Інтэрв’юерам выступіў вядучы RT, аўтар праграмы «Эфект Санчэса» Рычард (Рык) Санчэс. У размове, якая доўжылася амаль дзве гадзіны, закраналася самае шырокае кола пытанняў: ад унутранай, беларускай, тэматыкі да міжнароднага парадку дня. Аляксандр Лукашэнка выказаў свой пункт гледжання аб канфліктах на Блізкім Усходзе і ва Украіне, аб умовах вялікай здзелкі Беларусі і Амерыкі, палітыцы краін Еўрапейскага саюза і міжнароднай сітуацыі ў цэлым. Кіраўнік дзяржавы расказаў аб сваім сяброўстве з сусветнымі лідарамі, выніках прэзідэнцкіх выбараў 2020 года, падзяліўся, для чаго Беларусі патрэбна тактычная ядзерная зброя і якой бачыць будучыню краіны. 

RT (раней Russia Today) — расійскі міжнародны кругласутачны шматмоўны інфармацыйны тэлеканал, які ажыццяўляе вяшчанне на англійскай, арабскай, іспанскай, французскай, нямецкай, сербскай мовах. Аўдыторыя сродку масавай інфармацыі — звыш 950 мільёнаў гледачоў больш як у 100 краінах свету.

Рык Санчэс — кубінец. У раннім дзяцінстве эмігрыраваў з сям’ёй у ЗША. Больш за 40 гадоў ён вёў аўтарскія інфармацыйныя праграмы і быў вядучым на буйных амерыканскіх тэлеканалах, сярод якіх — Fox News і CNN. Журналіст браў інтэрв’ю ў чатырох прэзідэнтаў ЗША, лідара Кубы Фідэля Кастра, лідара СССР Міхаіла Гарбачова.

У 2019 годзе з-за цэнзуры ў амерыканскіх медыя, прадузятасці і аднабаковасці падачы інфармацыі Рык Санчэс далучыўся да каманды тэлеканала «RT America», дзе на працягу некалькіх гадоў вёў штодзённую аўтарскую праграму. У 2024-м быў вымушаны спыніць супрацоўніцтва з тэлеканалам з-за ўведзеных супраць СМІ міжнародных санкцый. У 2025 годзе пераехаў у Маскву, каб працягнуць працу на канале, дзе цяпер вядзе аўтарскую праграму «Эфект Санчэса», у якой прадстаўляе свой пункт гледжання на міжнародныя падзеі і абмяркоўвае іх з гасцямі шоу. Кожны выпуск набірае ў сярэднім каля 40 мільёнаў праглядаў.

«Вы самыя сапраўдныя дыктатары»

Журналіст адзначыў, што многія гавораць аб тым, што вось у Беларусі дыктатура, а ў Амерыцы дэмакратыя. Пры гэтым Рык Санчэс звярнуў увагу на тое, што ў ЗША кожныя чатыры гады да ўлады прыходзіць новы чалавек, але палітычна нічога не мяняецца. У той жа час у Беларусі вось ужо як на працягу 30 гадоў ідзе паслядоўнае развіццё, Прэзідэнт карыстаецца падтрымкай народа, і гэта падтрымка даволі шматлікая. Ён удакладніў, ці маюць рацыю амерыканцы, калі гавораць аб дыктатуры ў Беларусі і дэмакратыі ў ЗША.

«Вы абсалютна не маеце рацыю, — адзначыў Аляксандр Лукашэнка. — Вы толькі гаворыце пра нейкую дэмакратыю, пра правы чалавека. Усё гэта балбатня. Ваша палітыка ў Венесуэле, пагрозы Кубе, вайна на Блізкім Усходзе і іншыя рэчы сведчаць аб тым, што вы самыя сапраўдныя дыктатары. Ніякія вы не дэмакраты. Ніякай дэмакратыі, правоў чалавека няма. Слухайце, якія правы чалавека, калі вы разбамбілі, напрыклад, школу ў незалежнай, суверэннай краіне, якая размешчана за дзясяткі тысяч кіламетраў ад вас, нічым вам не пагражала? Вы разбамбілі школу, дзе загінулі дзеці і настаўнікі. Амаль дзве сотні чалавек».

А колькі чалавек, па словах беларускага лідара, загінула дзякуючы таму, што ЗША заахвочвалі бамбёжкі Ізраіля. «Пра якія правы чалавека вы гаворыце? — задаў рытарычнае пытанне Прэзідэнт. — Калі вы за правы чалавека, тады дайце чалавеку ажыццявіць галоўнае права — права на жыццё. Чалавек хацеў жыць, асабліва дзеткі. Вы іх знішчылі. Вось вам адзін толькі факт учарашняга дня, якія цалкам перакрэслівае ўсё, што вы гаварылі. Таму ніякіх у вас правоў чалавека».

Кіраўнік дзяржавы ўказаў на тое, што ў ЗША ёсць свае інтарэсы. «У дадзеным выпадку — нафта, газ, кантроль над імі, — удакладніў ён. — Гэтыя інтарэсы вамі здабываюцца любым спосабам, і ў тым ліку ваенным. Вы гатовы бамбіць, ламаць, крышыць, нягледзячы ні на якія правы чалавека — гэта аснова дыктатуры. Таму ўсё што вы гаворыце (і вы правільна сказалі, унутры краіны) аб правах чалавека, аб дэмакратыі, а рэальна ў краіне нічога не мяняецца. Дык можа быць у вас дыктатура ўнутры краіны?»

Прывёўшы адзін з прыкладаў амерыканскай «дэмакратыі», Аляксандр Лукашэнка адзначыў, што дэмакратыі ім давядзецца вучыцца ў беларусаў. «У нас у сто разоў гэтай дэмакратыі больш, чым у вас, — канстатаваў ён. — Рэальнай дэмакратыі. Рэальных правоў чалавека. Пра якія правы чалавека вы можаце разважаць, калі вы забіваеце людзей? Забілі чалавека. Якія ў яго правы? Ён мёртвы».

«Па сваёй магутнасці Амерыка супердзяржава, але не суперсіла»

Рык Санчэс заўважыў, што Аляксандр Лукашэнка — адзін з лідараў руху «За светлую будучыню для ўсяго свету». Ён пацікавіўся ў кіраўніка дзяржавы, ці надыдзе калі-небудзь такі дзень, калі Беларусь, Паўночная Карэя, Іран, Расія, Кітай, Бразілія не будуць супрацьстаяць Захаду, а будуць стаяць плячо ў плячо, каб забяспечыць светлую будучыню для ўсіх, — мір, у якім будзе справядлівасць і дабрыня. 

«Дай бог, каб гэты час настаў, — сказаў Аляксандр Лукашэнка. — Мне складана, зыходзячы з цяперашняй абстаноўкі і сітуацыі, паверыць, што такі час прыйдзе. Але, нягледзячы на асобныя глупствы, нягледзячы на імпульсіўнасць некаторую, Трамп для гэтага зрабіў шмат чаго. Трамп паказаў усяму свету, што вашы Злучаныя Штаты Амерыкі не ўсемагутныя».

«Гэта значыць, гэта не звышдзяржава? Трамп не звышсіла нейкая?» — удакладніў журналіст.

«Па сваёй магутнасці Амерыка супердзяржава, але не суперсіла, — патлумачыў беларускі лідар. — Гэта зразумелі ўсе. І галоўны вораг Амерыкі — гэта Кітай. Калі амерыканцы не змаглі справіцца з Іранам... Я гэта даўно сказаў: не лезьце ў Кітай. Там такая моц, з якой яны справіцца ніколі не змогуць».

Па словах Прэзідэнта, кіраўніцтва ЗША зразумела, што яны супердзяржава, але не звышсіла. «І гэтым самым (і гэта галоўнае) яны далі надзею на тое, што амерыканцы, зразумеўшы гэта, будуць лічыцца не толькі з Кітаем і Расіяй, — заўважыў Аляксандр Лукашэнка. — Расія — вялізная тэрыторыя, там нічога не зробяць яны ракетамі: ракеты хутчэй скончацца, чым тэрыторыя Расіі. Іран таксама гэта паказаў. Я не гавару пра наступствы. Блізкі Усход, сусветная эканоміка і іншае, яны ж пацярпелі ад гэтай бяздумнай авантуры ў Іране».

Беларускі лідар дадаў, што прыведзеныя факты — на паверхні. «Яны паказалі, што вы, амерыканцы, павінны спыніцца і зразумець, што акрамя інтарэсаў ЗША (Грэнландыя, Куба, Венесуэла, Нікарагуа, Панамскі канал і іншае Заходняе паўшар’е), нават у Заходнім паўшар’і ёсць краіны, у якіх ёсць свае інтарэсы», — канстатаваў ён. 

Аляксандр Лукашэнка адзначыў, што Дональд Трамп нямала зрабіў дрэннага. «Але ён паказаў усяму свету сапраўднае аблічча Злучаных Штатаў Амерыкі і магчымасці Злучаных Штатаў Амерыкі, — заўважыў кіраўнік дзяржавы. — Яны не бязмежныя. Гэта сітуацыя можа прывесці да таго, што амерыканцы вымушаны будуць лічыцца з інтарэсамі іншых, а значыць, светлая будучыня не за гарамі».

«Мы праводзім нармальную палітыку ў дачыненні да ўласнага народа»

Адно з пытанняў датычылася апошніх падзей у Венгрыі, калі на парламенцкіх выбарах перамог лідар апазіцыі Петэр Мадзьяр, а не папярэдні прэм’ер-міністр гэтай краіны. Аляксандр Лукашэнка параіў не спяшацца з ацэнкамі венгерскай палітыкі і палітыкі Віктара Орбана. «Я не стану ацэньваць яго палітыку, я добра яго ведаю, — сказаў Прэзідэнт. — Тое, што вы ў сродкі масавай інфармацыі транслюеце ў сусветную супольнасць з боку Орбана, я чую і з гэтым згодзен. Ён прагматык. Рэаліст. Але гэта тое, што я чую са сродкаў масавай інфармацыі».

Гаворачы аб тым, чаму з такім вынікам завяршыліся парламенцкія выбары ў Венгрыі і чаму Віктар Орбан прайграў, беларускі лідар заўважыў, што, значыць, былі сур’ёзныя заганы ў палітыцы, асабліва ва ўнутранай палітыцы. «Канкрэтныя людзі ўнутры галасавалі, і нельга сказаць, што яны памыліліся, бо разрыў вельмі вялікі, — адзначыў кіраўнік дзяржавы. — Значыць, апазіцыя ў асобе Мадзьяра прапанавала больш выразную і прывабную пазіцыю. Таму трэба разабрацца, чаму Орбан прайграў. Напэўна, яны шмат гаварылі, але не ўсё рабілі ўнутры краіны».

Апазіцыя, па словах Аляксандра Лукашэнкі, гэта падхапіла. «Ну і потым, я б яе нават не назваў апазіцыяй, — удакладніў ён. — З пункту гледжання фарміравання гэтай апазіцыі самога Мадзьяра. Наколькі я ведаю, ён разам з Орбанам некалі працаваў і пачынаў, калі я не памыляюся. Таму шмат закладзена ўнутры той партыі, у якой яны былі ўдваіх, Мадзьяр і Орбан. Але ён адышоў ад гэтай палітыкі».

Журналіст удакладніў, магчыма, прычына пройгрышу Орбана ў тым, што Еўрасаюз фінансаваў апанента, даваў усялякую падтрымку.

«Ну, фінансаваў, даваў, — пацвердзіў Аляксандр Лукашэнка. — Орбан гэта ведаў. Орбан ведаў, што Еўрапейскі саюз будзе не з ім. Ну дык ты палітык, у цябе цэлая партыя, ты павінен быў супрацьстаяць гэтаму. Таму вось Еўрасаюз у адкрытую падтрымліваў апазіцыю, але ж амерыканцы падтрымлівалі адкрыта Орбана. Таму справа не ў гэтым. Справа ў памылках, якія былі дапушчаны ва ўнутранай палітыцы. Час пакажа, хто меў рацыю, хто вінаваты. Справа не ў гэтым. У нас таксама Захад усё жыццё падтрымліваў і фінансаваў нашу апазіцыю. І што? Нічога. Бо мы праводзім усё ж такі пры ўсіх памылках і недахопах нармальную палітыку ў дачыненні да ўласнага народа. І мы можам народу растлумачыць».

Вераніка КАНЮТА

Фота БелТА

Даслоўна

«Калі Лукашэнка дыктатар, то я — каралева Англіі»

У размове са сваімі беларускімі калегамі вядучы RT, аўтар праграмы «Эфект Санчэса» Рык САНЧЭС адзначыў, што на расійскім тэлеканале, на якім цяпер працуе, ён адчувае большую журналісцкую свабоду незалежнасць, чым у амерыканскіх СМІ, дзе працаваў дагэтуль. 

«Інтэрв’ю, якое мы праводзілі сёння, было не падрыхтаванае, —падзяліўся журналіст уражаннямі ад сустрэчы з Аляксандрам Лукашэнкам. — Гэта была свабодная гутарка двух людзей, якія свабодна абменьваліся ідэямі. Гэта было вельмі цікава. Таму калі Лукашэнка дыктатар, то я — каралева Англіі».

Рык Санчэс заўважыў, што пасля інтэрв’ю з беларускім лідарам ён выйшаў з адчуваннем таго, што цяпер у яго ёсць чалавек, якому можна давяраць, з якім цікава гутарыць, які можа расказаць многае і з якім ёсць чым падзяліцца. «У нас агульныя інтарэсы, у нас агульнае паходжанне, — удакладніў журналіст. — Я нарадзіўся на Кубе, у беднай сям’і, Аляксандр Рыгоравіч таксама з небагатай сям’і. Мы абодва ў цэлым нядрэнна справіліся з жыццём: я паспяховы, Аляксандр Рыгоравіч шмат чаго дасягнуў. У нас агульныя інтарэсы: мы абодва бацькі, мы клапоцімся пра нашы сем’і. Нам ёсць аб чым пагаварыць, магчыма, ёсць аб чым паспрачацца».

Па словах аўтара праграмы «Эфект Санчэса», едучы ў Беларусь, ён думаў, што едзе да дыктатара. «Я амерыканец, у Амерыцы нам кожны дзень гаварылі, што кітайцы — падманшчыкі, расіяне і беларусы — хуліганы, і з імі нельга мець зносіны, Афрыка ўвогуле не мае ніякага значэння, Лацінская Амерыка таксама, на Блізкім Усходзе жывуць толькі тэрарысты, — патлумачыў ён. — І гэта кожны дзень укладваецца табе ў галаву, кожны дзень СМІ гавораць толькі пра гэта. Натуральна, калі я прыехаў сюды, у ходзе гэтай гутаркі зразумеў, што ёсць іншая рэальнасць». 

Прыадкрываючы тэмы інтэрв’ю, журналіст адзначыў, што размова ў тым ліку ішла аб патэнцыяле, які ёсць у Рэспубліцы Беларусь, і аб тым, як наша краіна можа дапамагчы ўсяму свету прыйсці да больш устойлівай светлай будучыні. «У прыватнасці, мы абмяркоўвалі ідэю аб тым, што Беларусь можа стаць своеасаблівым мостам, — канкрэтызаваў Рык Санчэс. — Трамп не можа напрамую гаварыць, што ён хоча памірыцца з Пуціным. Трамп не можа напрамую ісці мірыцца ў Расію, бо ў Амерыцы будзе шмат пакрыўджаных, яму гэтага не даруюць. І пабудаваць мост з Вашынгтона да Масквы таксама няпроста. Таму Беларусь можа стаць апорай для такога моста. Лягчэй адразу выбудаваць мост да Рэспублікі Беларусь, паміж Амерыкай і Беларуссю наладзіць гэтыя адносіны, і гэта дасць Трампу магчымасць больш мяккага, плаўнага падыходу да наладжвання адносін з Расійскай Федэрацыяй».

У сваёй праграме журналіст хоча паказаць, што Беларусь — гэта краіна, якой удалося наладзіць сваё жыццё і пазбегнуць многіх праблем, якія ёсць у суседзяў. «Для мяне вельмі важна, каб мая аўдыторыя ўбачыла, што Беларусь і Прэзідэнт Лукашэнка змаглі сказаць „не“ заходняй сістэме, яны адмовіліся скакаць пад дудку Захаду, — падкрэсліў ён. — Беларусь адкрыта для сяброўскіх адносін абсалютна з усімі. Для мяне важна данесці менавіта гэту думку».

Журналісты ў свайго калегі спыталі, ці гатова амерыканская аўдыторыя ўбачыць усходнееўрапейскіх лідараў па-іншаму, не так, як яны ўспрымаліся там дагэтуль. «Цяпер нашмат больш гатова, чым калі-небудзь раней, — акцэнтаваў увагу Рык Санчэс. — З усім, што адбываецца ў Іране, з іншымі падзеямі па ўсім свеце мы проста стаміліся ад таго, што нас прымушаюць удзельнічаць у войнах ад імя іншых краін. Нас прымушаюць удзельнічаць у войнах ад імя Ізраіля, вырашаць нейкія чужыя праблемы, і ад гэтага ў грамадства ўзнікае шмат пытанняў. Асноўнае з іх — куды гэта ўсё прывядзе і як доўга мы будзем ісці гэтым курсам, развязваючы бясконцыя войны, ненавідзець Расію, ненавідзець Кітай, ненавідзець Беларусь і гэтак далей».

Журналіст падкрэсліў, што жыхары ЗША не хочуць войнаў. «Амерыканцам важная Амерыка, Амерыка павінна стаяць на першым месцы, а не праблемы іншых краін і не войны гэтых краін, — удакладніў ён. — Менавіта таму наша аўдыторыя гатова пачуць лідараў Расіі, Беларусі, Кітая, зразумець іх. У нас ёсць магчымасць данесці гэту інфармацыю да амерыканскай аўдыторыі, якая гатова гэта пачуць».