З 12 верасня 2026 года ўступіў у сілу Указ Прэзідэнта Беларусі ад 7 верасня 2026 года № 304 «Аб фондах і дабрачыннай дзейнасці ў сферы аховы здароўя», якім урэгуляваны праваадносіны ў гэтай галіне і актуалізаваныя агульныя палажэнні аб фондах. Разбіраемся, што змянілася на практыцы.

Адзін чалавек — адзін рахунак

У адпаведнасці з дакументам, уведзена патрабаванне аб тым, што фізічная асоба мае права адкрыць не больш за адзін дабрачынны рахунак для збору грашовых сродкаў для сябе з прычыны патрэбы ў аказанні медыцынскай дапамогі або для збору грашовых сродкаў на аказанне медыцынскай дапамогі кожнаму са сваіх блізкіх сваякоў або асоб, якія знаходзяцца пад іх апекай або папячыцельствам. Пра гэта паведамляецца на сайце Нацыянальнага банка.

«Гэты падыход быў прыняты для забеспячэння мэтавага выкарыстання сабраных у рамках дабрачыннай дзейнасці грашовых сродкаў, празрыстасці механізму кантролю выкарыстання грашовых сродкаў, якія паступаюць на дабрачынныя рахункі, у тым ліку з дапамогай інфармавання мясцовых выканаўчых і распарадчых органаў», — адзначылі ў Нацбанку.

А таксама папярэдзілі, што фізічным асобам, у якіх да ўступлення ў сілу названага ўказа было адкрыта больш за адзін дабрачынны рахунак на кожную з мэтаў, на якую яны былі адкрыты, неабходна не пазней за 12 лістапада 2026 года забяспечыць пералічэнне змешчаных на іх грашовых сродкаў на адзін з адкрытых дабрачынных рахункаў з улікам патрабаванняў указа з адначасовым закрыццём іншых дабрачынных рахункаў.

Механізм выкарыстання дабрачыннага рахунку Міністэрствам аховы здароўя просты і зразумелы

Асабліва актуальныя дабрачынныя рахункі для дзяцей, хворых на СПА (спінальна-мышачную атрафію), лячэнне якой каштуе вельмі дорага. Намеснік начальніка галоўнага ўпраўлення арганізацыі медыцынскай дапамогі Міністэрства аховы здароўя Іна ВАЗНЯК патлумачыла, што, як толькі ў Міністэрства аховы здароўя паступае інфармацыя пра дзіця са спінальнай мышачнай атрафіяй, ініцыіруецца правядзенне рэспубліканскага медыцынскага кансіліуму па генна-замяшчальнай патагенетычнай тэрапіі з мэтай ўстанаўлення дыягназу, пацверджання генетычнай прыроды захворвання, а таксама вызначэнне медыцынскіх паказанняў і адсутнасць супрацьпаказанняў для пачатку лячэння. 

«У далейшым Міністэрства аховы здароўя ініцыюе пытанне аб паступленні грашовых сродкаў на дабрачынны рахунак, які адкрыты з 2023 года ў РНПЦ „Маці і дзіця“ канкрэтна на лячэнне дзяцей са СМА. Дарэчы, медыцынская дапамога з часу адкрыцця рахунку аказана 14 дзецям. Акрамя таго, нядаўна завяршыўся збор на аказанне медыцынскай дапамогі яшчэ аднаму дзіцяці», — адзначыла Іна Вазняк.

Акрамя таго, у адпаведнасці з вышэйзгаданым указам Міністэрства аховы здароўя надзелена правам запыту і атрымання інфармацыі аб грашовых сродках, якія паступаюць на дабрачынныя рахункі, для правядзення аналізу і спынення магчымых злоўжыванняў. Згодна з указам, медыцынскім дакументам, які пацвярджае права адкрыцця дабрачыннага рахунку, з’яўляецца медыцынская даведка аб стане здароўя, якая выдаецца ў дзень атрымання запыту.

У цэлым нормы ўказа № 304 упарадкавалі механізм пералічэння грашовых сродкаў на дабрачынныя рахункі, у тым ліку на рахунак, адкрыты ў РНПЦ «Маці і дзіця» дадала Іна Вазняк.
Так, калі на мэтавы дабрачынны рахунак паступілі сродкі ў памеры звыш названага ліміту, на працягу трох месяцаў яны павінны быць пералічаныя на дабрачынныя рахункі іншых асоб, на якіх збор яшчэ працягваецца. Гэта павінна адбыцца і ў тым выпадку, калі на працягу доўгага часу пасля закрыцця дабрачыннага збору на рахунку не будзе здзейснена ніякіх аперацый.

Даслоўна

Першы намеснік міністра юстыцыі Наталля ФІЛІПАВА ў размове з журналістамі адзначыла, што тэма дабрачыннасці ў сферы аховы здароўя — вельмі адчувальная і сацыяльна значная.

«У любой краіне свету ёсць людзі, якім патрабуецца дарагая медыцынская дапамога і, на жаль, складана заўсёды гэта перакласці на плечы дзяржаве, — сказала Наталля Філіпава. — Часам сем’і трапляюць у такія жыццёвыя сітуацыі, пры якіх трэба скарыстацца дапамогай ахвярадаўцаў, людзей з адкрытым сэрцам. Пры гэтым заўсёды знойдуцца нядобрасумленныя грамадзяне, якія часта на людской бядзе і горы нажываюцца. І нашы праваахоўныя органы часта сутыкаюцца з сітуацыямі, з фактамі махлярства, са злоўжываннем у гэтых сферах».

Па словах Наталлі Філіпавай, рэальна ўзнік запыт грамадства на тое, каб дзяржава ўмяшалася ў гэтую сферу і прыняла дзеючыя меры для таго, каб людзі, якія жадаюць дапамагчы, мелі гэтую магчымасць і бачылі тую дапамогу, якую яны аказваюць. І каб дапамога знаходзіла свайго адрасата. 

«Таму і было даручана дзяржаўным органам распрацаваць адпаведнае заканадаўства для таго, каб стварыць празрыстую прававую аснову для ажыццяўлення збору сродкаў, для мэтавага яго выкарыстання і, па сутнасці, для выкарыстання непасрэдна адрасатам, які мае патрэбу ў гэтай медыцынскай дапамозе. Работа праводзілася ў цесным узаемадзеянні з усімі дзяржаўнымі органамі. Гэта такая шматгаліновая сфера, якая закранула і сістэму аховы здароўя, і банкаўскую сферу, паколькі адкрываюцца рахункі. Галоўная мэта распрацоўшчыкаў была ў тым, каб не нашкодзіць, не пагоршыць прававое становішча людзей, якія маюць патрэбу ў дапамозе і тых, якія хочуць дапамагчы. А таксама стварыць сапраўды празрысты, зразумелы для ўсіх механізм, алгарытм дзеянняў, прапісаць дакладныя правілы паводзін для таго, каб працэдуры былі зразумелыя ўсім. А таксама стварыць пэўную магчымасць кантролю руху грашовых сродкаў. Важна адзначыць, што ніякіх прававых перашкод сёння не прысутнічае для таго, каб дабрачынная дзейнасць аказвалася асобамі, жадаючымі аказаць дапамогу людзям, якія маюць патрэбу ў медыцынскай дапамозе», — рэзюмавала Наталля Філіпава.