У Нью-Дэлі 12–13 верасня пройдзе 18-ы саміт БРІКС. У індыйскую сталіцу запрошаны прадстаўнікі ўсіх дзяржаў-членаў, а таксама партнёраў арганізацыі, у тым ліку Беларусь. Аналітык Беларускага інстытута стратэгічных даследаванняў (БІСД), кіраўнік Цэнтра даследаванняў ШАС і БРІКС Юрый Ярмалінскі расказаў пра тое, як гэта падзея можа паўплываць на фарміраванне шматпалярнай светабудовы. Паведаміла БелТА.
Аналітык лічыць, што ў фокусе нацыянальных інтарэсаў нашай краіны на саміце, верагодна, будуць тэмы дэдаларызацыі (краіны аб’яднання даўно шукаюць шляхі і спосабы зніжэння залішняй залежнасці ад аднаго фінансавага канала) і лічбавых валют цэнтрабанкаў краін — членаў БРІКС як элемента новай геаэканамічнай інфраструктуры для больш зручных і бяспечных трансгранічных плацяжоў.
Ключавымі таксама могуць стаць тэмы павелічэння аб’ёмаў крэдытавання ў нацыянальных валютах на стварэнне аб’ектаў інфраструктуры і праектаў устойлівага развіцця, што павінна ўзмацніць ролю Новага банка развіцця БРІКС. «Акрамя таго, больш цесная каардынацыя ў ланцужках паставак крытычна важных мінералаў, энергетычнай і харчовай бяспекі, прамысловай кааперацыі магла б вывесці БРІКС за рамкі дэкларатыўнай дыпламатыі», — адзначыў Юрый Ярмалінскі.
У XXI стагоддзі геапалітычная канкурэнцыя ўсё часцей вядзецца праз тэхналогіі. «Вось чаму тэхналагічнае ўзаемадзеянне ў БРІКС вельмі важнае. Тэхналогіі становяцца новай валютай, а штучны інтэлект вызначае стратэгічную канкурэнтаздольнасць», — падкрэсліў аналітык.
Разам з тым звярнуў увагу Юрый Ярмалінскі, на фоне насычанага парадку дня і агульнага цырыманіялу Індыя як цяперашні старшыня БРІКС сутыкаецца са структурным выклікам: ёй трэба не проста правесці сустрэчу такога ўзроўню, а сабраць разам краіны, інтарэсы і бачанне адзінства якіх апошнім часам усё больш прыкметна разыходзяцца. «За адзін стол трэба пасадзіць стратэгічных канкурэнтаў, энергетычных партнёраў, падсанкцыйныя дзяржавы, рэгіянальных сапернікаў, краіны, якія развіваюцца, вядучыя індустрыяльныя дзяржавы — ва ўсіх у іх розныя адносіны з ЗША і заходнім светам у цэлым», — адзначыў эксперт. Зрэшты, шэраг экспертаў мяркуе, што менавіта гэтыя супрацьлегласці, магчыма, і ёсць сапраўдная сутнасць і аснова аб’яднання.
«Нядаўняе пашырэнне павялічыла стратэгічны ахоп БРІКС, але і абцяжарыла дасягненне кансэнсусу, размыла інстытуцыйную згуртаванасць з улікам няпростага працэсу „сацыялізацыі“ новых членаў. Найбольш контурна гэту дылему падсвятліў канфлікт на Блізкім Усходзе. У яго арбіту ўцягнуты краіны блока, прычым з супрацьлеглых бакоў. Адсюль яшчэ адзін выклік — зрабіць БРІКС больш функцыянальным, напрыклад, шляхам стварэння прасторы для кіраванай канкурэнцыі, што павінна прадухіліць незваротную фрагментацыю. Самая вялікая геапалітычная рызыка і выклік заключаюцца ў магчымым ператварэнні БРІКС у аморфную платформу без агульнага стратэгічнага бачання», — падкрэсліў Юрый Ярмалінскі.
Такім чынам, звяртае ўвагу аналітык, старшынства Індыі ў БРІКС прыпадае на вельмі няпросты пераходны перыяд.
Краіна не проста прымае чарговы саміт аб’яднання, а ладзіць для шматпалярнасці і стратэгічнага балансавання своеасаблівы «стрэс-тэст».
«Шматпалярнасць не азначае аўтаматычна больш мірную аб’ектыўную рэальнасць і ўсеагульны кансэнсус. Галоўнай задачай стратэгаў у Нью-Дэлі бачыцца пераўтварэнне намінальна ўзрослай геапалітычнай моцы БРІКС у эфектыўнае эканамічнае супрацоўніцтва. У краін-членаў няма недахопу ў амбіцыях і ідэях. Але ў сваёй большасці яны пакутуюць ад праблем з іх практычнай рэалізацыяй і ўзгодненасцю дзеянняў. Аптымальным выйсцем з сітуацыі можа стаць прынцып выбарчай функцыянальнасці, калі краіны не спрабуюць дасягнуць абсалютнага кампрамісу, але актыўна ўзаемадзейнічаюць у сферах агульных або супадаючых інтарэсаў», — упэўнены Юрый Ярмалінскі.
«Чакаем, што голас Беларусі на саміце ў Нью-Дэлі прагучыць з традыцыйна праактыўнай наватарскай пазіцыяй. Прычым не менш выразна і кантрасна, як гэта было нядаўна ў Бішкеку, дзе да лідараў Расіі, Індыі і Кітая (РІК) — ядра ШАС і БРІКС — быў звернуты заклік з прычыны дэфіцыту прарыўных ініцыятыў. Паступальнае развіццё сувязяў Нью-Дэлі з Масквой, разрадка з Пекінам, якая працягваецца, стварылі спрыяльныя ўмовы для ўшчыльнення ўзаемадзеяння РІК — ШАС — БРІКС і яго палітычнай «капіталізацыі». Гэта ў поўнай меры сугучна і тэзісу Прэзідэнта Беларусі пра «інтэграцыю інтэграцый», — падкрэсліў аналітык.
Эксперт прыйшоў да высновы, што пляцоўкі БРІКС і ШАС, якія аб’ядноўваюць краіны глабальнай большасці, ужо дастаткова саспелі для таго, каб пераходзіць ад агульных палітычных дэкларацый да практычных крокаў па фарміраванні новага светапарадку. «Нават нягледзячы на розныя геапалітычныя інтарэсы краін-членаў, „дух БРІКС“, змешваючыся з „духам Шанхая“, ужо сёння па факце фіксуе контуры рэальнасці глабальнага свету, якая змяняецца», — рэзюмаваў Юрый Ярмалінскі.