У сувязі з уводам Абласной клінічнай бальніцы неўралагічнае аддзяленне для пацыентаў з парушэннем мазгавога кровазвароту зараз будзе размяшчацца не ў цэнтры рэабілітацыі, а ў новай медустанове. Гэта злучана з характарам плыні захворвання. Інсульт часта патрабуе ўмяшання шырокага спектра ўрачоў, і ў абласной бальніцы ёсць увесь неабходны комплекс. Акрамя таго, будзе інакш арганізавана маршрутызацыя гродзенскіх пацыентаў.
— Для своечасовага аказання дапамогі і дасягнення максімальнага эфекту ад тэрапіі прынцыпова важна, каб лячэнне праходзіла ў шматпрофільным стацыянары. У гэтым выпадку працуе зладжаная каманда спецыялістаў, здольная аказаць пацыенту комплексную мультыдысцыплінарную падтрымку. Пацыент з інсультам — гэта не проста неўралагічны хворы, якому патрабуецца дапамога толькі аднаго ўрача. Часцяком у такіх людзей назіраюцца спадарожныя паталогіі: парушэнні сардэчнага рытму, цукровы дыябет, збоі ў ліпідным абмене і праблемы з дыханнем. Барацьба з гэтымі станамі патрабуе ўцягвання медыкаў сумежных спецыяльнасцяў: кардыёлагаў, эндакрынолагаў, пульманолагаў, рэаніматолагаў і сасудзістых хірургаў, — расказала намеснік галоўнага ўрача Гродзенскай абласной клінічнай бальніцы Вікторыя Карпуць.
Менавіта такі комплексны, мультыдысцыплінарны падыход да аказання спецыялізаванай дапамогі дае чалавеку шанец на хуткае аднаўленне і вяртанне да звыклага ладу жыцця. Аб’яднанне рэсурсаў шматпрофільнага стацыянара з профільнай неўралагічнай службай дазволіла значна павысіць якасць лячэння пацыентаў з інсультам, зрабіўшы яго больш эфектыўным і арыентаваным на раннюю рэабілітацыю.
Як дыягнаставаць інсульт?
Для першаснай дыягностыкі інсульту існуе простае і эфектыўнае мнеманічнае правіла — «УДАР», якое ў міжнароднай практыцы называюць абрэвіятурай FAST, нагадалі медыкі падчас прэс-канферэнцыі. Гэты нескладаны алгарытм дапамагае імгненна распазнаць першыя прыкметы сасудзістай катастрофы нават чалавеку без медыцынскай адукацыі. Першая літара «У» азначае ўсмешку: калі ў чалавека падазраецца інсульт, неабходна папрасіць яго ўсміхнуцца. Пры наяўнасці паталогіі ўсмешка стане асіметрычнай ці «крывой» за кошт таго, што ў пацыента апускаецца куток рота. Літара «Д» адказвае за дзеянне. Чалавека просяць прыпадняць абедзве рукі да ўзроўню грудзей, і пры інсульце адна з рук пачынае самаадвольна апускацца або зусім перастае слухацца. Наступны крок — «А», артыкуляцыя. Змазаная, невыразная гаворка, няздольнасць вымавіць простую фразу, прывітацца ці прадставіцца, а таксама поўная адсутнасць рэакцыі на зварот відавочна паказваюць на бяду. Нарэшце, «Р» — гэта рашэнне. Калі супаў хаця б адзін з гэтых прыкмет, неабходна прыняць максімальна хуткае рашэнне і неадкладна выклікаць хуткую дапамогу.
У сітуацыі з інсультам час адыгрывае вырашальную ролю, бо чым раней пацыент звернецца па медыцынскую дапамогу, тым вышэйшая верагоднасць мінімізаваць найцяжкія наступствы захворвання. Пры блакаванні сасуда тромбам у галаўным мозгу парушаецца кровазварот, і пашкоджаны ўчастак тканіны пачынае імкліва адміраць і размякчацца. Чым больш часу праходзіць ад моманту з’яўлення першых сімптомаў да пачатку тэрапіі, тым горшыя прагнозы для здароўя і жыцця чалавека. Менавіта таму як для самога пацыента, так і для медыкаў крытычна важна ўчапіцца за гэты вельмі абмежаваны прамежак часу.
«Зялёны калідор»
Для выратавання такіх хворых у сістэме аховы здароўя выразна арганізаваны так званы «зялёны калідор», дзе ўсе дзеянні экстранных службаў распісаны літаральна па хвілінах. З моманту паступлення званка на пульт дзяжурнага выклік перадаецца свабоднай брыгадзе на працягу пяці хвілін. На даезд хуткай дапамогі да пацыента адводзіцца не больш за дваццаць хвілін. Прыбыўшы на месца, медыкі трацяць каля пятнаццаці хвілін на агляд, адзнаку стану і дыферэнцыяльную дыягностыку. У агульнай складанасці з моманту выкліку да дастаўкі пацыента ў спецыялізаваную медыцынскую ўстанову павінна прайсці не больш за шэсцьдзесят хвілін. Гэтвя «залатая гадзіна» дае лекарам рэальны шанец на паспяховае правядзенне тэрапіі і наступнае ранняе аднаўленне чалавека. Пацыенту праводзяць нейравізуалізацію і рэперфузійную тэрапію. Пад гэтым складаным тэрмінам хаваюцца трамбалітычная тэрапія і механічнае выманне тромба, якія сёння прызнаныя залатым стандартам выратавання людзей пры ішэмічным інсульце.
— Сёння спецыялізаванае аддзяленне стацыянара разгорнута на шэсцьдзесят ложкаў для лячэння пацыентаў з інсультамі, амаль усе яны заняты, таксама 12 ложкаў у реанімаціі. — расказала Вікторыя Карпуць.— З цягам часу фраза аб тым, што гэтая хвароба імкліва «маладзее», на жаль, цалкам сябе апраўдвае. Калі раней асноўную групу рызыкі складалі людзі сталага ўзросту, то зараз урачы ўсё часцей сутыкаюцца з пацыентамі, якім ледзь споўнілася сорак. У гэтым напрамку праведзена мноства медыцынскіх даследаванняў, і ўсе яны сыходзяцца ў адным: на першы план выходзіць прафілактыка фактараў рызыкі. Да катастрофы прыводзяць артэрыяльная гіпертанія, некантралюемыя сардэчна-сасудзістыя паталогіі, парушэнні ліпіднага абмену, а таксама наш звыклы лад жыцця і залішняя маса цела. Своечасовае выяўленне і ўстараненне гэтых пагроз здольны не толькі палепшыць агульныя паказчыкі здароўя насельніцтва, але і змяніць статыстыку сярэдняга ўзросту хворых.
Гаворачы аб самых маладых пацыентах Гродзеншчыны, урачы падкрэсліваюць, што інсульты бываюць рознымі па сваёй прыродзе. Напрыклад, гемарагічны інсульт, або кровазліццё, адбываецца ў выніку разрыву сасуда. Часцяком гэта прыроджаная паталогія. Яркім прыкладам служыць субарахнаідальнае кровазліццё, пры якім рвецца прыхаваная анеўрызма. Такая сасудзістая катастрофа можа здарыцца з-за фізічнай нагрузкі і ў дваццаць гадоў, і нават у дзіцячым узросце, калі дзіця ці малады чалавек проста не ведае аб наяўнасці ў сябе небяспечнай прыроджанай анамаліі. Калі ж казаць аб класічным ішэмічным інсульце, звязаным з звязанным з тромбам, то і тут межы ўзросту размываюцца. Літаральна нядаўна ў рэанімацыйным аддзяленні Абласной клінічнай бальніцы ў цяжкім стане знаходзіўся пацыент, якому споўнілася ўсяго сорак гадоў.
Распазнаваць сігналы, якія гавораць аб інсульце, павінны ўмець не толькі медыкі, але і простыя грамадзяне, якія апынуліся побач з пацярпелым. Таксама ў зоне рызыкі людзі, якія пакутуюць мігрэнню. Гэта злучана як з наяўнасцю ўжо існуючай паталогіі, так і з сімптаматыкай мігрэні. Яе прыступ шмат у чым падобны на інсульт (пацвярджаю як чалавек, які пакутуе на гэта захворванне). Таму важна пры любой незвычайнай плыні прыступу выклікаць хуткую дапамогу. Калі адчуваеце, што прыступ працякае па-іншаму, лепш перастрахавацца.
Вераніка КАЗЛОЎСКАЯ
Фота Гродзенскай праўды
