Якія перспектывы беларуска-амерыканскіх адносін.
Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка сабраў нараду па пытаннях глабальнай міжнароднай абстаноўкі і развіцця беларуска-амерыканскіх адносін. На нарадзе ў кабінеце кіраўніка дзяржавы прысутнічалі Прэм’ер-міністр Аляксандр Турчын, дзяржсакратар Савета Бяспекі Аляксандр Вальфовіч, кіраўнік Адміністрацыі Прэзідэнта Дзмітрый Крутой, генеральны пракурор Андрэй Швед і старшыня КДБ Іван Тэртэль.
«Я хацеў бы з вамі параіцца па шэрагу пытанняў. Нам трэба будзе абмеркаваць, перш за ўсё, пытанні глабальнай міжнароднай абстаноўкі, як яна характарызуецца, якое месца займае Беларусь у гэтай глабальнай сітуацыі. Гэта па-першае. І па-другое, вельмі важнае пытанне — адносіны нашай Беларусі са Злучанымі Штатамі Амерыкі», — абазначыў акцэнты нарады кіраўнік дзяржавы.
Міжнародная абстаноўка. Рашучы крок Дональда Трампа
«Прыход да ўлады адміністрацыі Дональда Трампа прывёў да таго, што міжнародныя адносіны пачалі вельмі хутка мяняцца. Трэба аддаць належнае, пры ўсіх недахопах, Дональд робіць рашучыя крокі ў свеце па вырашэнні глабальных пытанняў. Апошнія падзеі на Блізкім Усходзе пры ўсіх недахопах (як бы тут ні практыкаваліся асобныя яго праціўнікі і палітолагі) — гэта рашучы і сур’ёзны крок, які спыніў боесутыкненне і вайну, — звярнуў увагу Аляксандр Лукашэнка. — Вядома, яшчэ трэба будзе нямала зрабіць. Рабілі мы дзесяцігоддзямі і ледзь не цэлае стагоддзе, парадак там наводзілі, так нічога і не зрабілі. Таму я абсалютна падтрымліваю гэтыя крокі прэзідэнта Злучаных Штатаў Амерыкі Дональда Трампа па навядзенні парадку на Блізкім Усходзе ў дадзеным выпадку». Гэты крок беларускі лідар назваў рашучым, добрым. Ён не выключае, у будучыні такія меры могуць прывесці да стварэння, можа быць, адзінай Палесцінскай дзяржавы, куды ўвойдзе і сектар Газа, і, нарэшце, людзі атрымаюць там магчымасць нармальна жыць.
Нобелеўская прэмія. Ацэнка людзей больш важная
Прэзідэнт выказаўся і з нагоды непрысуджэння Нобелеўскай прэміі міру Дональду Трампу і абяцання, што ў наступным годзе ён яе дакладна атрымае. «Я асабіста параіў бы яму асабліва не перажываць, што не прысудзілі гэту Нобелеўскую прэмію. Таму што быць у шэрагу гэтых адшчапенцаў там, напэўна, яму не да месца. Людзі ў свеце павінны ацаніць тое, што робяць Злучаныя Штаты Амерыкі і іх Прэзідэнт на міжнароднай арэне. Гэта важней — ацэнка міжнароднай супольнасці і людзей у свеце, чым гэтай палітызаванай структуры, — заявіў Аляксандр Лукашэнка. — Я часам так думаю, калі б камусьці з вас ці мне прапанавалі гэту прэмію, я б дакладна ад яе адмовіўся. Таму што, ну, слухайце, мы ведаем па нашых „дзеячах“, які ўклад яны ўнеслі ва ўстанаўленне міру ў свеце наогул. Ды нічога не зрабілі. Наадварот — спрыялі і падштурхоўвалі Беларусь да гэтай так званай вайны. Ну і параўнаць апазіцыянерку з Венесуэлы (нічога не маю супраць, не ведаю пра яе палітыку, як і вы, напэўна, нічога не ведаеце). Ну вось узялі і далі, бо яна змагалася за разбурэнне Венесуэлы. Гэта нармальна?».
Кіраўнік дзяржавы не сумняваецца, што Дональд Трамп, безумоўна, атрымае Нобелеўскую прэмію міру. Але наша стаўленне да гэтай прэміі застанецца нязменным.
Беларуска-амерыканскі дыялог. Безумоўна ў нашых інтарэсах
Прэзідэнт адзначыў станоўчы імпульс у тэндэнцыі аднаўлення беларуска-амерыканскага дыялогу. Пра гэта ўжо неаднойчы казалі. Кіраўнік дзяржавы паабяцаў у дэталях праінфармаваць насельніцтва, калі прыйдзе час.
Апошнім часам у Мінску адбыўся шэраг сустрэч са спецыяльнымі пасланнікамі прэзідэнта ЗША. Паводле слоў Аляксандра Лукашэнкі, практыка паказала, што ўсе гэтыя кантакты амерыканцы праводзяць выключна ў прагматычных мэтах.
«Безумоўна, наша палітыка на аднаўленне адносін з ЗША павінна будзе будавацца выключна ў беларускіх інтарэсах. Так, мы можам ісці на кампрамісы нейкія. Мы можам рабіць першымі крокі, чакаючы ад амерыканцаў, што яны абяцанае будуць выконваць», — заявіў беларускі лідар. У якасці прыкладу ён прывёў зняцце санкцый з авіякампаніі «Белавія». Тут, нягледзячы на заявы, яшчэ засталіся і нявырашаныя пытанні. Трэба час, каб «ліквідаваць хвасты».
«Будзем чакаць іх прапановы, „глабальнай вялікай здзелкі“ (любяць яны гэтыя вялікія здзелкі). Мы да гэтага гатовыя. Мы гатовыя з імі заключыць вялікую здзелку. На адной чашы шаляў — іх пытанні, просьбы і патрабаванні. На другой — нашы пытанні і патрабаванні. Вырашаем. Давайце будзем вырашаць. Мы да гэтага гатовыя», — заявіў кіраўнік дзяржавы, падкрэсліўшы, што абсалютна нармальна ацэньвае прапановы Дональда Трампа ў гэтым плане. Але павінны быць улічаны і нашы інтарэсы і ўсё павінна быць сумленна, зрабіў акцэнт Прэзідэнт.
Кіраўнік дзяржавы папярэдзіў: варта ўлічваць тое, што на дадзены момант у дачыненні да Беларусі з боку ЗША і іх саюзнікаў, асабліва Еўрапейскага Саюза, працягваюць дзейнічаць санкцыі. «Так, мы навучыліся жыць пад ціскам гэтых санкцый, працаваць, хоць не без праблем. Але яны існуюць. Яны нам шкодзяць, адцягваюць нас ад вырашэння многіх пытанняў, — звярнуў увагу ён. — Амерыканскай адміністрацыяй рэалізуецца, на жаль, па-ранейшаму палітыка па прасоўванні нейкіх псеўдадэмакратычных каштоўнасцяў. Мы гэта таксама бачым. На словах яны нібы ад гэтага адышлі, а на справе — нічога падобнага». Але гэта іх справа, куды траціць грошы, а наша справа — бачыць свае інтарэсы», — арыентуе беларускі лідар.
Украінскі крызіс. Мір і толькі мір
Яшчэ адно найважнейшае пытанне, на якое звярнуў увагу беларускі лідар, — урэгуляванне ўкраінскага канфлікту. «Дзеянні Вашынгтона праводзяцца як у кантэксце ўрэгулявання рэгіянальнага крызісу вакол Украіны, так і ў мэтах рэалізацыі сваіх інтарэсаў ва Усходняй Еўропе і ў цэлым свеце. Гэта нармальна. Калі амерыканцы хочуць урэгуляваць канфлікт ва Украіне і бачаць там нейкую невялікую нашу ролю, мы гатовыя ў гэтым удзельнічаць. Мы пра сваю пазіцыю заявілі — мір і толькі мір. Украіна павінна існаваць як суверэнная незалежная дзяржава. Мы хочам, каб вайна была спынена цяпер. Інакш знікне гэта незалежная суверэнная дзяржава», — адзначыў ён. Тым больш, звярнуў увагу кіраўнік дзяржавы, некаторыя суседзі ўжо пазіраюць на заходнія вобласці Украіны, ды і Беларусі таксама. Ужо жывуць «святым духам Пілсудскага», іранічна заўважыў ён.
«Для нас суверэнная незалежная Украіна — гэта вялікае галоўнае пытанне. Яна павінна быць міралюбнай, нікому не ствараць ніякіх праблем і пагроз. Развівацца як незалежная дзяржава. Мы за гэта. Мы за мір. І ў гэтым плане гатовыя працаваць», — канстатаваў Аляксандр Лукашэнка. Ён адзначыў, што апошнія сустрэчы з Прэзідэнтам Расіі сведчаць, што расійскі бок таксама накіраваны на ўстанаўленне міру. «Ніякія „тамагаўкі“ пытанне не вырашаць. Гэта эскаліруе сітуацыю да ядзернай вайны. Напэўна, гэта лепш за ўсіх разумее Дональд Трамп, які не спяшаецца аддаваць гэту смяротную зброю і дазваляць біць углыб Расіі, на што разлічвае прэзідэнт Зяленскі», — падкрэсліў кіраўнік дзяржавы.
Паводле слоў Аляксандра Лукашэнкі, Беларусі як найбліжэйшаму саюзніку Расіі ў пытанні вырашэння ўкраінскага крызісу і выбудоўвання архітэктуры рэгіянальнай бяспекі адводзіцца пэўная роля. «Амерыканцы ў гэтым пытанні нас убачылі. У нас ёсць канкрэтныя магчымасці і патэнцыял», — рэзюмаваў ён.
Перспектывы. Вызначыць прыярытэты і «чырвоныя лініі»
Прэзідэнт паставіў задачу — з улікам намечанага прагрэсу ў кантактах з Вашынгтонам неабходна выпрацаваць далейшы алгарытм беларуска-амерыканскіх адносін на перспектыву. «Пры гэтым мы павінны больш дакладна вызначыць свае прыярытэты. Таксама важна ўстанавіць (як у нас модна цяпер казаць) „чырвоныя лініі“, пераход якіх для нас непрымальны. Важна ўлічваць, каб нашы дзеянні ні ў якім разе не нанеслі шкоду не толькі беларуска-расійскім, але і беларуска-кітайскім адносінам. А таксама нашым абавязацельствам перад іншымі дружалюбнымі краінамі ў рамках удзелу Беларусі ў еўразійскіх інтэграцыйных аб’яднаннях. Гэта святое. Мы дамовіліся, мы падпісалі адпаведнае пагадненне — таму павінны дзейнічаць у гэтых рамках. Магчыма, нам неабходна выпрацаваць нейкі план нашых адносін з амерыканцамі і вырашэння тых пытанняў, якія будуць пастаўлены намі і імі ў ходзе перагавораў. Замацаваць гэта на самым высокім узроўні», — удакладніў Аляксандр Лукашэнка.
Прэзідэнт заклікаў удзельнікаў нарады ўнесці канкрэтныя прапановы, выказаць меркаванні з тым, каб, магчыма, у будучыні разгледзець дадзенае пытанне на пасяджэнні Савета Бяспекі. «Трэба, каб гэтыя глабальныя пытанні, пра якія я сказаў, асабліва беларуска-амерыканскія адносіны былі абмеркаваны больш шырокім колам і прыняты калектыўныя рашэнні», — рэзюмаваў кіраўнік дзяржавы.
Даслоўна
«Мы кіруемся толькі нацыянальнымі інтарэсамі»
Старшыня КДБ Іван Тэртэль па выніках нарады расказаў журналістам, якія пытанні вынесены на парадак дня беларуска-амерыканскага дыялогу. «Я хацеў бы падкрэсліць, што некаторыя аспекты ў перагаворным працэсе (так прынята) да пары да часу павінны заставацца закрытымі, каб бакі знайшлі кансэнсус па спрэчных пытаннях, прыйшлі да адзінага меркавання. Я не адкрыю вялікага сакрэту, калі скажу, што з амерыканскім бокам ідзе сур’ёзнае абмеркаванне пытанняў на ўзроўні кіраўніка дзяржавы. Нашы амерыканскія партнёры прызнаюць, што мы, знаходзячыся ў гэтым рэгіёне, і наш кіраўнік дзяржавы, ведаючы абстаноўку, можам уносіць сур’ёзны ўклад у стабілізацыю сітуацыі», — удакладніў ён.
Старшыня КДБ растлумачыў, што не можа раскрыць усе аспекты, паколькі ў перагаворным працэсе павінна быць прастора для манеўру. «Мы настроены на дыялог, на пошук узаемапрымальных рашэнняў з улікам нашых нацыянальных інтарэсаў. Мы выпрацавалі свае прапановы, сваю перагаворную пазіцыю. Па шэрагу пытанняў мы ўжо прыйшлі да кансэнсусу з амерыканскім бокам. Але неабходна нашым партнёрам разумець, што ёсць нашы нацыянальныя інтарэсы, якія мы заўсёды будзем улічваць, і гэтаксама, як амерыканцы прымяняць практычны, рацыянальны падыход у тым ліку да перагаворнага працэсу. Выключна з улікам нашых нацыянальных інтарэсаў», — удакладніў старшыня КДБ. Паводле яго слоў, з улікам таго, што ў гэты працэс паглыблены кіраўнік дзяржавы і ёсць разуменне пазіцыі прэзідэнта ЗША, ёсць усе шанцы на дасягненне прарыву ў адносінах з ЗША. Беларускі бок да гэтага адкрыты.
Па словах Івана Тэртэля, грунтоўная беларуска-амерыканская размова вядзецца па ўкраінскай тэматыцы. І яна ўжо прынесла істотную карысць для стабілізацыі сітуацыі ў рэгіёне. «Я хацеў бы адзначыць, што сітуацыя ва Украіне развіваецца па эскалацыйнай спіралі. Мы пакуль не бачым, што намаганні, якія робяцца, вядуць да завяршэння канфлікту. Наш Прэзідэнт вельмі паглыблены ў парадак дня і асабіста перажывае з гэтай прычыны, ён разумее, што адбываецца на самай справе. Таму пазіцыя нашай краіны, нашага Прэзідэнта заключаецца ў тым, што мы можам зрабіць свой уклад, мы разумеем і ўкраінскі, і расійскі бок, мы маглі б знайсці кансэнсус у дадзенай вельмі складанай сітуацыі. Адносна гэтага ідзе актыўны дыялог з амерыканскім бокам. Нашы саюзніцкія адносіны з Расіяй, нашы блізкія адносіны з Украінай дазваляюць казаць, што трэба было б паспрабаваць вырашыць названую праблему з улікам нашага разумення гэтай гісторыі», — расказаў Іван Тэртэль.
Абмяркоўваюцца і адносіны з нашымі суседзямі — Польшчай і Прыбалтыкай. «Не будзе вялікай тайнай тое, што ў нас ёсць каналы зносін з нашымі партнёрамі. Дыялог вядзецца, у тым ліку і па лініі спецслужбаў. Разуменне паміж намі паволі наладжваецца. Мы абмяркоўваем вострыя пытанні і дзесьці выходзім на разуменне ўзаемных інтарэсаў. Наш узаемны інтарэс — стабільная сітуацыя ў рэгіёне, гэта эканоміка, якая працуе, занятасць людзей, спакойнае жыццё нашых грамадзян з перспектывай на будучыню. Пазіцыя Прэзідэнта вядомая — суседзяў не выбіраюць, тым больш мы заўсёды з павагай ставіліся да суседзяў, якімі б яны ні былі. Мы ніколі не ўмешваліся ў справы суседзяў, заўсёды былі настроены на кампраміс», — адзначыў Іван Тэртэль. Ён расказаў, што на нарадзе была актуалізавана пазіцыя Беларусі і па дыялогу з амерыканскім бокам, і ў адносінах з суседзямі і партнёрамі, уключаючы Францыю і Германію. «Пазіцыя выпрацаваная, яна заснаваная на павазе да інтарэсаў нашых суседзяў і партнёраў з арыенцірам на нашы нацыянальныя інтарэсы і на тое, што нашы партнёры гэтак жа павінны ўлічваць нашы інтарэсы. Настрой і пазіцыя кіраўніка дзяржавы нязменная — адносіны не на канфрантацыю, а, наадварот, на карысць нашых народаў. Кіраўніком дзяржавы пастаўлены пэўныя задачы», — адзначыў Іван Тэртэль. Ён расказаў, што ў службовых асоб розныя меркаванні на гэты конт, таму дыскусія была вострая. Але ў выніку адзіная пазіцыя выпрацавана і на ёй будзе заснаваная далейшая работа.
«Мы кіруемся толькі нацыянальнымі інтарэсамі ў дачыненні да адносін з усімі краінамі, з якімі мы ўзаемадзейнічаем. Гэта аб’ектыўная рэальнасць, такі свет. Абмяркоўваецца і бяспека, эканоміка», — рэзюмаваў кіраўнік КДБ. Ён падкрэсліў, што ў ЗША ёсць пэўная эканамічная цікавасць да Беларусі, напрыклад, па пытаннях нашага ўкладу ў забеспячэнне харчовай бяспекі. Эканоміка застаецца ў аснове ўсяго, і гэта пытанне таксама на парадку дня беларуска-амерыканскага дыялогу.
Валерыя СЦЯЦКО
