Хто можа разлічваць на арэндную кватэру
Спецыялісты могуць атрымаць арэнднае жыллё як першачарговікі па арт. 111 Жыллёвага кодэкса альбо як работнікі найбольш запатрабаваных прафесій па ўказе Прэзідэнта Беларусі ад 27 студзеня 2025 года № 38. «Да першачарговых адносяцца маладыя спецыялісты, якія навучаліся за кошт бюджэтных сродкаў і прыступілі да працы па размеркаванні (альбо пераразмеркавання) ці ж па мэтавай дамове», — адзначыла Надзея Якушова.
Арэнднае жыллё прадастаўляецца па квоце: першачарговікам — не больш за 40% (у Мінску — 80%) ад наяўнасці незаселенага жылля, у тым ліку 10% (у Мінску — 20%) прадастаўляецца вайскоўцам, 30% (у Мінску — 60%) — астатнім катэгорыям першачарговікоў, 60% (у Мінску — 20%) — грамадзянам на агульных падставах. Акрамя маладых спецыялістаў у лік першачарговых уваходзяць грамадзяне, якія пераязджаюць з іншага населенага пункта, работнікі сацсферы, навуковыя супрацоўнікі і іншыя катэгорыі. Па гэтай прычыне хадайніцтва аб прадастаўленні арэнднага жылля можа быць задаволена не адразу.
- Пералікі найбольш запатрабаваных прафесій вызначаюць мясцовыя выканаўчыя органы - райвыканкамы і гарвыканкамы гарадоў абласнога падпарадкавання. Гэтыя пералікі фарміруюцца штогод і могуць карэктавацца ў залежнасці ад сітуацыі на рынку працы. Малады спецыяліст таксама можа адносіцца да работнікаў найбольш запатрабаваных прафесій і прэтэндаваць на атрыманне жылля па ўказе № 38.
«Па стане на 18 верасня, у цэлым па краіне арэнднае жыллё па арт.111 ЖК атрымалі 986 маладых спецыялістаў, а як работнікі найбольш запатрабаваных прафесій — 259 чалавек» (гэта з ліку маладых спецыялістаў, якія прыйшлі на месца працы ў 2026 годзе. — Заўв. БелТА), — дадала намеснік начальніка аддзела.
Як маладому спецыялісту атрымаць арэнднае жыллё
Каб прэтэндаваць на арэнднае жыллё, неабходна пацвердзіць статус маладога спецыяліста адпаведнымі дакументамі. Акрамя таго, у валоданні або карыстанні не павінна быць іншага жылля ў населеным пункце па месцы працы, выключэнне складаюць інтэрнаты. Напрыклад, калі малады спецыяліст жыве ў бацькоў, ён не з’яўляецца першачарговікам, паколькі мае ў валоданні або карыстанні жылое памяшканне.
- Дакументы, якія прыкладаюцца да індывідуальнага хадайніцтва аб прадастаўленні арэнднага жылля, вызначаны ў пастанове Савета Міністраў ад 31 снежня 2014 года № 1297. Рашэнне аб прадастаўленні арэнднага жылля прымае мясцовы выканаўчы і распарадчы орган, калі гаворка ідзе аб жылых памяшканнях камунальнага жыллёвага фонду. «Калі казаць пра жыллё рэспубліканскага жыллёвага фонду, то яно знаходзіцца ў падпарадкаванні пэўнай арганізацыі, і рашэнне прымае непасрэдна гэтая арганізацыя», — адзначыла Надзея Якушова.
У пастанове № 1297 пазначана, што грамадзянам прадастаўляецца жыллё тыпавых спажывецкіх якасцяў, за выключэннем выпадкаў, вызначаных заканадаўствам. У цяперашні час у дадзеную пастанову ўносяцца змены ў частцы ўстанаўлення пэўных патрабаванняў да арэнднага жылля, якое прадастаўляецца маладым спецыялістам: абавязкова наяўнасць санітарна-гігіенічных памяшканняў (туалет, санвузел, ванная), сістэм цэнтралізаванага або індывідуальнага ацяплення, гарачага і халоднага водазабеспячэння, водаадвядзення, газазабеспячэння або электразабеспячэння. У сельскай мясцовасці ў выпадку адсутнасці цэнтралізаваных сістэм дапускаецца наяўнасць нецэнтралізаваных сістэм пітнога водазабеспячэння, водаадвядзення і забеспячэнне звадкаваным вуглевадародным газам ад індывідуальнай балоннай устаноўкі.
Зараз разглядаецца пытанне аб стварэнні механізму па ўліку грамадзян, якія жадаюць атрымаць арэнднае жыллё. «Плануецца, што будзе весціся ўлік індывідуальных хадайніцтваў, якія паступаюць у выканкамы. Грамадзяне, якія стаяць на чарзе маючых патрэбу ў паляпшэнні жыллёвых умоў, таксама могуць быць уключаны ў спісы жадаючых атрымаць арэнднае жыллё. Ім будзе прапанавана напісаць заяву аб уключэнні ў такі спіс. Гэты механізм знаходзіцца ў прапрацоўцы», — расказала эксперт.
Якія дзейнічаюць ільготы па аплаце
Для маладых спецыялістаў, як і для ўсіх грамадзян, якія маюць першачарговае права на прадастаўленне арэнднага жылля, прадугледжаны паніжальны каэфіцыент да арэнднай платы. Яна фарміруецца па наступнай формуле: 0,2 базавай велічыні памнажаецца на плошчу жылога памяшкання і на каэфіцыенты, якія вызначаюць аблвыканкам і Мінгарвыканкам у залежнасці ад месцазнаходжання жылога памяшкання і яго добраўпарадкавання. Сёння гэтыя каэфіцыенты розныя — ад 0,1 у сельскай мясцовасці да 1,5 у цэнтры Мінска.
Для маладых спецыялістаў і іншых першачарговых дадаткова ўжываецца паніжальны каэфіцыент. Ва ўсіх населеных пунктах, акрамя Мінска, ён роўны 0,1, у Мінску — 0,2. Каэфіцыент ўжываецца ў залежнасці ад колькасці пражываючых у кватэры: 20 кв.м на аднаго чалавека, за выключэннем аднапакаёвай кватэры. Напрыклад, калі адзін чалавек пражывае і зарэгістраваны па месцы жыхарства ў двухпакаёвай кватэры, на 20 кв.м арэндная плата налічваецца з паніжальным каэфіцыентам, а на астатнюю плошчу — без яго прымянення. Пры пражыванні ў аднапакаёвай кватэры паніжальны каэфіцыент прымяняецца да ўсёй жылплошчы.
Куды звярнуцца, калі атрымаў арэндную кватэру ў неналежным стане
«Пасля прадастаўлення арэнднага жылля перш за ўсё неабходна агледзець яго і толькі потым падпісваць акт прыёму-перадачы. Калі ж усё ж узніклі праблемы, па гэтым пытанні можна звярнуцца ў мясцовыя выканкамы», — сказала Надзея Якушова.
У якасці дадатковай меры па даручэнні ўрада шэраг аблвыканкамаў і Міністэрства жыллёва-камунальнай гаспадаркі арганізавалі канал зваротнай сувязі для маладых спецыялістаў. Для атрымання аператыўных даных і аказання дапамогі, у тым ліку кансультатыўнай, былі арганізаваны чат-боты ў Telegram-каналах, праведзены гарачыя тэлефонныя лініі. Калі маладыя спецыялісты захочуць паведаміць пра нейкія праблемы з умовамі пражывання, то яны павінны паказаць дакладны адрас, выкласці сутнасць справы і па магчымасці прымацаваць фатаграфіі.
Па словах эксперта, за перыяд работы ў Telegram-канал МЖКГ паступіла чатыры звароты. Пытанні датычыліся парушэння правілаў прадастаўлення жылля, неадпаведнасці кватэр санітарна-тэхнічным патрабаванням (у тым ліку ў новабудоўлі), а таксама ўкамплектавання мэбляй і бытавой тэхнікай у інтэрнаце.
Звароты, якія паступаюць у чат-бот, разглядаюцца аператыўна - практычна ў той жа дзень даюцца даручэнні аблвыканкамам аж да выезду на месца. Так, напрыклад, спецыялісты міністэрства і Мінскага аблвыканкама выязджалі па адным з такіх зваротаў, меры былі прыняты ў самыя кароткія тэрміны.
«Калі звароты паступаюць у чат-бот, яны бяруцца на асаблівы кантроль, у першую чаргу ў намесніка міністра, які курыруе адпаведныя пытанні. У выніку на ўсе сігналы рэакцыя была неадкладнай, аблвыканкамы і райвыканкамы адпрацавалі іх супольна, парушэнні ліквідаваныя аператыўна», — падкрэсліла намеснік начальніка аддзела юрыдычнай работы і кадраў.