Археалагічныя помнікі на самай поўначы Беларусі не першы год дораць дзіўныя знаходкі даследчыкам. Увесь сакрэт у тым, што артэфакты знаходзяцца ў торфе, дзе дрэва і косць без доступу паветра захоўваюцца тысячагоддзямі. 

У папярэднія гады беларускім навукоўцам трапляліся тут такія дзіўныя вырабы з косці, як лыжка або флейта. У мінулым годзе археолагі нават знайшлі драўляны коўш, які мала чым адрозніваецца ад сучаснага. 

Самае цікавае, што ўсе яны з’яўляюцца аднагодкамі егіпецкіх пірамід. Пакуль у Старажытным Егіпце непасільнай працай узводзілі цуды свету, на беларускіх азёрах людзі спакойна ігралі на флейце і, вядома, былі занятыя нейкай, але менш клапотнай справай.

«Сёлета мы праводзілі падводныя раскопкі на помніку Крывіна-3 — гэта стаянка ранняга этапу паўночнабеларускай культуры (сярэдзіна і другая палова III тысячагоддзя да нашай эры). Яна была заснавана падчас найбольшага падзення ўзроўню вады ў старажытным возеры на гэтым месцы», — расказаў загадчык аддзела археалогіі першабытнага грамадства Інстытута гісторыі Максім Чарняўскі.

Такім чынам, паселішча знаходзіцца ў самым глыбокім культурным пласце ў параўнанні з усімі астатнімі помнікамі, якія вядомыя ў гэтым рэгіёне. Выявіць помнік удалося дзякуючы не самай прыемнай выпадковасці. У 1930-я гады прама над археалагічным помнікам праводзіліся работы па выраўноўванні рэчышча рэчкі Крывінкі падчас меліярацыі. Пазней тут заняліся здабычай торфу.

«У 1978 годзе гэту стаянку знайшоў Эдуард Зайкоўскі. Яна даследавалася наземным шляхам. Тады даследчыкам здалося, што яны знайшлі культурны пласт. Толькі цяпер мы зразумелі, што ўсе знаходкі былі зроблены ў тым пласце торфу, які паднялі са дна канала і размазалі па беразе», — удакладніў Максім Чарняўскі.

Зараз беларускія археолагі дакладна ведаюць, што сапраўдны культурны пласт знаходзіцца значна глыбей у канале і размяшчаецца нават ніжэй за ўзровень грунтавых вод.

«Абваднення круглы год і метр торфу зверху даюць ідэальную, калі не шыкоўную захаванасць рэчаў з арганікі, то ёсць дрэва і косці (а яшчэ бурштыну, кары і нават вяровак)», — адзначыў археолаг.

Пасля чаго дадаў, што на дадзеным археалагічным помніку ўпершыню ўдалося знайсці камплект касцянога караляў, таму што ўсе яго часткі знойдзены ў адным месцы.

«Гэта амаль трохкутныя падвескі аднаго караляў, зробленыя з трубчастай косткі. У іх уверсе ёсць адтуліны, куды забэрзваюць нітку. Пры гэтым яны вельмі заношаныя (значыць, уладальнік ўпрыгажэнні насіў яго працяглы час). У нас ёсць чатыры цэлыя і дзве абламаныя падвескі. Таксама ёсць падвеска з Фанга куніцы», — звярнуў увагу загадчык аддзела археалогіі першабытнага грамадства Інстытута гісторыі.

Максім Чарняўскі ўдакладніў, што там жа быў знойдзены яшчэ адзін касцяны выраб, падобны па форме на шайбу, але пакуль не атрымліваецца ідэнтыфікаваць яго прызначэнне. Тут беларускія навукоўцы чакаюць дапамогі ад расійскіх антраполагаў, якія займаюцца трасалогіяй.