Вось ужо два дзесяцігоддзі як у Беларусі існуе Прэзідэнцкі спартыўны клуб. І не проста існуе, а пастаянна развівае сваю дзейнасць на карысць беларускага спорту і грамадства. За мінулыя гады зроблена нямала, а планаў на будучыню — яшчэ больш.

Аб пачатку работы, праблемных момантах і перспектывах развіцця БелТА расказаў старшыня Цэнтральнага савета клуба Дзмітрый Лукашэнка.

— Дваццаць гадоў — немалы тэрмін. Раскажыце, з чаго пачыналася гісторыя Прэзідэнцкага спартыўнага клуба: хто прапанаваў стварыць такую структуру і на што арыентавалася каманда спачатку?

— Ідэя стварэння арганізацыі для падтрымкі беларускага спорту належала нашым легендарным спартсменам і функцыянерам. У той час наспела неабходнасць у структуры, якая вырашала б шэраг праблем і працавала ў многіх напрамках, такіх як пошук і развіццё юных талентаў — будучага спартыўнага рэзерву, развіццё і папулярызацыя дзіцячага і масавага спорту, падтрымка фізкультурна-аздараўленчага руху, стварэнне спартыўнай інфраструктуры для дасягнення высокіх рэзультатаў як у аматарскім, так і ў прафесійным. Ініцыятыву падтрымаў Прэзідэнт нашай краіны — ён стаў кіраўніком Апякунскага савета клуба.

— Пачынаць новую справу заўсёды цяжка і клапотна. З якімі складанасцямі вы сутыкаліся напачатку?

— З моманту ўтварэння Прэзідэнцкага спартыўнага клуба мы сталі цесна супрацоўнічаць з усёй спартыўнай галіной краіны — Міністэрствам спорту і турызму, Нацыянальным алімпійскім камітэтам, федэрацыямі і асацыяцыямі па відах спорту, упраўленнямі спорту ў рэгіёнах і іншымі арганізацыямі. Мы пераймалі іх вопыт і напрацоўвалі ўласны. Вучыліся, дапускалі памылкі і праводзілі работу над імі, заўсёды ставілі перад сабой высокія мэты і рухаліся наперад.

Мы пачалі адраджэнне масавых дзіцяча-юнацкіх спаборніцтваў: «Скураны мяч» — па футболе, «Залатая шайба» — па хакеі, «Імклівы мяч» — па гандболе. Ва ўсіх гэтых турніраў паўвекавая гісторыя, з іх выраслі цэлыя плеяды таленавітых і вядомых усяму свету спартсменаў. З 2007 года турніры праводзяцца пры падтрымцы Прэзідэнцкага спартыўнага клуба, і з кожным годам узровень іх правядзення і папулярнасць сярод удзельнікаў расце.

Але мы не спыніліся на гэтым: актыўна ініцыявалі правядзенне вялікай колькасці спаборніцтваў, спартыўных праектаў, конкурсаў. Зараз у нашай краіне праходзяць турнір па тэнісе «Залатая ракетка», спаборніцтвы дзіцяча-юнацкай валейбольнай лігі «Мяч над сеткай», адкрыты турнір па боксе «Мінск Open», міжнародны турнір па плаванні памяці Героя Савецкага Саюза Лізы Чайкінай, спартыўна-забаўляльны праект «Героі».

— Мабыць, галоўным напрамкам дзейнасці клуба з’яўляецца падтрымка дзіцяча-юнацкага спорту, прыцягненне маладога пакалення да актыўнага ладу жыцця...

— Так, вы маеце рацыю. Каб прыцягнуць дзяцей і падлеткаў да заняткаў спортам і вядзення здаровага ладу жыцця, мы выкарыстоўваем розныя спосабы і фарматы. У першую чаргу, вядома, гэтае правядзенне спаборніцтваў. Сёння пры падтрымцы Прэзідэнцкага спартыўнага клуба праходзяць турніры больш як па 15 відах спорту. «Снежны снайпер» — па біятлоне, «Белая ладдзя» — па шахматах, «300 талентаў для Каралевы» — па лёгкай атлетыцы, «Сонечны мяч» — па пляжным валейболе" і іншыя.

З кожным годам нашы спаборніцтвы «растуць» — мы імкнёмся рабіць іх усё цікавейшымі для ўдзельнікаў. Напрыклад, вось ужо некалькі гадоў розыгрыш «Залатой шайбы» праводзіцца ў двух дывізіёнах: у адным выступаюць хлопцы з гарадоў, дзе ёсць арэны са штучным лёдам, у другім — з населеных пунктаў, дзе крытых каткоў няма. У «Залатой ракетцы» з 2022 года фармат турніру стаў максімальна набліжаны да найбуйнейшых юніёрскіх камандных спаборніцтваў Еўрапейскай тэніснай федэрацыі — летняга і зімовага камандных чэмпіянатаў Еўропы. 

Рэспубліканскі камандны турнір «Ліга адважных» аб’яднаў адразу тры віды барацьбы: вольную, грэка-рымскую і жаночую. Да гэтага такіх спаборніцтваў у нас у краіне не было. Два гады таму стартаваў яшчэ адзін унікальны праект па дадатковым прыцягненні дзяцей да заняткаў спортам — спаборніцтвы серыі Гран-пры «Стань чэмпіёнам!». Дзякуючы праекту, які рэалізуецца сумесна з Беларускім альянсам танцавальнага спорту, самыя юныя ўдзельнікі, якія выступаюць у катэгорыі «Пачаткоўцы», атрымліваюць магчымасць узяць удзел у спаборніцтвах, якія заваёўваюць усё большую папулярнасць сярод будучых майстроў танцавальнага спорту.

— Якія з спаборніцтваў карыстаюцца найбольшай папулярнасцю?

— Многія турніры збіраюць вельмі вялікую колькасць удзельнікаў. Самы масавы — футбольны турнір сярод дзяцей і падлеткаў па футболе «Скураны мяч». У 2024 годзе ў ім з мая па верасень прынялі ўдзел 27,5 тыс. хлопчыкаў і дзяўчынак з усіх рэгіёнаў краіны. У рэспубліканскіх спаборніцтвах па біятлоне «Снежны снайпер», якія праводзяцца са снежня па люты, штогод выступаюць больш як 20 тыс. дзяцей і падлеткаў ва ўзросце ад 9 да 14 гадоў. У спаборніцтвах «Залатая шайба» на прызы Прэзідэнта Беларусі, якія праводзяцца са снежня па люты, гуляюць больш як 1,6 тыс. хлопчыкаў 12–16 гадоў.

Усе гэтыя турніры — важны рэзерв для нашых нацыянальных каманд. У іх кожны год удзельнічаюць дзясяткі, а то і сотні тысяч школьнікаў з усёй Беларусі.

Сярод гэтай немалой колькасці дзяцей абавязкова знаходзяцца тыя, хто па нейкіх прычынах не трапіў у спецыялізаваныя дзіцяча-юнацкія спартыўныя школы, але мае талент і жаданне сябе праявіць. Пры належнай увазе спецыялістаў па профільных відах спорту такія таленты абавязкова не прападуць і атрымаюць шанц дабіцца поспеху. Нямала прыкладаў, калі падчас спаборніцтваў трэнеры заўважалі хлопчыкаў і дзяўчынак, а пасля яны працягвалі навучанне ў СДЮШАР, вучылішчах алімпійскага рэзерву.

Адзначу яшчэ і тое, што ўсе гэтыя спаборніцтвы дапамагаюць нам знаёміць дзяцей не толькі з відамі спорту, але і са спартыўнай інфраструктурай нашай краіны. Фінал «Снежнага снайпера», напрыклад, ужо традыцыйна праводзіцца ў Рэспубліканскім цэнтры алімпійскай падрыхтоўкі па зімовых відах спорту «Раўбічы» — спартыўным комплексе, які не раз прымаў чэмпіянаты свету і Еўропы па біятлоне, этапы Кубка свету па фрыстайле і іншыя прэстыжныя спаборніцтвы. Вырашальны раунд «Залатой шайбы» ў кожным дывізіёне вось ужо некалькі гадоў праходзіць на базе шматфункцыянальнага культурна-спартыўнага і забаўляльнага комплексу «Чыжоўка-Арэна».

— Сярод праектаў, якія рэалізуюцца Прэзідэнцкім спартыўным клубам, не ўсе накіраваны на пошук будучых чэмпіёнаў — сярод іх ёсць закліканыя падтрымаць тых, каму гэта асабліва трэба.

— Такіх праектаў некалькі. Адзін з ранніх — «Калядная традыцыя». Гэта дабрачынная акцыя, якая праводзіцца напярэдадні светлага свята Раства. Упершыню мы арганізавалі яе ў 2013 годзе падчас Каляднага міжнароднага турніру аматараў хакея на прыз Прэзідэнта. Удзельнікі спаборніцтваў адправіліся ў дзіцячы дом, каб падарыць цяпло і радасць зносін дзецям, якія аказаліся ў складанай сітуацыі. Нягледзячы на тое, што Калядны турнір у апошнія гады не праводзіцца, акцыю мы захавалі — Прэзідэнцкі спартыўны клуб і хакейная каманда Прэзідэнта ўжо наведалі больш за дзесяць сацыяльна-педагагічных цэнтраў, дзіцячых дамоў, школ-інтэрнатаў.

На працягу некалькіх гадоў мы супрацоўнічаем з Беларускім камітэтам «Спешыял Алімпікс», які працуе над сацыяльнай рэабілітацыяй асоб з асаблівасцямі інтэлекту праз заняткі спортам. Штогод у нашай краіне праводзіцца больш за 10 мерапрыемстваў па праграме «Спешыял Алімпікс».

У 2020 годзе запусцілі спартыўна-дабрачынны праект «Смелы крок», у якім дзеці і падлеткі 10–15 гадоў, якія трапілі ў няпростыя жыццёвыя сітуацыі, атрымалі магчымасць займацца тайландскім боксам пад кіраўніцтвам высокакваліфікаваных трэнераў на базе цэнтраў спартыўнай падрыхтоўкі МУС. Гэты праект таксама працягвае развівацца: два гады таму трэніроўкі для хлопцаў пачалі праводзіць і нашы самбісты.

— Моладзь куды часцей можна ўбачыць з гаджэтамі ў руках, чым на спартыўных пляцоўках.

— Напрыклад, у 2023 годзе падчас правядзення фіналу «Скуранага мяча» мы прадставілі калабарацыю спорту і сучасных маладзёжных плыняў: арганізавалі для хлопцаў сустрэчу з папулярнымі блогерамі, а яшчэ — таварыскі матч паміж фіналістамі спаборніцтваў і медыйнай беларускай футбольнай камандай.

Актыўна выкарыстоўваем сацыяльныя сеткі для прыцягнення да здаровага ладу жыцця маладога пакалення і старэйшых людзей. Мы бачым, што дзецям і падлеткам цікавыя TikTok, Instagram, іншыя сацсеткі — чаму б не задзейнічаць іх? Калі мы запускалі конкурсы «Дацягніся да мары», «Супер лібера», «Футбол для ўсіх», спачатку не маглі выказаць здагадку, наколькі яны будуць прывабныя для рабят. Але яны карыстаюцца вялікай папулярнасцю. Найважнейшае, што такія мерапрыемствы дапамагаюць звычайным людзям далучыцца да спорту і зразумець, што ён не толькі для прафесіяналаў, што спорт — гэта не складана і ім можна займацца ў любым узросце.

— Яшчэ ў 2021 годзе быў запушчаны праект «Спорт для ўсіх», дзякуючы якому спартовыя пляцоўкі з’явіліся ў шматлікіх рэгіёнах. Колькі аб’ектаў пабудавана ўжо і якія планы па далейшай рэалізацыі гэтай ініцыятывы?

— За пяць гадоў пабудавана 115 шматфункцыянальных спартыўных пляцовак, гэтым летам з’явіцца яшчэ 55 такіх аб’ектаў. Большасць з іх узведзены ў рэгіёнах — у невялікіх населеных пунктах. Першапачаткова, калі мы распрацавалі канцэпцыю праекта, не спрабавалі навязаць ідэю будаўніцтва спартыўных комплексаў там, дзе яны не патрэбны, бо такія аб’екты павінны своечасова абслугоўвацца, утрымлівацца ў парадку, знаходзіцца пад кантролем. Калі да нас звяртаюцца мясцовыя ўлады з прапановай узвесці пляцоўку ў тым ці іншым раёне, мы разумеем, што аб’екты не будуць кінуты на волю лёсу. Цяпер бачым, што спартыўныя пляцоўкі ў рэгіёнах актыўна выкарыстоўваюцца — яны становяцца цэнтрамі прыцягнення для дзяцей, падлеткаў, моладзі і не толькі.

— Адным з першых праектаў Прэзідэнцкага спартыўнага клуба стала праграма выплаты імянных стыпендый маладым спартсменам і трэнерам, якая прадаўжае дзейнічаць і цяпер. Цікава, а якіх поспехаў у вялікім спорце дабіліся маладыя спартсмены, якія атрымлівалі падтрымку Прэзідэнцкага спартыўнага клуба ў мінулыя гады?

— Прызначэнне стыпендый — на самой справе, адзін з першых праектаў клуба і адзін з самых важных. Фінансавая падтрымка дае магчымасць маладым перспектыўным спартсменам больш упэўнена выконваць пераход з юнацкага спорту ў дарослы. Пры выбары кандыдатаў мы поплеч працуем з федэрацыямі па відах спорту, Міністэрствам спорту і турызму, Паралімпійскім камітэтам Беларусі. За апошнія пяць гадоў юным і таленавітым спартсменам, якія прадстаўляюць больш як 45 відаў спорту (пераважна алімпійскай праграмы), а таксама трэнерам-выкладчыкам Прэзідэнцкі спартыўны клуб выплаціў больш за 1920 стыпендый. Гэта на 54 працэнты больш, чым у папярэднюю пяцігодку.

Комплексная работа па інвесціраванні ў вялікі спорт дае рэальныя вынікі. Пацвярджэнне таму — факт, што нашы стыпендыяты не раз станавіліся пераможцамі і прызёрамі найбуйнейшых міжнародных спаборніцтваў. Прывяду некалькі прыкладаў. На зімовых Алімпійскіх гульнях у Пекіне ў 2022 годзе Беларусь прадстаўлялі 29 спартсменаў. З іх 16 у розны час былі стыпендыятамі клуба. У іх ліку Антон Смольскі і Ганна Гуськова, якія сталі сярэбранымі прызёрамі ў біятлоне і фрыстайле. На II Гульнях краін СНД беларускія спартсмены заваявалі 236 медалёў, 73 з іх выйгралі стыпендыяты Прэзідэнцкага спартыўнага клуба. Гэта і барэц грэка-рымскага стылю Абубакар Хаслаханаў, і прадстаўніцы сучаснага пяцібор’я Марыя Гнедчык і Міра Бурая, і іншыя нашы атлеты. Яны і пасля не раз паказвалі найвысокія вынікі на прэстыжных міжнародных стартах. У 2024 годзе на летніх Алімпійскіх гульнях у Парыжы золата ў скачках на батуце заваяваў Іван Літвіновіч, які атрымліваў стыпендыю ў 2018-2019 гадах. Яшчэ два стыпендыяты 2018 года — Яўген Залатой і Яўген Ціханцоў — сталі сярэбраным і бронзавым прызёрамі Гульняў у акадэмічным веславанні і цяжкай атлетыцы.

Усяго ж за апошнія тры гады на прадстаўнічых міжнародных турнірах і спаборніцтвах стыпендыяты Прэзідэнцкага спартыўнага клуба заваявалі больш за 150 узнагарод, 32 з якіх — найвышэйшай вартасці. Такім чынам, мы можам гаварыць аб тым, што цяперашняя эліта беларускага спорту ў большай частцы фарміруецца са спартсменаў, якія прайшлі праз праект выплаты стыпендый Прэзідэнцкага спартыўнага клуба. Нам удалося значна скараціць страты перспектыўных спартсменаў і трэнераў пры іх пераходзе ў дарослы спорт і даць ім важную апору для выхаду на самы высокі ўзровень.

— Якія творчыя планы ў Прэзідэнцкага спартыўнага клуба і ці варта чакаць новых праектаў у юбілейны год?

— Зусім нядаўна, 1 чэрвеня, мы запусцілі новы напрамак праекта «Спорт для ўсіх». Яшчэ калі ў 2021 годзе пачыналі яго рэалізацыю з удасканалення спартыўнай інфраструктуры краіны, разумелі, што сама назва — «Спорт для ўсіх» — мае на ўвазе не толькі ўзвядзенне спартыўных пляцовак. Мы разважалі над развіццём праекта і з пачатку гэтага лета прапанавалі ўсім мінчанам далучыцца да актыўных заняткаў спортам. Для гэтага на пяці пляцоўках горада: у парку імя 50-годдзя Вялікага Кастрычніка, у парку імя Уга Чавеса, парку экстрэмальных відаў спорту, на пляжах Цнянскага вадасховішча і вадасховішча Дразды арганізавалі бясплатныя трэніроўкі больш як па 15 відах спорту. Да іх можа далучыцца любы жадаючы.

Упершыню мы апрабавалі эксперыментальную пляцоўку «Спорт для ўсіх» на Мінскім паўмарафоне ў 2024 годзе. Яна карысталася вялікім поспехам. Цяпер мы зрабілі гэты праект больш маштабным, а яго запуск прайшоў 1 чэрвеня ў парку 50-годдзя Вялікага Кастрычніка. Масавыя забегі, танцавальны флэшмоб, трэніроўкі па варкаўце, фітнесе, настольным тэнісе і многіх іншых відах спорту, квэсты і інтэрактывы, розыгрыш веласіпедаў — паглядзець, што такое «Спорт для ўсіх», паспрабаваць сябе ў новых актыўнасцях прыйшлі тысячы мінчан. Да канца лета мы прааналізуем, наколькі папулярныя і запатрабаваны былі пляцоўкі «Спорт для ўсіх», і прымем рашэнне аб даляглядах праекту — магчыма, запусцім яго і ў рэгіёнах. Досвед, назапашаны за гады работы, дазваляе нам эксперыментаваць, ставіць перад сабой усё новыя і новыя задачы.