«Памеры дзяржавы сёння вызначаюцца не межамі і не плошчай, а станам інтэлекту і магчымасцямі ў вытворчасці»
На прадпрыемстве, якое вядзе сваю гісторыю з 1962 года і з’яўляецца лідарам у сферы айчыннай мікраэлектронікі, Аляксандр Лукашэнка заслухаў даклад аб выніках работы холдынга ў 2023 — 2025 гадах, а таксама мэтах і задачах на бягучую пяцігодку. Кіраўнік дзяржавы азнаёміўся з вытворчым працэсам на прадпрыемстве, а таксама прыняў удзел у цырымоніі запуску Цэнтра спецтэхналагічнага абсталявання для вытворчасці фоташаблонаў і мікраоптыкі. Даўшы старт рабоце ўнікальнай лініі ў сферы мікраэлектронікі, аналагаў якой няма на постсавецкай прасторы, беларускі лідар пагутарыў з працоўным калектывам.
«Мы адзіная краіна, якая захавала гэту вытворчасць у такім аб’ёме»
Новы цэнтр — адзіны на тэрыторыі краін былога СССР комплекс, які дазваляе вырабляць прадукцыю тэхналагічнага ўзроўню 90 нм, крытычна неабходную для стварэння перадавых узораў абсталявання электроннага машынабудавання. Таксама цэнтр з’яўляецца палігонам для адпрацоўкі новых версій праграмнага забеспячэння, якое распрацоўваецца на прадпрыемстве. Старт работы ўнікальнай вытворчасці дазволіць забяспечыць выпуск фоталітаграфічнага абсталявання і абсталявання для вырабу фоташаблонаў уласнымі кампанентамі. Усе падрыхтоўчыя, праектныя і будаўніча-мантажныя работы былі выкананы ў максімальна сціслыя тэрміны, за кошт чаго ўдалося завяршыць стварэнне цэнтра на два гады раней за запланаваны час.
Заслухоўваючы даклад аб выніках работы холдынга «Планар» у 2023 — 2025 гадах і перспектывах далейшага развіцця прадпрыемства, кіраўнік дзяржавы адзначыў, што за мікраэлектроннай прамысловасцю — будучыня. Беларускі лідар ставіць перад галіной задачу — бегчы на паўкроку наперадзе, вырабляючы запатрабаваную ў свеце прадукцыю.
«Калі ты не адстанеш, у цябе заўсёды будзе праца і будуць вялікія грошы, — звяртаючыся да генеральнага дырэктара ААТ „Планар“, адзначыў Аляксандр Лукашэнка. — Не толькі нашы. Ты апярэдзіў усё і ўся. І ў Беларусі, і ў Расіі. Ты ўсіх апярэдзіў».
Кіраўнік прадпрыемства Сяргей Авакаў праінфармаваў, што за пяцігодку выручка ў холдынгу вырасла ў чатыры разы, экспарт — у пяць разоў. «Усе паказчыкі выконваюцца, вельмі вялікія работы праводзяцца па мадэрнізацыі, пашырэнні вытворчасці», — канкрэтызаваў гендырэктар. Па яго словах, на базе ААТ «Планар» рэалізоўваюцца два інвестыцыйныя праекты, адзін ужо завершаны летась.
«Мы адзіная краіна, якая захавала гэту вытворчасць у такім аб’ёме, — падкрэсліў Аляксандр Лукашэнка. — Мы тое захавалі, што нам засталося ад савецкага часу. Настаў наш час. Мы недарэмна ўкладвалі грошы. Тое, аб чым калісьці ў савецкі перыяд нашы людзі марылі (тыя, хто закладваў гэту аснову), пачало ажыццяўляцца. І мы аказаліся запатрабаванымі. Таму ты заўсёды атрымаеш грошы, як і любыя іншыя нашы прадпрыемствы, калі будзеш апераджаць крыху ўсіх, на паўкроку наперадзе бегчы і выпускаць прадукцыю, якая патрэбна ва ўсім свеце».
Прэзідэнт падкрэсліў, што Цэнтр спецтэхналагічнага абсталявання для вытворчасці фоташаблонаў і мікраоптыкі, работа якога была запушчана з удзелам беларускага лідара, — адзіны на постсавецкай прасторы. «Таму мы будзем запатрабаваныя, — канстатаваў ён. — І грошы на гэта заўсёды не толькі мы, але і знешнія нашы спажыўцы знойдуць».
Аляксандр Лукашэнка пацікавіўся ў гендырэктара холдынга, што ён думае наконт развіцця штучнага інтэлекту. Сяргей Авакаў заўважыў, што азначэнне самога тэрміна «штучны інтэлект» пастаянна мяняецца, пераглядаецца, бо тэхналогіі ў гэтай сферы хутка развіваюцца. Паводле яго слоў, штучны інтэлект — гэта шырокае паняцце, сістэма прыняцця рашэнняў.
«Мяркую, што тыя, хто прыдумаў гэта азначэнне, мелі на ўвазе, што штучны інтэлект заменіць чалавека», — звярнуў увагу Прэзідэнт.
Кіраўнік «Планара» перакананы, што штучны інтэлект не заменіць чалавека. Сяргей Авакаў дадаў, што адзін з заснавальнікаў тэхнічнай кібернетыкі Уільям Эшбі ў 1950-я гады напісаў кнігу, у якой разважае пра тое, ці можа машына быць разумнейшай за свайго стваральніка. «Гэта пытанне да цяперашняга часу засталося рытарычным», — канстатаваў кіраўнік прадпрыемства.
Падчас знаёмства з вытворчым працэсам на ААТ «Планар» у кіраўніка дзяржавы адбылася размова з самым вопытным супрацоўнікам прадпрыемства. Віктар Васільевіч Ананіч працуе тут больш за паўстагоддзя. Прэзідэнт станоўча ацаніў такое працоўнае дасягненне і акцэнтаваў увагу на важнасці падрыхтоўкі вучняў, якія будуць працягваць справу сваіх вопытных папярэднікаў. Віктар Ананіч удакладніў, што за гады працы падрыхтаваў 8 чалавек. Трое з іх працуюць на «Планары», займаюцца оптыкай, як і настаўнік.
«Вопытныя людзі ўсюды патрэбны», — заўважыў беларускі лідар.
«У савецкія часы беларусы пачалі ствараць тое, што сёння можна назваць цудам»
Пачынаючы шчырую размову з калектывам прадпрыемства, Прэзідэнт нагадаў, што ў савецкія часы беларусы пачалі ствараць тое, што сёння можна назваць цудам. «Маленькімі крокамі, пачынаючы рухацца ад простага да складанага, мы сёння да гэтага прыйшлі, — канстатаваў беларускі лідар. — Ваш кіраўнік дакладваў пра тое, якія перспектывы і колькі яшчэ грошай трэба выдаткаваць на тры буйныя праекты, якія мы сёння ажыццяўляем на „Планары“. Я яму сказаў, што калі вы не адстанеце і будзеце рухацца хоць бы такімі тэмпамі, як цяпер, спажывец вашых тавараў, вашых вырабаў заўсёды знойдзе грошы. У тым ліку і дзяржава. Яна заўсёды падставіць сваё плячо. І не толькі наша дзяржава, але ў дадзеным выпадку і Расія, якой вельмі патрэбна ваша прадукцыя».
Кіраўнік дзяржавы расказаў: Прэзідэнт Расіі Уладзімір Пуцін адкрыта гаварыў яму, што за часы пасля распаду Савецкага Саюза гэты працэс стварэння — ад простага да складанага — быў знішчаны, разарваны. «І Расія вельмі многае страціла на тым этапе развіцця мікраэлектронікі, — канстатаваў Аляксандр Лукашэнка. — Нас Бог літаваў. І я часта думаю, чаму? Ну, можа, з-за маёй прагнасці такой вясковай. Ведаеце, калі чалавек сваімі рукамі нешта складанае стварае, гэта шкада страціць. Гэта, напэўна, у аснове маёй жыццёвай філасофіі. І я чапляўся за ўсе школы, за ўсе прадпрыемствы, якія ў нас былі створаны, разумеючы, што яны патрэбныя будуць».
У гэтай сувязі Прэзідэнт згадаў свае першыя візіты на «Інтэграл» і «Гарызонт», калі гэтыя вядомыя сёння флагманы не былі яшчэ такімі паспяховымі, супрацоўнікам не хапала заробку нават на тое, каб пракарміць дзяцей. Развіццё таго ж «Інтэграла» вылілася дзяржаве ў велізарную суму. «Я думаю: Божа, ці трэба нам гэта, ці не трэба, і дзе ўзяць гэтыя грошы для таго, каб хоць маленькі крок зрабіць на „Інтэграле“, — прыгадаў дэталі беларускі лідар. — Я гавару пра „Інтэграл“, бо гэта характэрна і для вас. І гэта ваш асноўны спажывец, гэта ваш галоўны партнёр унутры краіны, ды і не толькі».
Па словах кіраўніка дзяржавы, рашэнне дапамагаць, захаваць прадпрыемствы і ўкладваць у іх развіццё вялікія сродкі было прынята ім хутчэй на інтуітыўным узроўні. «Сёння я зразумеў: наш час прыйшоў, — канстатаваў ён. — Тое, што мы ратавалі, дзесьці эканомілі і ўкладвалі, — сёння спатрэбілася. І мы тут не адсталі. І той жа Прэзідэнт Расіі гаворыць: «Вы малайцы, што захавалі».
У якасці прыкладу захавання айчыннай школы Прэзідэнт прывёў суднабудаванне. «Дзе мы, дзе там судны гэтыя, дзе тое мора? — заўважыў ён. — А сёння расіяне звярнуліся да нас: „Вось у вас калісьці быў суднабудаўнічы завод, нешта там засталося“. Не нешта, а людзі, разумныя людзі. І расіяне папрасілі нас: „Вы можаце штосьці зрабіць?“ Я гавару: „Добра. Тэхналогію перадавайце і трохі грошай, бо патрэбна аднавіць вытворчасць“.
Па падобным шляху дзяржава пайшла і ў сферы самалётабудавання, захаванні іншых вытворчых школ. „Захавалі, ёсць людзі, і мы гатовы нешта зрабіць“, — падкрэсліў беларускі лідар, дадаўшы, што нават самую запатрабаваную і сучасную зброю нашы людзі могуць вырабляць.
«Дармаплаты» ў Беларусі не будзе»
Кіраўнік дзяржавы падкрэсліў, што тэхналогіі, абсталяванне, прадукцыя ААТ «Планар» унікальныя. Падобныя вытворчасці, па яго словах, створаны толькі ў пяці краінах свету: ЗША, Японіі, Германіі, Швецыі і Беларусі.
«А вы гаворыце: „Маленькая Беларусь“, — заўважыў Аляксандр Лукашэнка. — Не такая яна маленькая. Памеры дзяржавы сёння вызначаюцца не межамі і не плошчай, а станам інтэлекту і магчымасцямі ў вытворчасці».
Прэзідэнт заклікаў работнікаў «Планара» паскарацца. «Вы ідзяце наперадзе, таму і грошы вам знаходзяць, і працуеце вы, як генеральны (дырэктар. — „Зв.“) гаворыць, і ў тры змены, і ў выхадныя часта выходзіце, — канстатаваў кіраўнік дзяржавы. — І я не чуў, каб з „Планара“ хтосьці „цік-токаўся“ і скардзіўся, што іх прымушаюць працаваць».
Гаворачы аб заробках супрацоўнікаў прадпрыемства, Прэзідэнт заўважыў, што грошай заўсёды не хапае. «І вам таксама, напэўна, мала, — выказаў меркаванне ён. — Гэта таксама добра. Значыць, будзеце імкнуцца зарабіць больш. Але ведайце адно: „дармаплаты“ ў Беларусі не будзе».
«Мы ганарымся тым, што ў нас ёсць разумныя людзі і высокія тэхналогіі»
Аляксандр Лукашэнка адзначыў, што на прадпрыемстве робяць добрыя рэчы — па-беларуску, надаўшы новае дыханне вытворчаму працэсу. Прэзідэнт выказаў удзячнасць супрацоўнікам за новы цэнтр, які стварылі раней, чым планавалася. Гэта, па яго словах, прыклад таго, як трэба дзейнічаць у будучыні. Пры гэтым кіраўнік дзяржавы заклікаў не спыняцца на дасягнутым.
«Паскарацца трэба: не паскорымся — толку не будзе, — папярэдзіў кіраўнік дзяржавы. — Гэта не таму, што я так хачу і вас увесь час падштурхоўваю. Пытанне ў тым, што ў нас няма велізарнай колькасці рэдказямельных металаў, матэрыялаў і гэтак далей, за што сёння ідзе барацьба (у свеце. — „Зв.“). У нас няма таго аб’ёму прыроднага газу і нафты, за якія (вядуць барацьбу. — „Зв.“) нават буйныя краіны-лідары, як ЗША. Вы ведаеце, як Дональд (Трамп. — „Зв.“) да гэтага ставіцца. Калі хтосьці не згаджаецца — селі ў верталёт, схапілі, вывезлі прэзідэнта краіны».
Паводле слоў беларускага лідара, за ўсім гэтым стаіць рэсурс — прыродны і выкапнёвы, перш за ўсё нафта. «У нас гэтага няма, — заўважыў ён. — Мы ганарымся тым, што ў нас ёсць разумныя людзі і высокія тэхналогіі. А высокія тэхналогіі маюць патрэбу ў тым, каб хутчэй бегчы і думаць пра тое, каб цябе не апярэдзілі».
Але нават наяўнасць нафты, як дадаў кіраўнік дзяржавы, у сучасным свеце не дае гарантый на паспяховае развіццё краіны. «Гэтага ўжо недастаткова, — перакананы Аляксандр Лукашэнка. — Таму трэба бегчы. Ведайце: ніхто нічога не дасць. Ахвотныя адабраць тое, што ў цябе ёсць (як тут — перадавое), заўсёды знойдуцца. Нават сярод сяброў. Таму глядзіце на сябе, на сваё. Вырабляйце сваё, каб не толькі мы, але і нашы дзеці, унукі маглі жыць і працаваць на гэтай зямлі».
Прэзідэнт выказаў удзячнасць калектыву за стварэнне такой унікальнай вытворчасці. «У гэтым кірунку будзем рухацца, будзем дапамагаць усяляк, — падкрэсліў Аляксандр Лукашэнка. — І не толькі мы, беларуская дзяржава, але і іншыя, хто мае патрэбу ў вашай прадукцыі».
«Ніхто не плакаўся, ніхто не галасіў, не пакутаваў, што яму не пачысцілі дарогу»
Супрацоўнікі прадпрыемства задалі Прэзідэнту пытанні. Начальнік бюро вытворчых магутнасцяў тэхнічнага пераўзбраення ААТ «Планар» Вольга Каляска звярнула ўвагу на тое, што беларусы нарэшце дачакаліся сапраўднай зімы. Найбольш, па яе словах, радуюцца дзеці. Аднак некаторыя, як адзначыла жанчына, хайпуюць на гэтай тэме ў сацыяльных сетках, крытыкуючы камунальнікаў за няякасную прыборку снегу. Такім «блогерам», як высвятляецца, нават месца для асабістага аўтамабіля павінен хтосьці пачысціць.
«Мы так не лічым, — канстатавала Вольга Каляска. — Хочам сказаць вялікі дзякуй усім супрацоўнікам камунальных службаў і тым, хто, нягледзячы на свой асабісты час, спраўляліся з наступствамі стыхіі. Гэта нас аб’ядноўвае». Супрацоўніца прадпрыемства пацікавілася ў Прэзідэнта, як у перыяд яго маладосці, кіраўніцтва сельгаспрадпрыемствам, калі падобныя снежныя зімы былі не рэдкасцю, спраўляліся з расчысткай снегу.
Па словах Прэзідэнта, раней маглі толькі марыць аб такой прыборцы снегу, як цяпер. «Тады і зімы былі вось такія, як сёння, — узгадаў ён. — У дзяцінстве ўсе чысцілі снег, і мы таксама, асабліва ў вёсцы. Выйшлі — не прайсці. Мы ўсе чакалі, калі дарослыя хлопцы (9-10 клас) пройдуць, а мы ўжо па гэтым калідорчыку следам. Вось і ўся ачыстка. Ніхто не плакаўся, ніхто не галасіў, не пакутаваў, што яму не пачысцілі дарогу, каб выехаць на аўтамабілі. Ніхто не думаў тады пра гэтыя аўтамабілі».
Узгадаў у гэтай сувязі Аляксандр Лукашэнка і перыяд, калі ён працаваў дырэктарам сельгаспрадпрыемства. «Такой тэхнікі не было, — канстатаваў беларускі лідар. — Бульдозер прайшоў, дзе змог прайсці, і шырыня невялікая — хочаш едзь на кані, хочаш пехам ідзі. Трактары па такой каляіне праехаць не маглі. І ўсё. Каб раніцай можна было да фермы дабрацца, яшчэ да чаго, выходзілі людзі і расчышчалі гэту дарогу. Ніхто не плакаўся».
Пры гэтым кіраўнік дзяржавы не адмаўляе, што складанасці, звязаныя з непагаддзю, ёсць і сёння. І яшчэ будуць, ідзе новая хваля пахаладання. Аднак, па словах беларускага лідара, і ў марозным надвор’і ёсць карысць для людзей — гэта і загартоўка арганізму, і знішчэнне ўсіх вірусаў. А тым, каму цяжка выехаць на аўтамабілі, бо складана ачысціць сваё машына-месца, Прэзідэнт парэкамендаваў хадзіць пешшу.
«Трэба сёлета зрабіць максімум для нашых жанчын»
Супрацоўніца прадпрыемства дадала, што жанчыны ААТ «Планар» вельмі ганарацца, што бягучы год аб’яўлены кіраўніком дзяржавы Годам беларускай жанчыны.
У гэтай сувязі Прэзідэнт даручыў Старшыні Савета Рэспублікі Наталлі Качанавай і прэс-сакратару Наталлі Эйсмант сумесна з Беларускім саюзам жанчын падумаць аб тым, якія мерапрыемствы варта правесці ў 2026-м, каб ён запомніўся. «Каб жанчыны запомнілі не толькі тое, што Прэзідэнт аб’явіў Год жанчыны, але каб яны запомнілі гэты год», — патлумачыў Аляксандр Лукашэнка.
«Лозунгі — гэта добра, але трэба для жанчын рабіць, ну, не кожны дзень, але хаця б у тыдзень, у месяц значнае мерапрыемства, — канкрэтызаваў Прэзідэнт. — Трэба сёлета зрабіць максімум для нашых жанчын. Гэта не таму, каб спадабацца вам, жанчынам. Вы сапраўды — аснова нашага жыцця».
«Трэба стварыць нармальныя ўмовы для мінчан, але не перанасяляць Мінск»
Намеснік генеральнага дырэктара ААТ «Планар» Аляксандр Бурда пацікавіўся ў Прэзідэнта планамі па тэхналагічным развіцці Мінска і рэгіёнаў. Аляксандр Лукашэнка падкрэсліў, што нельга сцягваць усё ў сталіцу. Вельмі важна, па яго словах, развіваць рэгіёны.
У якасці прыкладу кіраўнік дзяржавы прывёў развіццё суднабудавання, указаўшы на неабходнасць развіцця гэтага кірунку на той базе, што захавалася, — у Пінску. «Мы ж не сталі вашы станкі ўнікальныя або інтэгральныя схемы, ці яшчэ штосьці з „Інтэграла“ выносіць кудысьці, — заўважыў Прэзідэнт. — Калі мінчане выраблялі матацыклы і веласіпеды навошта гэта губіць?». Паводле яго слоў, прадпрыемствы павінны захоўвацца на існуючых пляцоўках.
Прэзідэнт падкрэсліў, што ў цэнтры Мінска ствараць вытворчасці ніхто не будзе. «Будзем выкарыстоўваць гэтыя плошчы, калі яны нам патрэбныя. Усё астатняе будзем выносіць за кальцавую дарогу, — адзначыў беларускі лідар. — У Мінску людзі павінны жыць, з дзеткамі па вуліцах хадзіць. А вытворчасці — туды, за кальцавую. Таму мы будуем метро рознымі сегментамі. Будзем і далей развіваць, каб людзі маглі за 10-15 хвілін на працу і з працы прыехаць. Каб было зручна. Мы гэта ўжо робім, і мы гэта зробім. Трэба стварыць нармальныя ўмовы для мінчан, але не перанасяляць Мінск».
«Будзем ісці ад зямлі»
Аляксандр Лукашэнка расказаў, што жыллёвае будаўніцтва цяпер арыентуецца на прывязку да канкрэтных вытворчасцяў: «Калі ёсць вытворчасць — будуем, — канкрэтызаваў ён. — Мы навучыліся хутка будаваць. Вось вытворчасць, вось дом — 100 кватэр — арэнднае жыллё. Наймай людзей, хай працуюць. 20-30 гадоў адпрацаваў, хочаш купіць гэта жыллё — выкупляй, за капейкі ўжо. У гэтым кірунку будзем рухацца. Камусьці, можа, гэта не падабаецца. А што не падабаецца? Хочаце свой дом пабудаваць або кватэру — будуйце, мы не забараняем».
Гаворачы аб стварэнні новых і развіцці існуючых вытворчасцяў, кіраўнік дзяржавы адзначыў, што не стаіць задача сканцэнтраваць усё ў Мінску або, наадварот, вынесці за яго межы. У гэтым пытанні будуць развіваць тыя пляцоўкі, дзе ўжо склаліся пэўныя вытворчыя традыцыі, ёсць кампетэнцыі.
Аляксандр Лукашэнка звярнуў увагу на тое, што дзяржава нічога не будзе штучна рабіць. «Будзем ісці ад зямлі, — падкрэсліў ён. — Калі гаварыць пра зямлю, пра сельскую гаспадарку, я бачу, што ў нас гранічна высокі ўзровень падзяжу жывёлы. Што трэба рабіць? Трэба паглядзець на ўтрыманне, лячэнне, кармленне жывёлы. Вось я цяпер жалезабетонна за гэта ўзяўся, бо, як вясковы чалавек, які працаваў калісьці ў сельскай гаспадарцы, разумею, што гэта будучыня наша — мяса і малако. Калі мы будзем такімі тэмпамі губіць жывёлу, не будзе ні мяса, ні малака. Што для гэтага зрабіць трэба? Трэба сялянам дапамагчы гэтыя цялятнікі, кароўнікі пабудаваць». Кіраўнік дзяржавы патлумачыў, што ад умоў утрымання жывёлы залежыць якасць харчавання. Таму, па яго словах, трэба рабіць адпаведныя высновы і глядзець у будучыню.
Супрацоўнікі прадпрыемства паднеслі кіраўніку дзяржавы ўнікальны падарунак (кампазіцыю), зроблены з матэрыялаў, якія выкарыстоўваюцца ў вытворчасці. Генеральны дырэктар Сяргей Авакаў ад імя ўсяго калектыву выказаў удзячнасць Аляксандру Лукашэнку за падтрымку.
Звяртаючыся да калектыву, Аляксандр Лукашэнка ўдакладніў, што супрацоўнікі прадпрыемства дапамагаюць развіваць асноўныя кірункі, па якіх рухаецца краіна. «Які штучны інтэлект без вас? Ніякі. Таму няхай ён будзе, штучны інтэлект. Але той, які мы з вамі будзем ствараць і які нас не заменіць», — рэзюмаваў беларускі лідар.
Вераніка КАНЮТА, Данііл ХМЯЛЬНІЦКІ
Фота БелТА
