Сыравінны крызіс ставіць еўрапейскую эканоміку ў вельмі нявыгаднае становішча і адносна амерыканскай, і кітайскай, і ЕАЭС. Логіка падказвае перазагрузку эканамічных адносін у рамках Еўразійскага кантынента. Але дзелавы прагматызм ужо не можа ў адкрытую перамагчы палітычны дагматызм. Калі прафесійныя дыпламаты адчуваюць цяжкасці, перагаворны працэс выдатна апускаецца на добрую глебу прадпрымальніцкіх кантактаў. У прыватнасці, паміж дзелавымі грамадскімі арганізацыямі. І па гэтым вектары беларускія дзелавыя саюзы цалкам могуць праявіць актыўнасць, патрыятызм і прадэманстраваць сваю значнасць і эфектыўнасць.
Дзелавая дыпламатыя — інструмент правераны, адпрацаваны і эфектыўны. Асабліва ў выбудоўванні ўзаемаадносін дзяржаў, паміж якімі, па тых ці іншых прычынах, афіцыйны дыялог ускладнены. Гэту канцэпцыю актыўна выкарыстоўваў Савецкі Саюз. Капіталістычны свет адчуваў пэўную цікавасць да супрацоўніцтва з дзяржавай бальшавікоў. Разнастайныя эканамічныя інтарэсы меліся і ў СССР у лагеры праціўнікаў. У сілу ідэалагічных непрымірымых супярэчнасцяў афіцыйныя кантакты былі альбо абцяжараныя, альбо немагчымыя ў прынцыпе. І тады ў справу ўступала дзелавая дыпламатыя. Для гэтага нават заснавалі Гандлёва-прамысловую палату. І праз яе вырашалася нямала гандлёва-эканамічных пытанняў. Прычым дзелавыя аб’яднанні могуць спакойна весці дыялог без лішняй публічнасці.
Гуру ў выкарыстанні бізнес-дыпламатыі з’яўляецца Германія. Эканоміка ФРГ гістарычна з’яўлялася адной з самых магутных і ў свеце, і ў Еўропе. Але пасля дзвюх сусветных войнаў імідж дзяржавы быў, мякка кажучы, неадназначным. Таму афіцыйнае партнёрства было абцяжарана. Таму Бон актыўна выкарыстоўваў прадстаўніцтва нямецкай эканомікі (аб’яднанне гандлёва-прамысловых палат), геаграфія якой была і застаецца шырокай. Дзелавыя сустрэчы, у адрозненне ад афіцыйных раутаў, пазбаўленыя рэгламентацыі. На іх можа падымацца больш шырокае кола пытанняў, чым у рамках кантактаў па лініі міністэрстваў замежных спраў. Такія кантакты лягчэй арганізаваць, чым на палітычным узроўні. А рызыкі негатыўных наступстваў мінімальныя. Калі грамадскасць падыме шум, урад заўсёды можа спаслацца на свабоду прадпрымальніцтва і адсутнасць магчымасці жорстка паўплываць на дзелавыя колы. У рамках менавіта бізнес-дыпламатыі ў значнай ступені развіваліся адносіны ЗША і Кітая ў часы Дэн Сяапіна. Пасля дзесяцігоддзяў канфрантацыі было немагчыма хутка перамяніць грамадскую думку і амерыканцаў, і кітайцаў, якія прывыклі бачыць адзін у адным непрымірымых сапернікаў. Таму, як піша ў сваіх мемуарах Генры Кісінджэр, Вашынгтон з Пекінам дамовіліся: сродкі масавай інфармацыі могуць працягваць выказваць бесстароннія меркаванні, але на гэта не будуць звяртаць увагі, разумеючы — для адкрытага палітычнага дыялогу неабходная змена нацыянальнага мыслення. А значыць — час. Але дзелавыя і эканамічныя кантакты працягваюцца, развіваюцца і паглыбляюцца. Дзелавы сектар у большасці краін адрозніваецца вялікім прагматызмам і талерантнасцю, чым палітычны і грамадскі.
Чарада драматычных падзей, парушэнне ланцужкоў паставак, абвастраюць прагматызм еўрапейскай дзелавой супольнасці. І, як бачыцца, прыходзіць час для актыўнай дзелавой дыпламатыі. Асабліва працэс можа праходзіць пазітыўна на фоне зняцця Вашынгтонам некаторых санкцый з Беларусі. Пакуль ЗША саступілі толькі па невялікай колькасці пазіцый. Але гэта добры сігнал, што беларуская эканоміка валодае перспектывамі. А сёння еўрапейскі бізнес мае патрэбу ва ўсё большым спектры нашай прадукцыі. Паліва, прадукты нафтахіміі, угнаенні... Гэта, як той казаў, пазіцыі, якія ляжаць на паверхні. У цэлым жа пунктаў судакранання можа быць значна больш. І беларуская бізнес-супольнасць можа, пры жаданні, прадэманстраваць сваю эфектыўнасць.
Уладзімір ВАЛЧКОЎ
