Гэты лістапад у Беларусі можна смела назваць месяцам міжнароднай дыпламатыі. Самай знакавай падзеяй, безумоўна, стане IV Мінская міжнародная канферэнцыя па еўразійскай бяспецы. Аднак ужо напярэдадні гэтага маштабнага форуму, 2 лістапада, беларуская сталіца стала цэнтрам прыцягнення ўвагі глабальнага свету: тут упершыню ў гісторыі адбыўся Міжнародны форум Шанхайскай арганізацыі супрацоўніцтва (ШАС) па ўстойлівым развіцці. 

Мерапрыемства, ініцыяванае Міністэрствам замежных спраў Беларусі і праведзенае пад эгідай нацыянальнага каардынатара па дасягненні МУР Сяргея Алейніка, сабрала больш за 250 экспертаў, дыпламатаў, кіраўнікоў міністэрстваў і ведамстваў з краін-удзельніц і партнёраў аб’яднання. Галоўная тэма дыскусіі — скаардынаваны адказ на сучасны крызіс глабальнай архітэктуры развіцця і выпрацоўка механізмаў, якія забяспечваюць эканамічны рост без шкоды для экалогіі. Сімвалічна, што форум прайшоў у год 25-годдзя ШАС і неўзабаве пасля набыцця Беларуссю поўнафарматнага членства ў гэтай арганізацыі.

Абрэвіятура «МУР», безумоўна, траплялася многім нашым чытачам. Аднак далёка не ўсе могуць яе расшыфраваць, а тым больш глыбей растлумачыць сутнасць самой з’явы.
Канцэпцыя Мэт устойлівага развіцця (МУР), зацверджаная ААН у 2015 годзе як «Парадак дня — 2030», уяўляе сабой комплексную матрыцу з 17 інтэграваных мэт. Змястоўны сэнс гэтай глабальнай праграмы выходзіць далёка за межы сухой экалогіі. Яна заклікана вырашыць галоўны цывілізацыйны парадокс сучаснасці — забяспечыць захаванне біясферы і чыстай планеты для будучых пакаленняў, не заклікаючы да «экалагічнага аскетызму» або штучнага стрымлівання дасягнутага ўзроўню індустрыяльнага развіцця. Праграма МУР — гэта ўніверсальны заклік да дзеяння для абароны планеты і забеспячэння міру і росквіту для ўсіх людзей. Яна накіравана на захаванне прыроды і стварэнне дастойных умоў для будучых пакаленняў пры захаванні высокага ўзроўню эканамічнага развіцця і бытавога камфорту. Гаворка ідзе пра пошук балансу паміж індустрыяльным прагрэсам і беражлівым стаўленнем да экасістэм, каб эканамічны рост не знішчаў навакольнае асяроддзе чалавека.

Рэспубліка Беларусь выступае паслядоўным і актыўным удзельнікам рэалізацыі міжнароднага «Парадку дня — 2030». Нацыянальная стратэгія ўстойлівага сацыяльна-эканамічнага развіцця выступае асноўным компасам для дзяржаўных праграм, акумулюючы міжнародныя экалагічныя і сацыяльныя стандарты ў айчынную практыку.

Пры гэтым Беларусь падыходзіць да рэалізацыі МУР не фармальна, а паслядоўна і метадычна выбудоўваючы нацыянальную архітэктуру па іх рэалізацыі, дзе ўрад, парламент, грамадзянская супольнасць, бізнес і моладзь дзейнічаюць у сінергіі. Як было адзначана ў рамках мінскага форуму ШАС кіраўніком МЗС Беларусі Максімам Рыжанковым і старшынёй Пастаяннай камісіі Савета Рэспублікі па міжнародных справах Сяргеем Алейнікам, узровень выканання нашай краінай узятых на сябе абавязацельстваў па МУР у рамках «Парадку дня — 2030» дасягае ўражальных 83 %. У сусветным рэйтынгу прагрэсу дасягнення МУР краіна стабільна займае высокае 35-е месца сярод 169 дзяржаў. Больш за тое, ужо распрацавана Нацыянальная стратэгія ўстойлівага развіцця да 2040 года, а таксама галіновыя і рэгіянальныя стратэгіі.

Сярод кірункаў, дзе дасягнуты найбольшы прагрэс, нацыянальны каардынатар па дасягненні МУР Сяргей Алейнік вылучыў выкараненне галечы, гендарную роўнасць, эканамічны рост, індустрыялізацыю і лічбавізацыю, адказнае спажыванне, а таксама падтрыманне экасістэм сушы. За гэтымі лічбамі стаіць галоўнае — гарантаваны доступ грамадзян да базавых паслуг: адукацыі, медыцыны, якаснага жылля і вады.

У краіне ліквідавана абсалютная беднасць. Дзейнічае развітая дзяржаўная сістэма адраснай сацыяльнай дапамогі, гарантый для шматдзетных сем’яў і неабароненых катэгорый грамадзян. Беларусь утрымлівае лідзіруючыя пазіцыі па ўцягнутасці жанчын у дзяржаўнае кіраванне, навуку, медыцыну і прадпрымальніцтва, гарантуючы роўную аплату працы і роўны доступ да сацыяльных магчымасцяў. Захоўваецца арыентаванасць на поўную занятасць, мадэрнізацыю вытворчасцяў і падтрымку высокіх сацыяльных стандартаў працы. Беларусь дэманструе высокія тэмпы лічбавізацыі эканомікі, развівае высокатэхналагічныя паркі (ПВТ, СЭЗ, «Вялікі камень»), электратранспарт і атамную энергетыку. Укараняюцца прынцыпы цыркулярнай эканомікі, пашыраецца перапрацоўка другасных матэрыяльных рэсурсаў, паслядоўна скарачаецца выкарыстанне пластыкавага пакавання. Пры гэтым удзяляецца вялікая ўвага захаванню экасістэм: амаль 40 % тэрыторыі краіны пакрыта лясамі, Беларусь дабілася значнага прагрэсу ў пашырэнні асабліва ахоўных прыродных тэрыторый, аднаўленні тарфянікаў і захаванні біяразнастайнасці.

Нягледзячы на поспехі, паўнавартаснай рэалізацыі мэт перашкаджае палітызацыя тэмы ўстойлівага развіцця. Кіраўнік МЗС Беларусі Максім Рыжанкоў прама ўказаў на перашкоды: развязаныя Захадам войны і канфлікты, дэстабілізацыю эканомік праз незаконныя санкцыі, а таксама спробы донараў дыктаваць атрымальнікам дапамогі палітычныя ўмовы замест прыярытэту іх нацыянальных інтарэсаў. Сяргей Алейнік дапоўніў гэты спіс гандлёвымі войнамі, пратэкцыянісцкімі бар’ерамі і спробамі незаконнага адабрання фінансавых актываў, што падрывае і без таго невялікія магчымасці краін, якія развіваюцца.

На фоне гэтых выклікаў краіны ШАС дэманструюць уражальную ўстойлівасць. Па даных нацыянальнага каардынатара Беларусі, дзяржавы арганізацыі ў цэлым выканалі Парадак дня МУР больш чым на 60 %, у той час як сярэднесусветны паказчык складае каля 20 %. Генеральны сакратар ШАС Нурлан Ермекбаеў таксама пацвердзіў, што ўзровень рэалізацыі МУР у арганізацыі перавышае сярэднесусветныя значэнні.

Прычына такой эфектыўнасці — у адмове ад палітычнай кан’юнктуры: у адрозненне ад заходнецэнтрычных мадэляў, ШАС робіць стаўку на ўзаемавыгадную эканамічную кааперацыю, тэхналагічны абмен і сумесныя інфраструктурныя праекты. Максім Рыжанкоў падкрэсліў, што «шанхайскі дух» дазваляе краінам аб’ядноўваць намаганні для супрацьстаяння знешнім шокам і стварэння незалежных фінансавых і лагістычных механізмаў.

Для Беларусі ўдзел у праграме МУР пад эгідай ШАС — не проста знешнепалітычны рытуал. Дасягненне Мэт устойлівага развіцця дазваляе праводзіць палітыку, арыентаваную на канкрэтнае паляпшэнне жыцця грамадзян. Гаворка ідзе аб захаванні сацыяльнай стабільнасці, развіцці рэгіёнаў (у 2025 годзе рэалізавана 21 мясцовая ініцыятыва па МУР) і забеспячэнні роўнага доступу да выгод цывілізацыі. Доступ да тэхналогій, сумесных інавацыйных праектаў і новых рынкаў у рамках ШАС дазваляе Беларусі бесперапынна ажыццяўляць галоўную задачу дзяржаўнай палітыкі — павышаць якасць і ўзровень жыцця грамадзян, забяспечваць сацыяльную стабільнасць, экабяспеку і ўпэўненасць у заўтрашнім дні.

Аляксей Бяляеў, палітолаг