і жыллёвых адносін, таварных біржаў, правоў спажыўцоў.

Па-трэцяе, Палатай прадстаўнікоў вядзецца вялікая работа па аналізе практыкі правапрымянення. І гэты сур’ёзны рэсурс будзе задзейнічаны для ініцыятыўнай падрыхтоўкі законапраектаў, запатрабаваных грамадствам і дзяржавай.

У бліжэйшы час мы абмяркуем актуальныя для насельніцтва тэмы якасці сувязі, сацыяльнага абслугоўвання і землекарыстання.

Па-чацвёртае, новым у сесіі стане ўнясенне змен у Закон аб нарматыўных прававых актах. У прыватнасці, прапануецца надзяліць Палату прадстаўнікоў паўнамоцтвамі па ажыццяўленні кантролю за рэалізацыяй заключных палажэнняў прынятых законаў.

Нам прынцыпова важна бачыць, як рэалізуюцца новыя законы, паколькі несвоечасовае прыняцце або карэкціроўка падзаконных актаў могуць зрабіць самыя запатрабаваныя нормы непрацаздольнымі.

Нараўне з павышэннем ўзроўню парламенцкага кантролю прыняцце гэтага законапраекта будзе садзейнічаць і больш шырокаму ўкараненню пакетнага прынцыпу.

Паважаныя дэпутаты!

Прыярытэтамі нашай міжнароднай дзейнасці застаюцца прасоўванне нацыянальных інтарэсаў і міралюбівага знешнепалітычнага курсу, рэалізацыя дасягнутых на вышэйшым і высокім узроўнях дамоўленасцей. Асноўны акцэнт пры гэтым робіцца на эканамічным складальніку.

Адзін з галоўных напрамкаў — паглыбленне беларуска-расійскай інтэграцыі ў рамках работы па лініі Парламенцкага Сходу Саюза Беларусі і Расіі.

У аснову тут пастаўлены пытанні рэалізацыі адзінай прамысловай палітыкі, развіцця міжрэгіянальных сувязей, забеспячэння роўных правоў грамадзян і суб’ектаў гаспадарання, процідзеяння знешнім выклікам і пагрозам.

Важнымі фактарамі захавання міру, стабільнасці і грамадскага дабрабыту дзвюх краін з’яўляюцца патрыятычнае выхаванне моладзі і барацьба з фальсіфікацыяй гісторыі.

Пазітыўны грамадскі рэзананс, у тым ліку і за мяжой, выклікала правядзенне ў Валгаградзе міжнароднага форуму Саюзнай дзяржавы «Вялікая спадчына — агульная будучыня», які атрымаў статус штогадовага. У 2026 годзе ён пройдзе ў Беларусі і будзе прысвечаны восемдзесят пятай гадавіне пачатку Вялікай Айчыннай вайны.

У ходзе сесіі мы працягнем нарошчваць свае намаганні па замацаванні знешнепалітычных і знешнеэканамічных пазіцый Беларусі на іншых напрамках, перш за ўсё ў краінах далёкай дугі.

Як адзначыў Кіраўнік дзяржавы, у нас няма сёння людзей, якія не маюць дачынення да эканомікі, знешняга гандлю. І парламентарыям трэба больш актыўна садзейнічаць асваенню знешніх рынкаў. Тым больш, што мы атрымалі статус назіральніка ў Панафрыканскім парламенце і Азіяцкай парламенцкай асамблеі. А найбліжэйшым часам будзе падпісаны Мемарандум аб супрацоўніцтве з Арабскім парламентам.

Сярод знакавых падзей міжсесійнага перыяду трэба адзначыць Парламенцкі форум БРІКС, які прайшоў у Бразіліі, дзе была прадстаўлена пазіцыя Беларусі па важнейшых гандлёва-эканамічных тэмах, пытаннях глабальнай бяспекі і паглыблення парламенцкага супрацоўніцтва.

Прадметным зместам паступова напаўняецца дыялог з іншымі замежнымі парламентамі і міжнароднымі арганізацыямі.

Па запрашэнні Палаты прадстаўнікоў Беларусь з візітамі наведалі інданезійская, іранская і алжырская дэлегацыі. У бліжэйшы час мы будзем прымаць у сябе парламентарыяў В’етнама і Турцыі.

Характэрна, што замежныя госці праяўляюць значную цікавасць да функцыянавання беларускіх прадпрыемстваў, нашага вопыту ў галіне сельскай гаспадаркі і забеспячэння харчовай бяспекі.

Важна канвертаваць гэтую цікавасць у канкрэтныя праекты, чаму ў немалой ступені можа садзейнічаць удзел дэпутатаў у рабоце міжурадавых камісій па супрацоўніцтве.

Адносна нашай дзейнасці ў Міжпарламенцкім саюзе, Парламенцкай асамблеі АБСЕ трэба адзначыць, што тут галоўнымі задачамі застаюцца адстойванне прынцыповых падыходаў Беларусі да працэсаў, якія адбываюцца ў свеце, прасоўванне антысанкцыйнага парадку дня і нармалізацыя ўзаемаадносін з парламентарыямі і палітыкамі заходніх краін.

Дарэчы, такі запыт у іх ёсць, што выдатна відаць па міжнародных кантактах Прэзідэнта, ды і па нашым уласным досведзе.

Хацеў бы звярнуцца да прадстаўнікоў дыпламатычнага корпуса. Шчыра рады бачыць вас у Авальнай зале — і даўніх сяброў Палаты прадстаўнікоў, і тых, хто толькі пачынае працаваць у Беларусі і гатовы ўнесці свой уклад ва ўстанаўленне і актывізацыю парламенцкіх сувязей. Мы адкрытыя для зносін.

Альтэрнатывы дыялогу няма. Трэба рухацца наперад і выбудоўваць адносіны, у аснове якіх ляжаць бяспека, стабільнасць і дастойны ўзровень жыцця грамадзян нашых краін.

Мы настроены на пашырэнне кола сяброў у імя ўстанаўлення трывалага міру ў рэгіёне і на планеце. А самы эфектыўны шлях да яго — гандаль і эканоміка. Таму чакаем вашых ініцыятыў, якія будуць падтрыманы метадамі парламенцкай дыпламатыі.

Таварышы дэпутаты!

Што датычыцца работы ў акругах, то яе сутнасць ёміста абазначыў Прэзідэнт — забеспячэнне нармальнага жыцця выбаршчыкаў, і перш за ўсё ў рэгіёнах.

Тут жывуць людзі, дзякуючы працы і грамадзянскай пазіцыі якіх Беларусь, нягледзячы на знешні націск, застаецца астраўком стабільнасці і дынамічна развіваецца.

Важным напрамкам нашай работы з’яўляецца атрыманне аб’ектыўнай інфармацыі аб развіцці сацыяльна-эканамічнай і грамадска-палітычнай сітуацыі на месцах.

Неабходна прадоўжыць вывучэнне фактараў, якія выклікаюць занепакоенасць грамадзян, — цэны, арганізацыя сістэмы жыллёва-камунальнай гаспадаркі і гандлю, медыцынскае абслугоўванне, электра- і газазабеспячэнне. Гэтыя і шэраг іншых праблемных пытанняў мы трымаем на пастаянным парламенцкім кантролі.

Профільным камісіям трэба дзейнічаць на апярэджанне, уважліва аналізаваць сітуацыю і сумесна з Урадам, міністэрствамі, структурамі грамадзянскай супольнасці выпрацоўваць адпаведныя прапановы.

Ну і, вядома, дзе магчыма, сумесна з мясцовымі ўладамі трэба актыўна дапамагаць людзям, асабліва пажылога ўзросту, ветэранам, у вырашэнні хвалюючых іх паўсядзённых пытанняў.

Па-ранейшаму актуальная задача правядзення інфармацыйна-тлумачальнай работы, што будзе дапамагаць насельніцтву дакладна арыентавацца ў падзеях, што адбываюцца, і дзяржаўнай палітыцы, якая рэалізуецца. Адпаведны вопыт ужо ёсць. Больш заўважным тут павінен стаць і ўклад членаў Маладзёжнага савета пры Палаце прадстаўнікоў.

Адным словам, дэпутаты павінны быць разам са сваімі выбаршчыкамі, падтрымліваць зваротную сувязь, знаходзіць і выкарыстоўваць новыя формы камунікацыі з грамадствам.

Паважаныя калегі!

У заключэнне дазвольце мне сардэчна павіншаваць усіх прысутных у Авальнай зале і нашых выбаршчыкаў з надыходзячым святам — Днём народнага адзінства і пажадаць мірнага неба, здароўя і поспехаў у працы на карысць Беларусі і яе народа.