Араты сваю справу зрабiў i як заўсёды якасна — жыта мы пасеялi своечасова, i ў хуткiм часе вочы ўжо цешылi дружныя ўсходы.

А што зусiм не цешыла, дык гэта... сцежка, якая па-ранейшаму змейкай бегла да шашы. «Бач ты, лянота прайсцi лiшнi кiламетр, — са злосцю думаў я пра вяскоўцаў. — Зразаюць вугал, топчуць збажыну. З iмi iншага не прыдумаеш — трэба штрафаваць!»

— Калi трэба, дык толькi мяне, — заявiў Прыстромаў. — Бо гэтую сцежку яшчэ продкi мае пратапталi — ведалi найкарацейшы шлях да гасцiнца. I бабуля Акулiна шмат па iм хадзiла: рукi абрывала — насiла на продаж яйкi, тварог, гароднiну, яблыкi. Дамоў вярталася з соллю, мылам, цукрам, з нейкай мануфактурай...

Па гэтай жа сцяжыне, — працягваў трактарыст, — у чэрвенi сорак першага вёска праводзiла на фронт трыццаць сем найлепшых мужчын. Назад дачакалася толькi чацвярых, двое з iх — калекi — у хуткiм часе памерлi... Дзед мой таксама з вайны не прыйшоў, а бабуля ўсё прыходзiла да гэтай сцежкi, усё глядзела на яе — чакала свайго Васiля. Вестку, што дзед па-геройску загiнуў у баях за Берлiн, прынеслi толькi восенню сорак пятага.

Так што дарагая мне гэта сцяжына, — з хваляваннем прызнаваўся араты. — Бо я ж i сам па ёй безлiч вёрст наматаў, калi напрасткi ў сваю школу бегаў. Да таго ж не адзiн: нас цэлая арава была! А значыць, тут, брат, штрафуй цi не штрафуй, — людзi як хадзiлi, так i будуць хадзiць.

I сапраўды, па ёй, адноўленай, хутка сталi хадзiць i старыя, i малыя.

З гэтым — хай не адразу — але прыйшлося змiрыцца, а да ўсяго мне, маладому спецыялiсту, атрымаць яшчэ i добры ўрок: перш чым аддаваць каманды, варта падумаць, што атрымаецца, а найперш — параiцца з людзьмi.

Д. Марозаў, г. Мiнск.